Wat sociale besmetting betekent

Sociale besmetting is de verspreiding van gedrag, emoties, overtuigingen of symptomen van persoon tot persoon via een sociaal netwerk. Het werkt niet als een virus. Het werkt via imitatie, ergens bij horen, gedeelde verklaringen en sociale beloning, en het is het sterkst waar mensen dicht bij elkaar staan, onzeker over zichzelf zijn en bij elkaar naar aanwijzingen zoeken. De adolescentie is een periode waarin dit allemaal op zijn hoogtepunt is.

Onderzoekers gebruiken verschillende elkaar overlappende termen:

• Gedragsbesmetting: het gedrag van de ene persoon verlaagt de drempel voor anderen om hetzelfde te doen (gapen is het simpelste voorbeeld; roken, drinken en risico nemen zijn de ernstiger voorbeelden).
• Invloed van leeftijdgenoten: de normen, goedkeuring en afkeuring van een vriendengroep bepalen wat de leden doen en hoe ze zichzelf zien.
• Sociaal leren: mensen leren wat een gevoel betekent, en wat je eraan kunt doen, door naar anderen te kijken.
• Clustering: een gedraging of aandoening komt in vriendengroepen, scholen of onlinegemeenschappen in veel hogere mate voor dan in de omringende bevolking.

Clustering op zichzelf bewijst geen besmetting. Mensen kiezen ook vrienden die al op hen lijken (homofilie), en vrienden delen dezelfde omgeving. Een beroemde netwerkstudie suggereerde dat obesitas zich over 32 jaar via vriendschappen verspreidde (Christakis & Fowler 2007), en economen toonden vervolgens aan dat een groot deel van dat patroon kon worden verklaard door een gedeelde omgeving in plaats van door verspreiding van persoon tot persoon (Cohen-Cole & Fletcher 2008). Dit probleem van „selectie versus invloed” staat centraal in het debat over genderidentiteit, en het is de moeite waard om het in de rest van deze pagina in gedachten te houden.

Deze pagina is het knooppunt van de sectie sociale besmetting en invloed van leeftijdgenoten van de wiki. De vier pagina's hieronder gaan dieper in op specifieke delen van de vraag; deze pagina zet het concept uiteen, het bewijs aan beide kanten, de voorgestelde mechanismen en wat mensen die detransitie hebben ondergaan beschrijven.

Gedocumenteerde voorbeelden van besmetting

Besmetting is geen marginaal idee dat voor het genderdebat is bedacht. De psychiatrie erkent al lang dat sommige vormen van lijden zich sociaal verspreiden, vooral onder adolescente meisjes, en dat de vorm die het lijden aanneemt wordt bepaald door wat er in de cultuur van dat moment beschikbaar is.

Eetstoornissen

Clinici hebben beschreven hoe anorexia zich verspreidt binnen scholen, behandelafdelingen en online „pro-ana”-gemeenschappen, waar restrictief eten competitief wordt en door de groep wordt versterkt. Allison en collega's stelden dat anorexia deels moet worden begrepen door de lens van sociale besmetting, met klinische gevolgen voor hoe patiënten worden gegroepeerd en behandeld (Allison et al. 2014). Cruciaal is dat niemand het lijden van een anorexiapatiënt als nep behandelt, en niemand het behandelt door de patiënt te helpen dunner te worden.

Zelfbeschadiging

Een overzichtsstudie naar niet-suïcidale zelfbeschadiging onder adolescenten en jongvolwassenen concludeerde dat sociale besmetting een onderbelichte risicofactor is en beval psycho-educatie in scholen, hogescholen en behandelprogramma's aan om die te verminderen (Jarvi et al. 2013). Zelfbeschadiging komt vaak in clusters voor binnen vriendengroepen en onlinegemeenschappen, en sommige jongeren leren het gedrag van leeftijdgenoten nog voordat ze de drang ooit hebben ervaren.

Massapsychogene ziekte en de TikTok-ticks

De duidelijkste moderne parallel is de golf van plotselinge functionele tic-achtige gedragingen in 2020-21. Neurologen in verschillende landen zagen een toename van tieners en jongvolwassenen, velen van hen meisjes, met complexe bewegingen en vocalisaties die niet pasten bij het syndroom van Tourette. Duitse onderzoekers herleidden veel gevallen tot één enkel YouTube-kanaal en beschreven de uitbraak als een nieuw soort massale sociogene ziekte die zich via sociale media verspreidt (Müller-Vahl et al. 2022). In een follow-up van 32 patiënten hadden bijna allemaal andere psychiatrische symptomen, ongeveer de helft was gepest, en de auteurs identificeerden reeds bestaande sociale moeilijkheden, angst, depressie en obsessief-compulsieve symptomen als predisponerende factoren (Fremer et al. 2022).

De tic-uitbraak is belangrijk voor dit debat omdat die het mechanisme laat zien in een onbetwiste context: echte, onvrijwillige, belastende symptomen; begin in de adolescentie; een overwicht van meisjes; hoge percentages van reeds bestaande psychische problemen; en overdracht via onlinevideo in plaats van lichamelijk contact.

Een gedetransitioneerde vrouw, die zich bijna twee decennia als trans identificeerde, bracht dit punt direct naar voren:

Genderdysforie is echt en tegelijkertijd sociaal besmettelijk. Het is echt belangrijk om op te merken dat sociaal besmettelijk helemaal niet nep betekent! Mensen met genderdysforie ervaren oprecht extreme kwelling. Suïcidaliteit en anorexia zijn ook sociaal besmettelijk terwijl ze volledig echt zijn. —butterflyfault, gedetransitioneerde vrouw

Waarom de term omstreden is

Het toepassen van "sociale besmetting" op genderidