بررسی کلی
پروتکل هلندی همان الگوی درمانی است که مسدودکنندههای بلوغ را به پزشکی جنسیت معرفی کرد. این پروتکل در دههٔ ۱۹۹۰ و اوایل دههٔ ۲۰۰۰ در هلند توسط گروه کوچکی از پزشکان در اوترخت و آمستردام ساخته شد. بر اساس آن، نوجوانی که با دقت غربال شده بود و دیسفوریای جنسیتی مادامالعمر داشت (درد ناشی از ناهمخوانی میان جنس بدنی و جنسیت تجربهشده) میتوانست از حدود ۱۲ سالگی آگونیست هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین (GnRHa) را آغاز کند؛ دارویی که نشانههای هورمونی محرک بلوغ را خاموش میکند. هورمونهای جنس مخالف حدود ۱۶ سالگی و جراحی در ۱۸ سالگی دنبال میشد.
دو مطالعهٔ پیگیری روی یک همگروه واحد در آمستردام که در ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ منتشر شدند، به شاهد اصلی کارآمدی این توالی تبدیل شدند. راهنماهای بینالمللی به آنها استناد کردند و کلینیکهایی در بریتانیا، آمریکای شمالی، استرالیا و جاهای دیگر نسخههایی از این رویکرد را پذیرفتند. از حدود ۲۰۱۹ این مطالعات با نقد پیوسته روبهرو شدهاند. منتقدان به نمونههای کوچک، افرادی که از مطالعه خارج شدند، تغییر مقیاس سنجش، بیماری که پس از جراحی درگذشت، و این واقعیت اشاره میکنند که تلاش بریتانیایی برای تکرار نتایج هیچ سود روانی نیافت.
این صفحه پروتکل را از آغاز تا تازهترین دادههای هلندی دنبال میکند، از جمله van der Loos et al. 2022 دربارهٔ ادامهٔ هورمونها و بازبینی شورای سلامت هلند در ۲۰۲۶. روایتهای افرادی که از گذار بازگشتهاند و در سن کم مسدودکننده دریافت کردهاند را در کنار روایتهای افراد ترنس دربارهٔ همان درمان میگذارد. شواهد عمومی دربارهٔ مسدودکنندهها (تراکم استخوان، رشد مغز، باروری، عوارض) در مسدودکنندههای بلوغ آمده است. بازبینیهای ملی شواهد که پس از آن انجام شد در بازبینیهای شواهد پوشش داده شدهاند. پژوهش دربارهٔ کنارگذاشتن هویت ترنس در کودکی، که بخش بزرگی از آن نیز از آمستردام آمده، در کنارگذاشتن هویت است.
نکته کلیدی
مطالعات هلندی نخستین پژوهش آیندهنگر دربارهٔ سرکوب بلوغ برای دیسفوریای جنسیتی بودند. آنها بهبود خلق و رفتار را در گروهی کوچک و بسیار گزینششده یافتند. گروه مقایسه نداشتند، هیچکس را فراتر از اوایل دههٔ بیست دنبال نکردند و نوع بیماری را که امروز در بسیاری از کشورها اکثریت ارجاعها را میسازد بررسی نکردند. خود پزشکان هلندی گفتهاند که یافتههایشان ممکن است برای این گروه تازهتر صدق نکند.
خاستگاههای پروتکل
پیش از مسدودکنندههای بلوغ
در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، «ترانسلخهای» بزرگسال در هلند در تیمهای جنسیت در آمستردام و اوترخت درمان میشدند. به نوجوانان عموماً گفته میشد تا ۱۸ سالگی برای هورمون صبر کنند. پگی کوهن-کتنیس، روانشناسی که با بیماران بزرگسال کار کرده بود، در ۱۹۸۷ به بخش روانپزشکی کودک و نوجوان مرکز پزشکی دانشگاه اوترخت رفت. نوجوانان با دیسفوریای جنسیتی به او ارجاع داده شدند. بر اساس رسالهٔ دکتری Amsterdam UMC در ۲۰۲۴ که تاریخ کلینیک را روایت میکند، او متوجه شد که برخی از آنها با وجود پشتیبانی روانی در رنج بودند و فشار آورد تا سن هورمونهای جنس مخالف برای گروهی گزینششده که «از نظر اجتماعی خوب کار میکردند و والدین حامی داشتند» به ۱۶ کاهش یابد (van der Loos 2024, The Dutch Protocol: Coming of Age).
استدلال برای درمان زودتر بر پیگیری ۲۲ بیمار جوان اول کلینیک اوترخت استوار بود که در دههٔ بیست پس از جراحی مصاحبه شده بودند و بهتر از بزرگسالانی که دیرتر گذار کرده بودند به نظر میرسیدند. مایکل بیگز، جامعهشناس آکسفوردی که مفصلترین تاریخ پروتکل را نوشته، یادآور میشود که این گروه مقایسه از دهههای پیشین بیماران بزرگسال گرفته شده بود (Biggs 2023).
نخستین نوجوان مسدودشده
ایدهٔ استفاده از GnRHa از غدد درونریز کودکان آمد، جایی که این داروها پیشتر برای توقف بلوغ زودرس (بلوغی که بهطور غیرعادی زود آغاز میشود) به کار میرفت. نخستین مورد منتشرشده بیمار دختری با نام «FG» یا «B» بود که در ۱۳ سالگی سرکوب بلوغ را آغاز کرد، تا ۱۸ سالگی ادامه داد و سپس تستوسترون و مجموعهای از عملها گرفت: ماستکتومی، هیسترکتومی همراه با برداشتن تخمدانها و جراحی تناسلی که آخری در ۲۰ سالگی هنوز در انتظار بود (Cohen-Kettenis & van Goozen 1998). بیگز یادآور میشود که چند سالی این گزارش موردی تنها شاهد منتشرشده برای این مداخله بود. او همچنین اشاره میکند که این مداخله پیشتر جای دیگری پذیرفته شده بود، از جمله در استانداردهای مراقبت ۲۰۰۱ انجمن بینالمللی دیسفوریای جنسیتی هری بنجامین، که بعدها به انجمن جهانی حرفهایهای سلامت ترنس (WPATH) تبدیل شد (Biggs 2023).
پزشکان
سه نام به پروتکل گره خورده است: پگی کوهن-کتنیس، روانشناسی که بیگز او را مخترع اصلی میداند؛ هنریته دلماره-فان ده وال، فوقتخصص غدد درونریز کودکان در مرکز پزشکی دانشگاه VU (VUmc) در آمستردام؛ و لویی خورن، فوقتخصص غدد درونریز در تیم بزرگسالان که در نخستین پیشنهاد منتشرشده همنویسنده بود (Gooren & Delemarre-van de Waal 1996).
آن مقالهٔ ۱۹۹۶ GnRHa را «کاملاً برگشتپذیر» توصیف کرد؛ ادعایی که به گفتهٔ بیگز در آن زمان هیچ دادهای پشتش نبود، با توجه به اینکه پروتکل به معنای سرکوب تا چهار سال بود. پروتکل در ۲۰۰۶ بهطور رسمی نوشته شد (Delemarre-van de Waal & Cohen-Kettenis 2006) و بار دیگر در ۲۰۰۸ (Cohen-Kettenis, Delemarre-van de Waal & Gooren 2008). خدمات نوجوانان به آمستردام منتقل شد و مرکز تخصص دیسفوریای جنسیتی در VUmc (امروز Amsterdam UMC) منبع بیشتر پژوهش شد.
منطق پروتکل
پروتکل بر دو ادعا استوار بود: اینکه مسدودکنندهها برگشتپذیرند (دارو را قطع کنید، بلوغ از سر گرفته میشود) و اینکه به تشخیص کمک میکنند با دادن «زمان برای فکر کردن» بدون رنج بلوغ ناخواسته. هدف سوم عملی بود: کسی که هرگز از بلوغ جنس خود عبور نمیکند، بعداً آسانتر شبیه جنس مخالف میشود. بیگز استدلال میکند که این هدف زیباییشناختی نکتهٔ فروش اصلی بود. اگر تقریباً همهٔ کسانی که مسدودکننده شروع میکنند به هورمونهای جنس مخالف بروند، دورهٔ «تشخیصی» ظاهراً کسی را غربال نمیکند (نگاه کنید به مسدودکنندههای بلوغ: پرسش «دکمهٔ توقف»).
قواعد واجد شرایط بودن
پروتکل هلندی هرگز برای هر جوانی که میگفت ترنس است در نظر گرفته نشده بود. معیارهای منتشرشده سختگیرانه بودند (Delemarre-van de Waal & Cohen-Kettenis 2006; de Vries et al. 2011):
| قاعده | چه میخواست | چرا مهم بود |
|---|---|---|
| دیسفوریای زودآغاز و پایدار | دیسفوریای جنسیتی از اوایل کودکی که با نخستین تغییرات جسمی بلوغ بدتر شده بود | پیگیریهای خود پزشکان نشان میداد دیسفوریای بیشتر کودکان ارجاعشده تا نوجوانی محو میشود (نگاه کنید به کنارگذاشتن هویت). دیسفوریایی که تا بلوغ ادامه مییافت و در آن شدت میگرفت نشانهٔ پایداری تلقی میشد. |
| ثبات روانی | هیچ اختلال روانپزشکی جدی که ارزیابی یا درمان را مختل کند؛ نوجوانان با مشکلاتی مانند افسردگی شدید یا روانپریشی باید نخست درمان میشدند | برای اطمینان از اینکه رنج از چیز دیگری ناشی نشده و جوان میتواند درمان را تحمل کند |
| حمایت خانواده | والدین یا مراقبانی که درمان را حمایت میکردند و میتوانستند در تمام مسیر حمایت پایدار بدهند | درمان سالها طول میکشید و به خانهای پایدار وابسته بود |
| سن و مرحلهٔ بلوغ | دستکم ۱۲ سال و در مرحلهٔ ۲–۳ تانر (نخستین نشانههای آشکار بلوغ) | پزشکان میخواستند نوجوان نخست آغاز بلوغ خودش را تجربه کند، بهعنوان آزمون تشخیصی |
| ارزیابی جامع | جلسات متعدد با متخصص سلامت روان در دورهای طولانی پیش از هر گام پزشکی، و پشتیبانی روانی پیوسته | برای کاوش توضیحهای دیگر و پشتیبانی از تصمیمگیری |
این معیارها بخش بزرگی از ارجاعها را کنار میگذاشت. در همگروهی که مطالعات ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ از آن آمد، ۱۴۰ از ۱۹۶ نوجوان پیاپی ارجاعشده واجد درمان پزشکی شناخته شدند (de Vries et al. 2011). در کلینیک لیدن میان ۲۰۱۰ و ۲۰۱۸، ۱۴۳ از ۲۱۴ نوجوان بهاندازهٔ کافی بزرگ برای درمان (۶۷٪) مناسب مسدودکننده شناخته شدند (Brik et al. 2020).
بیگز یافت که عمل همیشه با قواعد نوشتهشده نمیخواند. حداقل سن ۱۲ سال همیشه رعایت نمیشد و جدول خود مقالهٔ ۲۰۱۴ نشان میدهد سن آغاز GnRHa در آن همگروه از ۱۱٫۵ تا ۱۸٫۵ بود (Biggs 2023; de Vries et al. 2014).
آیا افرادی که بازگشته بودند معیارها را برمیآوردند؟
قواعد واجد شرایط بودن فرض میکردند که ارزیابی دقیق دیسفوریای زودآغاز و پایدار میتواند نوجوانانی را شناسایی کند که دیسفوریایشان دوام میآورد. برخی از کسانی که از گذار بازگشتهاند میگویند این غربالگری را میگذراندند. آنها دیسفوریای آغازشده در کودکی، ارزیابیهای طولانی و هیچ نشانهٔ هشدار آشکاری را توصیف میکنند و با این حال بازگشتهاند.
از ۱۲ سالگی جلسات هفتگی با روانشناس داشتم، ارزیابی دیسفوریای جنسیتی داشتم که شامل جلسات متعدد در طول ۶ ماه بود و در ۱۵ سالگی تشخیص گرفتم… من یک مورد بسیار روشن از یک پسر ترنس دودویی با دیسفوریای شدید بودم که معیارهای تشخیصی را برمیآورد و هیچ نشانهٔ هشداری که بازگشت احتمالی آینده را نشان دهد نداشت، و با این حال اینجا هستم. —Wonderful_Walk4093, زن بازگشته از گذار
خندهدار است، به نظر میرسد بسیاری از ما اینجا کسانی بودیم که پیشتر «ترنس واقعی» طبقهبندی میشدیم. دیسفوریا از کودکی، هیچیک از نشانههای کلیشهای بازگشت آینده. واقعاً آدم را به پرسش از کل ماجرا وامیدارد. —malcoze, زن بازگشته از گذار
این روایتها نشان نمیدهند موارد زودآغاز چند وقت یکبار از گذار بازمیگردند. نشان میدهند که فرض مرکزی پروتکل — اینکه معیارهای گزینش درست میتوانند پیشبینی کنند چه کسی سود میبرد — چیزی نیست که بازگشتگان آن را بدیهی بدانند. پژوهش کودکی همان تیم آمستردام نشان داد دیسفوریای بیشتر کودکان ارجاعشده محو میشود و دیسفوریای کودکی بهشدت با جذب همجنس در آینده پیوند داشت (کنارگذاشتن هویت). بیگز استدلال میکند که پروتکل هرگز به این نپرداخت که مسدود کردن بلوغ برای نوجوانی که دیسفوریایش ممکن بود در غیر این صورت محو شود چه معنایی دارد.
مطالعهٔ ۲۰۱۱: مسدودکنندهها بهتنهایی
چه کرد
de Vries et al. 2011 که در Journal of Sexual Medicine منتشر شد، ۷۰ نفر از نخستین ۱۱۱ نوجوانی را که میان ۲۰۰۰ و ۲۰۰۸ در کلینیک آمستردام مسدودکننده برایشان تجویز شد دنبال کرد. آنها پیش از آغاز GnRHa و سپس کمی پیش از آغاز هورمونهای جنس مخالف، بهطور میانگین حدود دو سال بعد، ارزیابی شدند. سنجهها مشکلات رفتاری و هیجانی (گزارش والدین و خودگزارشی)، افسردگی، اضطراب، خشم، عملکرد کلی بر پایهٔ ارزیابی پزشکان، دیسفوریای جنسیتی و رضایت از بدن را پوشش میداد.
چه یافت
- مشکلات رفتاری و هیجانی و نشانههای افسردگی کاهش یافت و عملکرد ارزیابیشده توسط پزشکان بهتر شد.
- سهم نوجوانانی که مشکلات گزارششده توسط والدینشان در محدودهٔ بالینی بود از ۴۴٪ به ۲۲٪ رسید.
- دیسفوریای جنسیتی و نارضایتی از بدن تغییر نکرد. اضطراب و خشم هم تغییر نکردند.
- هیچ نوجوانی مسدودکننده را قطع نکرد. همهٔ ۷۰ نفر به هورمونهای جنس مخالف رفتند.
نویسندگان نتیجه گرفتند که سرکوب بلوغ «میتواند سهمی ارزشمند» در درمان تلقی شود.
محدودیتها
- بدون گروه مقایسه. بهبودها میتواند بازتاب بزرگتر شدن، پشتیبانی روانی که هر نوجوان میگرفت، یا بازگشت به میانگین باشد (افراد معمولاً وقتی رنج زیاد است ارزیابی میشوند، پس نمرات بعدی هرچه پیش بیاید بهتر به نظر میرسند).
- دادههای کوچک و ناقص. برای برخی سنجهها نتایج فقط برای حدود ۴۱ نوجوان موجود بود، بر اساس بازتحلیل مؤسسهٔ ملی سلامت و تعالی مراقبت بریتانیا (NICE) که یافتهها را با قطعیت بسیار کم ارزیابی کرد (NICE 2020).
- نمرات عمدتاً طبیعی در آغاز. تغییرات گزارششده بیشتر جابهجایی در محدودهٔ طبیعی بود.
- مشکل اصلی بهبود نیافت. دارو قرار است رنج دربارهٔ بدن را کم کند، اما سنجههای آن رنج بیتغییر ماند.
- همهٔ بیماران ادامه دادند. اینکه ۱۰۰٪ به هورمون ادامه دادند میتواند نشانهٔ گزینش خوب باشد، یا نشانهٔ آنکه وقفهٔ «تشخیصی» بهعنوان وقفه کار نکرد.
مطالعهٔ ۲۰۱۴: پس از هورمون و جراحی
چه کرد
de Vries et al. 2014 که در Pediatrics منتشر شد، همان همگروه را تا دستکم یک سال پس از جراحی دنبال کرد. شرکتکنندگان سه بار ارزیابی شدند: پیش از مسدودکنندهها (میانگین سن ۱۳٫۶)، در آغاز هورمونهای جنس مخالف (۱۶٫۷) و پس از جراحی (۲۰٫۷). جراحی برای زنان ترنس واژینوپلاستی بود؛ برای مردان ترنس ماستکتومی و هیسترکتومی همراه با برداشتن تخمدانها.
چه کسانی در نمونهٔ نهایی بودند
از ۷۰ نوجوان مطالعهٔ ۲۰۱۱، ۵۵ نفر (۲۲ زن ترنس، ۳۳ مرد ترنس) در ارزیابی نهایی شرکت کردند. مقاله ۱۵ نفری را که شرکت نکردند فهرست میکند:
| دلیل | تعداد |
|---|---|
| هنوز یک سال از جراحی نگذشته | ۶ |
| از نظر پزشکی واجد جراحی نبودند (برای نمونه دیابت کنترلنشده، چاقی مرضی) | ۳ |
| از شرکت امتناع کردند | ۲ |
| پرسشنامهها را برنگرداندند | ۲ |
| از مراقبت خارج شدند | ۱ |
| پس از واژینوپلاستی درگذشت (فاسییت نکروزان، عفونت شدید بافتی) | ۱ |
یازده نفر از ۱۵ غیرشرکتکننده زن ترنس (متولد مذکر) بودند. دادههای کامل در هر سه نقطهٔ زمانی برای ۴۰ شرکتکننده موجود بود.
چه یافت
- دیسفوریای جنسیتی و دشواریهای تصویر بدن در طول سرکوب بلوغ پایدار ماند و پس از هورمونها و جراحی «فروکش کرد».
- عملکرد روانی بهطور پیوسته بهبود یافت، تا نرخ مشکلات بالینی «غیرقابل تشخیص از نمونههای جمعیت عمومی».
- بهزیستی و کیفیت زندگی مشابه یا بهتر از همسالان هلندی همسن توصیف شد.
- هیچ شرکتکنندهای پشیمانی گزارش نکرد و همه «بسیار یا نسبتاً راضی» از جراحیهایشان بودند.
نویسندگان نتیجه گرفتند که پروتکل به جوانان با دیسفوریای جنسیتی «فرصت رشد به بزرگسالان جوانی با عملکرد خوب» میدهد. در کنار مقالهٔ ۲۰۱۱، این شاهد اصلی پروتکل در راهنماهایی مانند راهنمای ۲۰۱۷ انجمن غدد درونریز و استانداردهای مراقبت WPATH شد.
نقدها
آبروزسه، لوین و میسون (۲۰۲۳)
در ۲۰۲۳، ای. آبروزسه از انجمن پزشکی جنسیت مبتنی بر شواهد (گروهی منتقد گذار جوانان)، استیون لوین روانپزشک و جولیا میسون متخصص کودکان نقدی مفصل در Journal of Sex & Marital Therapy منتشر کردند (Abbruzzese, Levine & Mason 2023). این پاسخ به آنلو دو فریس بود که از مطالعات در برابر مقالهٔ پیشین لوین و همکاران دفاع کرده بود (de Vries 2023).
نویسندگان میپذیرند که مطالعات نشان دادند هورمونها و جراحی «میتوانند ظاهر فنوتیپی» نوجوانان را «با موفقیت تغییر دهند». استدلال میکنند که مطالعات سود روانی بهاندازهٔ کافی بزرگ برای توجیه آسیبها را نشان ندادند، «از جمله قطعیت ناباروری». نکات اصلی آنها:
- سوگیری گزینش. فقط نوجوانانی که در هر مرحله بهاندازهٔ کافی خوب بودند پیش میرفتند و شمرده میشدند. کسانی که نمیتوانستند جراحی شوند، پاسخ نمیدادند یا خارج میشدند از نتایج ناپدید شدند. به گفتهٔ آنها، مطالعات «ناخواسته فقط دربارهٔ بهترین نتایجشان گزارش کردند». آنها به نمونهٔ نهایی ۵۵ نفر اشاره میکنند، «با نتایج کلیدی موجود برای تنها ۳۲ نفر».
- مقیاس دیسفوریای جنسیتی عوض شد. مقیاس دیسفوریای جنسیتی اوترخت (UGDS) نسخهٔ مردانه و زنانه با گویههای عمدتاً متفاوت دارد. پیش از درمان و در آغاز هورمونها شرکتکنندگان نسخهٔ جنس تولدشان را پر میکردند. پس از جراحی نسخهٔ جنسیت شناساییشدهشان را پر میکردند. خود مقاله این را میگوید. آبروزسه و همکاران استدلال میکنند که تغییر به مقیاسی طراحیشده برای جنس مخالف «اساساً تضمین میکرد» نمرات افت کنند، پس یافتهٔ اصلی «حل شدن دیسفوریای جنسیتی» «کاملاً بیاعتبار» است.
- مخدوش شدن با درمان. هر نوجوان پشتیبانی روانی پیوسته میگرفت، پس اثر دارو، درمان و بلوغ را نمیتوان جدا کرد.
- آسیبهای جسمی سنجیده نشد. مطالعات استخوان، مغز یا عملکرد جنسی را ارزیابی نکردند، هرچند این خطرها از آغاز مطرح شده بودند.
- بیماریزایی و مرگومیر. با شمردن مرگ و بیمارانی که به دلایل پزشکی نمیتوانستند جراحی شوند، نویسندگان بیماریزایی و مرگومیر جدی کوتاهمدت را «شاید تا ۶٪–۷٪» برآورد میکنند.
- کاربردپذیری ضعیف. به نظر نویسندگان، تصویر رایج در کلینیکهای امروز دیسفوریایی است که پس از بلوغ آغاز شده، همراه با بیماری روانی چشمگیر: «دو تصویر بالینی که هلندیها صریحاً رد کردند». پس یافتهها بر آنها قابل اعمال نیست.
مقاله را منتقدان گذار جوانان نوشتهاند و باید بهعنوان استدلال خوانده شود، نه مروری بیطرف. اما هر نکته را میتوان با مقالههای اصلی سنجید و واقعیتهایی که بر آنها تکیه دارد (۵۵ شرکتکننده، تغییر مقیاس، مرگ، بیماران کنارگذاشتهشده، قواعد گزینش) از گزارش خود نویسندگان هلندی میآید.
مایکل بیگز
تاریخ بیگز در ۲۰۲۳ (Biggs 2023) از راهی دیگر به نتیجههای مشابه میرسد. او استدلال میکند که «تعداد مشاهدات بهمراتب کمتر از ۷۰ بود»، افت دیسفوریای جنسیتی «به مقیاسهای غیرقابلمقایسه وابسته بود» (نمرات پیش و پس از پرسشنامههای مختلف میآمد) و نتایج «یک بیمار را حذف میکنند که درگذشت چون سرکوب بلوغ واژینوپلاستی پرخطرتری را تحمیل کرد». او میافزاید که هیچیک از دو ادعای بنیادین هرگز آزموده نشد: نشان داده نشد که سرکوب چهارساله یا بیشتر اثر ماندگاری بر جای نمیگذارد، و چون تقریباً همه به هورمونها میرفتند، وقفهٔ «تشخیصی» هرگز کسی را جدا نکرد. پروتکل همچنین پیوند میان دیسفوریای کودکی و همجنسگرایی بعدی و اثر سرکوب بر رشد جنسی را نادیده گرفت.
بیگز همچنین نتایج هلندی را با نتایج نخستین تکرار بریتانیایی مقایسه کرد که کلینیک تاویستاک در ۲۰۱۵ به هیئتمدیرهٔ خود ارائه کرده بود. او گزارش داد که بهبود عملکرد روانی هلندی در انگلیس تکرار نشد (Biggs 2020) و به نشانههایی در آن دادههای مقدماتی از خودآسیبی بیشتر و مشکلات بیشتر در دختران اشاره کرد (Carmichael et al. 2021). آن دادههای مقدماتی هرگز در مجلهای منتشر نشدند، پس نمیتوان مستقل بررسیشان کرد.
مرگ پس از جراحی
یک زن ترنس جوان در همگروه پس از جراحی درگذشت. مورد او جداگانه توسط تیم جراحی آمستردام منتشر شد (Negenborn et al. 2017). بلوغ او از سن کم مسدود شده بود، پس بافت تناسلیاش برای واژینوپلاستی استاندارد با وارونهسازی آلت بهاندازهٔ کافی رشد نکرده بود. جراحان بهجای آن از بخشی از روده استفاده کردند؛ عملی پیچیدهتر. او فاسییت نکروزان ناشی از E. coli مقاوم به دارو گرفت و درگذشت.
مقالهٔ ۲۰۱۴ مرگ را در یک جمله بهعنوان دلیل عدم شرکت ذکر میکند. منتقدان استدلال میکنند مرگی که مستقیماً به پروتکل پیوند داشت (سرکوب زودهنگام که به عملی پرخطرتر انجامید) باید نتیجهٔ پروتکل تلقی میشد، نه دادهٔ گمشده. همان مشکل بافت بر دیگر مذکرهای زودمسدودشده اثر میگذارد؛ نگاه کنید به واژینوپلاستی و عملکرد جنسی.
خروج از مطالعه و دادههای گمشده
نویسندگان هلندی هیچ تفاوت آماری در آغاز میان ۵۵ شرکتکننده و ۱۵ غیرشرکتکننده گزارش نکردند. منتقدان پاسخ میدهند که غیرشرکتکنندگان دقیقاً کسانی هستند که نتایجشان برای ایمنی مهمترین است و «هیچ تفاوتی در آغاز» چیزی دربارهٔ سرانجامشان نمیگوید. همین مسئله در مطالعات بعدی هلندی جریان دارد. در مطالعهٔ استخوان van der Loos et al. 2023 فقط ۷۵ نفر از ۱۴۳ فرد واجد شرایط (۵۲٪) شرکت کردند. در همگروه بزرگسالان کلینیک، ۳۶٪ بیماران پس از چند سال دیگر مراجعه نکردند (Wiepjes et al. 2018).
افراد بازگشته از گذار اغلب این نکته را از تجربهٔ خودشان مطرح میکنند. چند نفر میگویند بهسادگی دیگر به کلینیک نرفتند و هرگز بهعنوان بازگشته ثبت نمیشدند.
بعد از اینکه هورمونها را قطع کردم هرگز دوباره با پزشک کلینیک جنسیت حرف نزدم، پس آنها از کجا میخواستند بفهمند که من از گذار بازگشتهام؟ —Lurkersquid, زن بازگشته از گذار
من همچنین کاغذهایی امضا کردم که یعنی در نوعی مطالعه گنجانده شدهام، اما تقریباً مطمئنم الان مرا بهعنوان فرد بازگشته ثبت نمیکنند. پس مطمئن نیستم این مطالعات چقدر واقعی بتوانند باشند. خیلی از بازگشتگان بهسادگی کلینیکهایشان را رها میکنند، چون با آنها تروما دارند و نمیخواهند برگردند. —ClydeFallon, زن بازگشته از گذار
تکرار بریتانیایی: Carmichael et al. (2021)
خدمات رشد هویت جنسیتی (GIDS) تاویستاک در لندن در ۲۰۱۱ «مطالعهٔ مداخلهٔ زودهنگام» را آغاز کرد. طراحیاش تکرار رویکرد هلندی در ۱۲ تا ۱۵ سالهها با دیسفوریای شدید و پایدار بود، با معیارهای ورود مشابه: دیسفوریای مادامالعمر، ثبات روانی و دستکم شش ماه ارزیابی (Carmichael et al. 2021).
| آمستردام (de Vries et al. 2011) | لندن (Carmichael et al. 2021) | |
|---|---|---|
| نمونه | ۷۰ از ۱۱۱ تحت درمان، ۲۰۰۰–۲۰۰۸ | ۴۴، آغاز ۲۰۱۱–۲۰۱۵ |
| گروه مقایسه | هیچ | هیچ |
| مشکلات روانی | بهبود | بیتغییر (والدین و خودگزارشی) |
| خودآسیبی | جداگانه گزارش نشده | بهطور میانگین بیتغییر |
| دیسفوریای جنسیتی | بیتغییر | بیتغییر |
| رفتن به هورمونهای جنس مخالف | ۷۰ از ۷۰ (۱۰۰٪) | ۴۳ از ۴۴ (۹۸٪) |
| داده در نقاط بعدی | حدود ۴۱–۷۰ بسته به سنجه | ۲۴ در ۲ سال، ۱۴ در ۳ سال |
نویسندگان «هیچ تغییری در عملکرد روانی، کیفیت زندگی یا درجهٔ دیسفوریای جنسیتی» نیافتند. تراکم استخوان از همسالان عقب افتاد و عوارضی مانند سردرد، گرگرفتگی و خستگی شایع بود. مطالعه تا ۲۰۲۱، ده سال پس از آغاز، در مجله منتشر نشد؛ بیگز استدلال میکند تأخیر بازتاب نتایج ناامیدکننده بود. بازتحلیل دادههای منتشرشده در ۲۰۲۴ بهجای میانگین گروهی هر فرد را بررسی کرد. یافت که ۱۵–۳۴٪ جوانان «بهطور قابلاعتماد بدتر شدند»، بسته به سنجه و نقطهٔ زمانی (McPherson & Freedman 2024).
مستقیمترین تلاش برای تکرار مطالعهٔ هلندی، با قواعد گزینش مشابه، بنابراین سود روانی آن را بازتولید نکرد. مطالعهٔ بعدی آمریکایی روی ۹۴ جوان که مسدودکننده آغاز کردند نیز هیچ تغییر قابلاندازهگیری در سلامت روان در دو سال نیافت، با ۳۷٪ دادههای افسردگی گمشده در پیگیری (Olson-Kennedy et al. 2025; نگاه کنید به مطالعهٔ Olson-Kennedy در NIH).
پاسخ هلندی
پزشکان هلندی مطالعات را پس نگرفتهاند. دو فریس در پاسخ به لوین و همکاران استدلال کرد که منتقدان پژوهش را بد فهمیدهاند، مطالعات کوتاهمدت بعدی نیز عملکرد روانی بهبودیافته یا پایدار و کاهش ناهمخوانی جنسیتی را نشان دادهاند، و ارزیابی دقیق و رضایت آگاهانه همیشه توصیه شده بود (de Vries 2023). موضع گستردهتر هلندی که شورای سلامت هلند و دولت در ۲۰۲۶ تکرار کردند این است که مشکلات یافتشده در خارج (برای نمونه بازبینی کاس در انگلیس) از کلینیکهایی میآید که الگوی هلندی را دنبال نکردند و بنابراین بر مراقبت هلندی صدق نمیکند (وزارت سلامت، رفاه و ورزش ۲۰۲۶).
چگونه کلینیکهای جهان از معیارها فاصله گرفتند
پروتکل هلندی بهسرعت گسترش یافت. در بیشتر جاها داروها و آستانههای سنی پذیرفته شد، اما قواعد واجد شرایط بودن شل شد یا کنار گذاشته شد.
جمعیت بیماران تغییر کرد
از حدود ۲۰۱۲، ارجاع به کلینیکهای جنسیت جوانان در بسیاری از کشورها بهشدت بالا رفت و اکثریت به نوجوانان دختر منتقل شد. بسیاری هیچ سابقهٔ دیسفوریا در کودکی نداشتند و مشکلات دیگر سلامت روان داشتند. در نخستین خدمات جنسیت جوانان فنلاند، ۴۱ از ۴۷ نوجوان ارزیابیشده در ۲۰۱۱–۲۰۱۳ (۸۷٪) دختر متولد شده بودند، ۷۵٪ پیشتر به دلایل دیگر در مراقبت روانپزشکی تخصصی بودند و ۶۴٪ در کودکی دیسفوریای جنسیتی نداشتند که خودشان یا والدینشان به یاد بیاورند (Kaltiala-Heino et al. 2015). این همان دو گروهی هستند — آغاز پس از بلوغ و مشکلات روانپزشکی چشمگیر — که معیارهای هلندی کنار میگذاشتند. نگاه کنید به تغییر جمعیتی و دیسفوریای جنسیتی با آغاز سریع.
انگلیس
در GIDS، مسدودکنندهها ابتدا فقط در مطالعهٔ مداخلهٔ زودهنگام داده میشد. بازبینی کاس ۲۰۲۴ یافت از ۲۰۱۴، پیش از آنکه هیچ نتیجهای موجود باشد، مسدودکنندهها «از پروتکلی صرفاً پژوهشی به دسترسپذیری در عمل بالینی روتین رفتند». به گروه گستردهتری از بیماران داده شدند که معیارهای ورود اصلی را برنمیآوردند. بازبینی همچنین یافت که ارزیابی ناپیوسته بود و توضیحهای دیگر رنج، مانند اوتیسم و تروما، اغلب کاوش نمیشد. نگاه کنید به GIDS تاویستاک و بل علیه تاویستاک.
راهنماها
- راهنمای ۲۰۱۷ انجمن غدد درونریز مسدودکنندهها را در نخستین نشانههای بلوغ توصیه کرد. بر اساس درجهبندی خودش، شواهد پشت هر توصیه برای نوجوانان کیفیت پایین یا بسیار پایین داشت. نگاه کنید به انجمن غدد درونریز.
- استانداردهای مراقبت ۸ WPATH (۲۰۲۲) «چندین سال» رنج پایدار و ارزیابی کامل میخواهد، اما شرط نمیکند که دیسفوریا در اوایل کودکی آغاز شده باشد. هیچ حداقل سنی برای هورمون یا بیشتر جراحیها تعیین نکرد. حداقلهای سنی در پیشنویس ۲۰۲۱ پیش از انتشار حذف شدند. نگاه کنید به WPATH.
- بسیاری از کلینیکهای آمریکایی به الگوی «تأییدی» رفتند که در آن هویت اعلامشدهٔ جوان پذیرفته میشود، نه کاوش (نگاه کنید به بازبینیهای شواهد: الگوی تأیید).
درون هلند
عمل در کلینیکهای هلندی هم جابهجا شد. در لیدن (۲۰۱۰–۲۰۱۸) سن معمول آغاز مسدودکنندهها برای دختران ترنس ۱۵ و برای پسران ترنس ۱۶ بود، یعنی اواخر بلوغ یا پس از آن. بیست نوجوان بیش از برنامه روی مسدودکنندهها ماندند، اغلب به دلیل وضعیت خانوادگی ناپایدار، اوتیسم یا افسردگی (Brik et al. 2020). در همگروه ۷۲۰ نفرهٔ آمستردام، میانهٔ سن آغاز مسدودکنندهها برای متولدشدگان دختر ۱۶٫۰ بود (van der Loos et al. 2022). بازبینی بیستسالهٔ ۱٫۷۶۶ کودک و نوجوان در آمستردام افزایش تند ارجاعها، چرخش به سوی دختران و بالا رفتن سن در پذیرش و در آغاز مسدودکنندهها را یافت (van der Loos et al. 2023, J Sex Med).
آنچه بازگشتگان از گذار توصیف میکنند
کسانی که بیرون از هلند درمان شدهاند اغلب گامهایی را که معیارهای هلندی باید تضمین میکردند غایب توصیف میکنند: ارزیابیهای چندجلسهای، نادیده گرفته شدن سابقهٔ روانپزشکی و والدینی که به آنها گفته شد درمان فوری است.
کاش کسی میتوانست این ادعا را رد کند که مسدودکنندههای بلوغ آزمایشی نیستند و دههها بهطور پیوسته به کار رفتهاند. جملهای بسیار گمراهکننده، چون پروتکل هلندی در کشورهای دیگر دنبال نشده؛ با اعمالش بر جمعیتی متفاوت بهطور رادیکال تغییر کرده است. از نظر تاریخی، هرگز وقتی کودکان دیسفوریای دیرآغاز در نوجوانی داشتند به کار نمیرفت. —Takeshold, زن بازگشته از گذار
یادم میآید ۱۶ ساله بودم و به کلینیک جنسیت رفتم و خیلی میترسیدم که مانعم شوند. خیلی نگران بودم که نگران این باشند که من واقعاً در دادگاه علیه کسی که به من تجاوز کرده بود شهادت میدادم، اختلال خوردن داشتم، سابقهٔ افسردگی و اقدام به خودکشی داشتم، اضطراب و حملات پانیک شدید مادامالعمر داشتم — اما آنها اصلاً نگران این چیزها نبودند. —Admirable_Treacle_97, زن بازگشته از گذار
در ۱۶ سالگی استروژن و مسدودکنندهٔ بلوغ برایم تجویز شد. فقط دو نوبت یکساعته با روانپزشک در بیمارستان کودکان، سپس برای شروع هورموندرمانی چراغ سبز گرفتم. —Dear-Shift-7636, مرد بازگشته از گذار
این روایتها درمانی را توصیف میکنند که قواعد اصلی را شکست: ناپایداری روانپزشکی، کاوش کم و در برخی موارد آغاز هورمونها همراه با مسدودکنندهها. نگاه کنید به سلامت روان و دیسفوریای جنسیتی، تروما و رضایت آگاهانه.
مسدود شدن در سن کم: روایت بازگشتگان و افراد ترنس
بازگشتگان از گذار
برخی از بازگشتگان در اوایل نوجوانی مسدودکننده گرفتند، نزدیک به سن و مرحلهٔ بلوغی که پروتکل در نظر داشت. روایتهایشان بر این تمرکز دارد که تصمیم چگونه ارائه شد، چه چیزی کاوش نشد و چه چیزی از دست رفت.
خانوادهٔ یکی از کاربران پروتکل هلندی را بهنام برنامهریزی کرده بودند:
در ۱۲ سالگی مسدودکننده گرفتم و بعد دوز کم تستوسترون را آغاز کردم که بلوغ مردانه را تقلید میکرد. من و خانوادهام از وقتی خیلی کمسن بودم قصد داشتیم پروتکل هلندی را انجام دهیم. احساسات بسیار مختلطی دارم — در برخی موارد میتواند ارزشش را داشته باشد، اما ناشناختهها خیلی زیاد است. والدینم واقعاً بهترین را برای من میخواستند و فقط اطلاعات و منابع تأییدی گرفتند. حالا من دختری ۱۵ ساله با صدای بم و صورت مردانهام و اخیراً تصمیم گرفتم مسدودکننده و T را قطع کنم. احساس میکنم یک آزمایش علمی هستم و اساساً منتظرم ببینم با بدنم چه میشود. —redactedchicken, کاربر در /r/detrans
دیگران مسدودکنندهها را نخستین گام مسیری میدانند که به آنها فشار آوردند سریع طی کنند تا از بلوغ خودشان عبور نکنند:
در ۱۰ سالگی گذار اجتماعی کردم، خیلی سریع روی مسدودکننده گذاشته شدم اما تستوسترون را حدود ۱۵/۱۶ شروع کردم. تجربهٔ من شبیه شما بود: به من گفتند سریع عمل کنم تا از بلوغ دخترانه عبور نکنم؛ این هم یکی از نکات اصلی بود که مرا به گذار بیشتر سوق داد، من فقط توسط همه تأیید میشدم، پس بهعنوان کودک کوچک تا همین اواخر فکر میکردم عالی است. —Empty_Context222, زن بازگشته از گذار
هرچند انتخاب من بود و میدانم دستکم تا حدی مسئولش هستم، هنوز خیلی آزردهام که در ۱۴ سالگی مسدودکننده و در ۱۶ سالگی تزریق تستوسترون به من دادند. مغزم بهاندازهٔ کافی رشد نکرده بود تا تغییرات (گاهی برگشتناپذیر) هورموندرمانی را کاملاً درک کند، و اگر درمانگران فقط تلاش میکردند واقعاً عمیق شوند، متوجه میشدند آنچه دیسفوریای جنسیتی پنداشتم در واقع فقط تروما و خودبیزاری عمیقاً ریشهدار بود. —Luzzenz, زن بازگشته از گذار
برخی میگویند به آنها گفته شد مسدودکنندهها بیضررند، که پژواک زبان «برگشتپذیری کامل» پیشنهاد ۱۹۹۶ است:
وقتی جوانتر بودم مسدودکنندهٔ بلوغ میخواستم چون شنیده بودم بیضررند و به کسانی که مثل من با تصویر خودشان درگیرند کمک میکنند. هیچوقت دربارهٔ هیچ نوع آسیب زیستی که میتوانند وارد کنند به من نگفتند. —willow_wind, وضعیت ترنس خود را زیر سؤال میبرد
و برخی اشاره میکنند که جدول زمانی خود پروتکل، مسدودکننده از ۱۲ تا هورمون در ۱۶، یعنی سالها سرکوب، نه یک وقفهٔ کوتاه:
علاوه بر این، کسی باید حدود ۵ سال بین آغاز بلوغ و زمانی که بهاندازهٔ کافی بزرگ است تا دربارهٔ گذار تصمیم آگاهانه بگیرد، روی مسدودکنندهها باشد. این را نمیتوان دورهای کوتاهمدت دانست. —bigbeard61, مردی که هویت را کنار گذاشت
افراد ترنس
افراد ترنسی که زود مسدودکننده گرفتند، یا آرزو میکنند کاش گرفته بودند، اغلب آن را درمانی توصیف میکنند که آنها را از دردناکترین و ماندگارترین اثرهای بلوغ نادرست رهاند. در قویترین شکل، این دیدگاه میگوید بلوغ تولد خودش برگشتناپذیر است. پس دریغ کردن مسدودکنندهها انتخاب بیطرفانهای نیست، و نوجوانی که قطعشان میکند هنوز میتواند از بلوغ خودش عبور کند.
دادن راهی به کسی برای وارد نکردن آسیب بلوغ نادرست، هدف مسدودکنندههاست. فرصت تصمیم دادن به او، پیش از آنکه هورمونهای نادرست بر او تحمیل شوند، درست است؟ اگر نمیخواهی چیزی را که کسی میخواهد به او بدهی، مجبورش نکن چیزی را زندگی کند که بهاحتمال زیاد آسیبش میزند. —ZoeyKaisar, زن ترنس (MTF)
اگر فرزند ۱۳ سالهات از بلوغ رنج میبرد، مسدودکنندههای بلوغ میتوانند گزینهای ایمن و برگشتپذیر باشند تا به او زمان بدهی هویتش را بدون استرس اضافهٔ تغییرات جسمی ناخواسته کاوش کند. —Alexzulii, مرد ترنس (FTM)
از ۷ سالگی میدانستم چیزی هست، اما آنوقت نمیدانستم ترنس بودن حتی چیزی هست. در نتیجه تا اوایل دههٔ بیست خودم را سرکوب کردم و با یک دهه بلوغ تروما دیدم. اگر آنوقت میدانستم چیست، اینقدر رنج نمیکشیدم و مطمئنم میتوانستم والدینم را قانع کنم مسدودکنندهٔ بلوغ برایم بگیرند. —Ok_Delay1124, زن ترنس (MTF)
هر روایت ترنس اینقدر روشن نیست. مرد ترنسی که در ۱۱ یا ۱۲ سالگی مسدودکننده گرفت از آن خوشحال بود، اما گفت از بخشی از بلوغ دخترانه که گذراند پشیمان نیست:
کاملاً درک میکنم — من اصلاً از بلوغ دخترانه «پشیمان» نیستم. کلش را نگذراندم، اما یادم میآید از سینه و این چیزها هیجانزده بودم، خوشحالم که توانستم اینقدر زود (حدود ۱۱–۱۲) مسدودکنندهٔ هورمونی بگیرم. —MISOSOOUPE, مرد ترنس (FTM)
کجا روایتها به هم میرسند و جدا میشوند
| پرسش | روایتهای ترنس | روایتهای بازگشتگان |
|---|---|---|
| مسدودکنندهها چه میکنند؟ | از تغییرات برگشتناپذیر بلوغ نادرست جلوگیری میکنند؛ زمان میخرند | رشد را در پنجرهای متوقف میکنند که برنمیگردد؛ وقفه نیستند |
| آیا درمان زودهنگام سود است؟ | بله: زودتر یعنی رنج کمتر و نتایج جسمی بهتر در آینده | درمان زودهنگام پیش از آن آمد که بفهمند چه تصمیمی گرفته میشود، یا علتهای دیگر را کاوش کنند |
| آیا خطرها توضیح داده شد؟ | اغلب ایمن و برگشتپذیر توصیف میشوند | اغلب میگویند به آنها گفته شد مسدودکنندهها بیضررند |
| «زمان برای فکر کردن» چه؟ | زمانی برای کاوش هویت بدون رنج | زمان برای آماده شدن برای گام بعدی استفاده شد، نه برای پرسش از آن |
هر دو گروه یک درمان را توصیف میکنند، در برخی موارد در همان سنها، با نتایج متضاد. هر دو اوایل نوجوانی را زمانی توصیف میکنند که تصمیمها باید تحت فشار گرفته میشد. اختلاف بر این است که کدام اشتباه بدتر است: گذر از بلوغی که نمیخواستید، یا از دست دادن بلوغی که بعداً آرزو میکردید کاش داشتید. مطالعات هلندی نمیتوانند این را حل کنند، چون هرگز گروهی را که مسدودکننده نگرفت دنبال نکردند و حدود ۲۰ سالگی متوقف شدند.
آنچه پزشکان هلندی از آن پس گفتهاند
تیم هلندی از کار اصلی خود دفاع کرده و در چند نقطه هشدار داده که نباید بینقد بر بیماران امروز اعمال شود.
- ۲۰۲۰: «اندکی احتیاط بجاست.» آنلو دو فریس در یادداشتی در Pediatrics اشاره کرد که پروتکل اصلی «حضور دیسفوریای جنسیتی از اوایل کودکی» را میخواست. اشاره کرد که نوجوانان با سابقهٔ آغاز پس از بلوغ، در نوجوانی، «هنوز در مطالعات ارزیابی اولیه شرکت نکردهاند». گفت این «پرسش را مطرح میکند» که آیا نتایج مثبت برای نوجوانانی هم صدق میکند که امروز «با تعداد بسیار زیاد» مراجعه میکنند، از جمله بزرگترهایی «احتمالاً بدون سابقهٔ کودکی». اشاره کرد که برخی شرححالها نوجوانان دیرمراجعه را توصیف میکنند که سرانجام از گذار بازمیگردند، و مطالعات نظاممند دربارهٔ قطع پس از هورمون یا جراحی «فعلاً غایب است» (de Vries 2020).
- ۲۰۲۱: «نمیدانیم مطالعاتی که در گذشته انجام دادهایم هنوز بر این زمان قابل اعمال است یا نه.» توماس استینسما از مرکز آمستردام به روزنامهٔ هلندی Algemeen Dagblad گفت «کودکان بسیار بیشتری ثبتنام میکنند، و از نوعی متفاوت هم»، با سه برابر ثبتنامشدگان متولد دختر نسبت به متولد پسر. گفت پژوهش دربارهٔ مسدودکنندهها و هورمونها در جوانان کم است و «برای همین آزمایشی هم تلقی میشود». همچنین کلینیکهای خارج از کشور را نقد کرد که درمانهای هلندی را «کورکورانه» پذیرفتند بیآنکه بیماران خودشان را پژوهش کنند (ترجمهٔ انگلیسی از Voorzij). چند ماه بعد به NRC گفت «هیچ شاهدی» برای مد نیست و بیماران دختر تازهتر نه بیشتر و نه کمتر از پیشینیان ناهمخوان جنسیتی بودند (NRC 2021).
- ۲۰۲۲–۲۰۲۴: دفاع از مطالعات. دو فریس یافتههای ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ را در برابر منتقدان دفاع کرد (de Vries 2023) و تیم همچنان پشت پروتکل است. به دادههای روند زمانی خود اشاره میکند که میان ارجاعهای آمستردام از ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۶ هیچ تغییری در شدت دیسفوریا یا عملکرد روانی نیافت، جز جابهجایی نسبت جنسیت.
دو موضع میتوانند همزمان وجود داشته باشند: پزشکان هلندی میگویند الگویشان برای بیمارانی کار میکند که برایشان طراحی شده و کلینیکهایی که معیارها را شل کردند مشکلی جدا هستند. برخی بازگشتگان هشدارهای پزشکان را اعترافی میخوانند که شواهد هرگز افرادی مثل آنها را پوشش نمیداد.
نویسندگان مطالعات هلندی کمکم بلند میگویند که نظام امروزِ فقط تأییدی به دلیل تفاوتهای جمعیتی از یافتههایشان پشتیبانی نمیشود، هرچند همان مطالعات تقریباً فقط برای توجیهش به کار میروند. —spare_eye, زنی که هویت را کنار گذاشت
دادههای پیگیری تازهتر هلندی
ادامهٔ هورمونها: van der Loos et al. (2022)
بزرگترین مطالعهٔ تازهٔ هلندی سوابق کلینیک آمستردام را به ثبت ملی نسخهها پیوند داد (van der Loos et al. 2022، Lancet Child & Adolescent Health).
- چه کسانی: ۷۲۰ نفر (۶۹٪ متولد دختر) که پیش از ۱۸ سالگی مسدودکننده آغاز کردند و بعد هورمونهای جنس مخالف افزودند.
- یافته: در پایان ۲۰۱۸، ۷۰۴ نفر (۹۸٪) نسخهٔ هورمون جنس مخالف داشتند؛ ۱۶ نفر نداشتند.
- سنها: میانهٔ سن آغاز مسدودکنندهها برای متولدشدگان پسر ۱۴٫۱ و برای متولدشدگان دختر ۱۶٫۰ بود. در پایان پیگیری میانهٔ سن فقط حدود ۲۰ و ۱۹ بود.
- هیچ پیشبینیکنندهای: سن، مرحلهٔ بلوغ، سال نخستین مراجعه و برداشتن گنادها قطع را پیشبینی نکرد.
نویسندگان نتیجه را اطمینانبخش خواندند. محدودیتهایش چشمگیرند:
- نسخه سنجهٔ سود نیست. مطالعه نسخهٔ بیمهشده در یک تاریخ را شمرد. نه سنجید که آیا افراد داروها را میگرفتند، نه بهزیستی، رضایت یا پشیمانیشان.
- پیگیری کوتاه بود. در همگروه بزرگسالان آمستردام، پشیمانی بهطور میانگین حدود ۱۱ سال پس از آغاز هورمونها ظاهر شد، با دامنهٔ حدود ۴ تا ۲۲ سال (Wiepjes et al. 2018). بیشتر شرکتکنندگان مطالعهٔ ۲۰۲۲ به آن نقطه نرسیده بودند.
- گنادکتومی ادامه را تحمیل میکند. کسانی که تخمدان یا بیضهشان برداشته شده برای محافظت از استخوانها به هورمون جنسی مادامالعمر نیاز دارند. نسخهٔ ادامهدار نشان نمیدهد آنها هنوز از گذارشان حمایت میکنند.
- فقط کسانی شمرده شدند که به هورمون رسیدند. هرکه فقط پس از مسدودکننده قطع کرد کنار گذاشته شد.
- دادههای دیگر متفاوتند. مطالعهٔ آمریکایی سوابق سلامت نظامیان یافت حدود ۳ از ۱۰ نفر در چهار سال هورمون را قطع کردند (Roberts et al. 2022).
برخی کاربران ترنس نرخ بالای ادامه را شاهد آن میدانند که نوجوانانی که درمان را آغاز میکنند بهندرت نظرشان عوض میشود. بازگشتگانی که هنگام انتشار دربارهٔ مطالعه بحث کردند پرسیدند آن ۹۸٪ واقعاً چه را سنجید:
به نظر من بزرگترین مسئله دلیل ادامه خواهد بود. آیا شرکتکنندگان به دلیل رضایت درمان را ادامه دادند یا چون احساس میکردند به دلیل مسائل رشدی، اجتماعی یا پزشکی مجبور به ادامهاند؟ —OnceBitten8240, زن بازگشته از گذار
قطع مسدودکنندهها
مطالعات هلندی گزارش میکنند نوجوانان بسیار کمی مسدودکنندهها را قطع میکنند:
- ۱٫۴٪ کسانی که در بازبینی بیستسالهٔ آمستردام مسدودکننده آغاز کردند قطع کردند، بیشتر چون دیسفوریایشان رفته بود (van der Loos et al. 2023, J Sex Med).
- ۳٫۵٪ (۵ از ۱۴۳) در لیدن قطع کردند چون دیگر درمان جنسیت نمیخواستند. دلایلشان شامل احساس غیردودویی بودن، عاشق شدن و مشکلات خانوادگی یا شخصی بود (Brik et al. 2020).
خود نویسندگان لیدن نوشتند که گذار بالای به هورمون ممکن است بازتاب معیارهای واجد شرایط بودنی باشد که نوجوانانی با احتمال زیاد ادامه را برمیگزیند، و مطالعهشان نمیتوانست نشان دهد آیا مسدودکنندهها خودشان پایداری را محتملتر میکنند.
دیگر مطالعات نتیجهٔ هلندی
دیگر پیگیریهای آمستردام یافتند تراکم استخوان ستون فقرات در متولدشدگان پسر پس از حدود ۱۲ سال هورمون هنوز زیر سطح پیش از درمان برای سن بود (van der Loos et al. 2023)؛ هیچیک از ۲۹ زن ترنسی که در اوایل بلوغ مسدود شدند در جراحی اسپرم بالغ نداشتند (de Nie et al. 2022)؛ و پشیمانی بزرگسالان پس از گنادکتومی ۰٫۳–۰٫۶٪ بود، فقط بهعنوان آغاز دوبارهٔ هورمون جنس تولد شمرده شد، با ۳۶٪ بیمارانی که دیگر مراجعه نمیکردند (Wiepjes et al. 2018). اینها در مسدودکنندههای بلوغ، باروری و پشیمانی از گذار پوشش داده شدهاند.
بازبینی شورای سلامت هلند (۲۰۲۶)
پس از دو طرح در پارلمان هلند، وزیر سلامت از شورای سلامت هلند (Gezondheidsraad) خواست مراقبت جنسیت جوانان را بازبینی کند. توصیهٔ آن که در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد، مسدودکنندهها و هورمونهای جنس مخالف برای زیر ۱۸ سال را پوشش میدهد، نه جراحی (Gezondheidsraad 2026). نتیجههای اصلی آن:
- مراقبت جنسیت جوانان هلند «بهدقت سازمانیافته» است، با مرحلهٔ کاوش گسترده، و با چارچوب حقوقی هلند میخواند.
- درمانها اثرهای جسمی مورد نظر را به دست میآورند. «نشانههایی از اندکی بهبود» در نتایج روانی وجود دارد و دادههای کنونی دربارهٔ اثرهای ناخواسته جای نگرانی نیست.
- اثرها بر شناخت و باروری بهاندازهٔ کافی پژوهش نشده و دادههای بلندمدت غایب است.
- مطالعات هلندی نشان میدهند ۰٪ تا ۳٫۵٪ هورمونهایی را که در نابالغی آغاز کردهاند قطع میکنند و پشیمانی نیافتند. اما شمار افراد با پشیمانی «بهدرستی قابل تعیین نیست» چون پیگیری کوتاه است و «خروج چشمگیر» در مطالعات وجود دارد. شورا نشانههایی هم دید که برخی از کسانی که قطع میکنند یا پشیماناند به ارائهدهندگان مراقبت نمیگویند.
- عمل بینالمللی که به پروتکل هلندی ارجاع میدهد «همیشه با» الگوی کنونی هلند «همراستا نیست» و روشن نیست کشورهای دیگر به کاوش و پشتیبانی روانی توجه کافی کرده باشند.
شورا تغییر سازماندهی مراقبت را توصیه نکرد، با این استدلال که هیچ نکردن هم میتواند به سلامت روان آسیب بزند. توصیه کرد کاوش بیشتر پرسشهای جنسیت در پزشکی عمومی و مراقبت معمول سلامت روان، قواعد روشنتر دربارهٔ تشخیص و دربارهٔ سنجش توانایی رضایت جوان، مطالعات چندمرکزی با پیگیری «تا عمق بزرگسالی» در نمونههایی که ارجاعهای تازه را بازتاب میدهند، و پایش استاندارد ملی، تا حدی برای ردیابی قطع، پشیمانی و بازگشت از گذار. همچنین پژوهش دربارهٔ تجربهها و نیازهای مراقبتی کسانی که قطع میکنند یا پشیماناند را توصیه کرد، از جمله بیرون از مراکز تخصصی جنسیت. دولت هلند توصیه را در اکتبر ۲۰۲۶ پذیرفت (وزارت سلامت، رفاه و ورزش ۲۰۲۶).
هلند بنابراین راهی متفاوت از انگلیس، سوئد و فنلاند رفته که پس از بازبینیهای شواهد خود مسدودکنندهها را محدود کردند (نگاه کنید به بازبینیهای شواهد). متن خود شورای هلند بسیاری از شکافهایی را که منتقدان شناسایی کردند میپذیرد: بدون دادهٔ بلندمدت، نرخ پشیمانی ناشناخته، خروج چشمگیر و بیمارانی که مراقبت را بیآنکه شمرده شوند ترک میکنند.
بازگشتگانی که برای کمک به کلینیکهای هلندی برگشتند نظامی را توصیف میکنند که انتظارشان را نداشت:
با یک درمانگر جنسیت تماس گرفتم و مجبور شدم برایش توضیح دهم چرا از گذارم پشیمانم. خوشبختانه زنی که درمانگرم بود واقعاً مهربان بود، اما خیلی واضح بود که هیچ ایدهای نداشت پشیمانی چیزی هست. به من گفت کمتر از ۱٪ پشیمان میشوند، پس ظاهراً من مورد بسیار جالبی برایش بودم. —MoonKitten7, زن بازگشته از گذار
این چه معنایی دارد
- پیشگام، اما محدود. مطالعات هلندی نخستین دادههای آیندهنگر دربارهٔ سرکوب بلوغ برای دیسفوریا بودند. همچنین کوچک، بدون کنترل، از یک کلینیک و متوقف در حدود ۲۰ سالگی بودند. یافتههای اصلیشان بر زمینههای قابلبررسی مورد مناقشهاند: پرسشنامهٔ عوضشده، سودهایی که از درمان و بلوغ جدا نمیشوند، و نمونهٔ نهایی که کسانی را که نتوانستند مسیر را تمام کنند کنار گذاشت، از جمله بیماری که درگذشت.
- تنها تکرار نزدیک شکست خورد. مطالعهٔ بریتانیایی با معیارهای مشابه هیچ بهبود روانی نیافت و بازتحلیل یافت اقلیت چشمگیری بدتر شدند.
- معیارها مهم بودند — و کنار گذاشته شدند. پروتکل برای نوجوانان زودآغاز، روانسالم و خوبحمایتشده طراحی شده بود. بیمارانی که افزایش ارجاع پس از ۲۰۱۲ را راندند اغلب هیچیک از این معیارها را برنمیآوردند و بسیاری از کلینیکها با این حال درمانشان کردند. پزشکان هلندی، بازبینی کاس و شورای سلامت هلند همه خواستار پژوهش دربارهٔ این گروه تازهتر شدهاند.
- ادامه همان سود نیست. دادههای تازهٔ هلندی نشان میدهند تقریباً همهٔ کسانی که مسدودکننده آغاز میکنند به هورمون ادامه میدهند و تقریباً همه حدود ۲۰ سالگی هنوز هورمون تجویز میشوند. این نشان نمیدهد حالشان بهتر است و پشیمانی بعدی یا کسانی که مراقبت را ترک کردند را نمیگیرد.
- چه چیزی ناشناخته است. هیچ مطالعهای بیماران پروتکل هلندی را تا میانسالی برای سلامت روان، عملکرد جنسی، باروری، شکستگی استخوان یا بازگشت از گذار دنبال نکرده. هیچ مطالعهای آنها را با نوجوانان مشابهی که مسدودکننده نگرفتند مقایسه نکرده.
صفحههای مرتبط
- مسدودکنندههای بلوغ: شواهد، دیدگاههای ترنس و بازگشته
- بازبینیهای شواهد: بازبینی کاس و پزشکی جنسیت جوانان
- کنارگذاشتن هویت: ترک هویت ترنس پیش از پزشکیسازی
- GIDS تاویستاک
- WPATH: پروندهها، بازبینیهای سرکوبشده و رسواییها
- راهنمای انجمن غدد درونریز
- باروری و گذار
- واژینوپلاستی
- تغییر جمعیتی در هویتیابی ترنس
- پشیمانی از گذار
- رضایت آگاهانه در پزشکی جنسیت
- قانون جنس و هویت جنسیتی در اروپا
منابع
- Abbruzzese, E., Levine, S. B. & Mason, J. W. (2023). The Myth of "Reliable Research" in Pediatric Gender Medicine: A critical evaluation of the Dutch Studies—and research that has followed. Journal of Sex & Marital Therapy, 49(6). منبع.
- Biggs, M. (2020). Gender Dysphoria and Psychological Functioning in Adolescents Treated with GnRHa: Comparing Dutch and English Prospective Studies. Archives of Sexual Behavior, 49(7), 2231–2236. منبع.
- Biggs, M. (2023). The Dutch Protocol for Juvenile Transsexuals: Origins and Evidence. Journal of Sex & Marital Therapy, 49(4), 348–368. منبع.
- Brik, T. et al. (2020). Trajectories of Adolescents Treated with Gonadotropin-Releasing Hormone Analogues for Gender Dysphoria. Archives of Sexual Behavior. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- Carmichael, P. et al. (2021). Short-term outcomes of pubertal suppression in a selected cohort of 12 to 15 year old young people with persistent gender dysphoria in the UK. PLOS ONE. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- Cass, H. (2024). Independent review of gender identity services for children and young people: Final report. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- Cohen-Kettenis, P. T. & van Goozen, S. H. M. (1998). Pubertal delay as an aid in diagnosis and treatment of a transsexual adolescent. European Child & Adolescent Psychiatry, 7, 246–248. منبع.
- Cohen-Kettenis, P. T., Delemarre-van de Waal, H. A. & Gooren, L. J. G. (2008). The treatment of adolescent transsexuals: changing insights. Journal of Sexual Medicine, 5(8), 1892–1897. منبع.
- Coleman, E. et al. (2022). Standards of Care for the Health of Transgender and Gender Diverse People, Version 8. International Journal of Transgender Health. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- de Nie, I. et al. (2022). Histological study on the influence of puberty suppression and hormonal treatment on developing germ cells in transgender women. Human Reproduction. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- de Vries, A. L. C. et al. (2011). Puberty suppression in adolescents with gender identity disorder: a prospective follow-up study. Journal of Sexual Medicine. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- de Vries, A. L. C., McGuire, J. K., Steensma, T. D., Wagenaar, E. C. F., Doreleijers, T. A. H. & Cohen-Kettenis, P. T. (2014). Young adult psychological outcome after puberty suppression and gender reassignment. Pediatrics, 134(4), 696–704. منبع.
- de Vries, A. L. C. (2020). Challenges in Timing Puberty Suppression for Gender-Nonconforming Adolescents. Pediatrics, 146(4), e2020010611. منبع.
- de Vries, A. L. C. (2023). Ensuring Care for Transgender Adolescents Who Need It: Response to 'Reconsidering Informed Consent for Trans-Identified Children, Adolescents and Young Adults'. Journal of Sex & Marital Therapy, 49(1), 108–114. منبع.
- Delemarre-van de Waal, H. A. & Cohen-Kettenis, P. T. (2006). Clinical management of gender identity disorder in adolescents: a protocol on psychological and paediatric endocrinology aspects. European Journal of Endocrinology, 155(Suppl 1), S131–S137. منبع.
- Gezondheidsraad (Health Council of the Netherlands) (2026). Transgenderzorg voor jongeren (Transgender care for young people). Publication 2026/12. منبع.
- Ministry of Health, Welfare and Sport (2026). Beleidsreactie op advies Transgenderzorg voor jongeren (Government response to the Health Council advice). منبع.
- Gooren, L. & Delemarre-van de Waal, H. (1996). The feasibility of endocrine interventions in juvenile transsexuals. Journal of Psychology & Human Sexuality, 8(4), 69–74. منبع.
- Hembree, W. C. et al. (2017). Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- Kaltiala-Heino, R. et al. (2015). Two years of gender identity service for minors: overrepresentation of natal girls with severe problems in adolescent development. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- McPherson, S. & Freedman, D. E. P. (2024). Psychological Outcomes of 12–15-Year-Olds with Gender Dysphoria Receiving Pubertal Suppression in the UK: Assessing Reliable and Clinically Significant Change. Journal of Sex & Marital Therapy, 50(3), 315–325. منبع.
- National Institute for Health and Care Excellence (2020). Evidence review: Gonadotrophin releasing hormone analogues for children and adolescents with gender dysphoria. منبع.
- Negenborn, V. L. et al. (2017). Lethal Necrotizing Cellulitis Caused by ESBL-Producing E. Coli after Laparoscopic Intestinal Vaginoplasty. Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology, 30(1). منبع.
- NRC (2021). Zijn de zorgen over transjongeren bij de genderpoli terecht? (interview with Thomas Steensma). منبع.
- Olson-Kennedy, J. et al. (2025). Mental and Emotional Health of Youth after 24 months of Gender-Affirming Medical Care Initiated with Pubertal Suppression. medRxiv (preprint). صفحهٔ مطالعه, منبع.
- Roberts, C. M. et al. (2022). Continuation of Gender-affirming Hormones Among Transgender Adolescents and Adults. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- Teteleptal, B. (2021). Interview with Thomas Steensma, Algemeen Dagblad, 27 February 2021 (English translation by Voorzij). منبع.
- van der Loos, M. A. T. C. et al. (2022). Continuation of gender-affirming hormones in transgender people starting puberty suppression in adolescence: a cohort study in the Netherlands. Lancet Child & Adolescent Health. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- van der Loos, M. A. T. C. et al. (2023). Children and adolescents in the Amsterdam Cohort of Gender Dysphoria: trends in diagnostic- and treatment trajectories during the first 20 years of the Dutch Protocol. Journal of Sexual Medicine, 20(3), 398–409. منبع.
- van der Loos, M. A. T. C. et al. (2023). Bone Mineral Density in Transgender Adolescents Treated With Puberty Suppression and Subsequent Gender-Affirming Hormones. JAMA Pediatrics. صفحهٔ مطالعه, منبع.
- van der Loos, M. A. T. C. (2024). The Dutch Protocol: Coming of Age (doctoral thesis, Vrije Universiteit Amsterdam). منبع.
- Wiepjes, C. M. et al. (2018). The Amsterdam Cohort of Gender Dysphoria Study (1972–2015): Trends in Prevalence, Treatment, and Regrets. Journal of Sexual Medicine. صفحهٔ مطالعه, منبع.
آخرین بهروزرسانی: · ۱ بازدید
پیشنهاد یک مقاله یا بهبود
چیزی در این صفحه کم است، نامشخص است یا اشتباه است، یا ایدهای برای یک مقالهٔ مرتبط دارید؟ به ما بگویید تا بررسی کنیم.
صفحههای مرتبط:
- مرورهای شواهد: گزارش کس و پزشکی جنسیت جوانان
گزارش کس و مرورهای ملی شواهد در سوئد، فنلاند، نروژ، آمریکا و جاهای دیگر درباره پزشکی جنسیت جوانان و بازگشت از گذار چه یافتند.
- تاریخ پزشکی جنسیت: از هیرشفلد تا مراقبت تأییدی
چگونه پزشکی جنسیت از مؤسسهٔ هیرشفلد در برلین به الگوی تأییدی رسید و چرا بازبینیهای تازهٔ شواهد عقب کشیدهاند.
- هورمونهای جنس مخالف: اثرها، خطرها و قطع
هورمونهای جنس مخالف چگونه تجویز میشوند، چه چیزی را تغییر میدهند، اثرهای دائمی، خطرهای شناختهشده، شواهد ضعیف سود و آنچه افراد بازگشته گزارش میکنند.
- آسیب پزشکیزاد: وقتی پزشکی جنسیتی آسیب میزند
آسیب پزشکیزاد در پزشکی جنسیتی: آسیب ناشی از خود مداخلات گذار، سازوکارها، مناقشه بر سر شواهد و روایتهای بازگشتهها از گذار.
- رضایت آگاهانه در پزشکی جنسیت: روایتهای دترنزیشن
رضایت آگاهانه در پزشکی جنسیت چیست، افراد دترنزیشنکرده کاستیهایش را چگونه توصیف میکنند و پژوهش دربارهٔ افشای خطرها چه میگوید.
- رسواها و افشاگران در پزشکی جنسیت
افشاگران، مطالعات پنهانشده، یافتههای نهادهای ناظر و توافقها در پزشکی جنسیت جوانان در جهان: چه ادعا شد، چه ثابت شد و نتایج.
- خودکشی و گذار: روایت در برابر شواهد
روایت «گذار یا خودکشی» در برابر دادههای پیمایش، کلینیک و ثبت: عوامل مخدوشکننده روانپزشکی، خطر سرایت و روایتهای ترنس و بازگشته.
- جراحیهای گذار: اقدامات، پیامدها و پشیمانی
صفحهٔ محوری جراحیهای گذار: آنچه هر اقدام برمیدارد، شواهد عوارض و پشیمانی، افزایش در افراد زیر سن قانونی، مشکلات رضایت و تجربههای دیترنز.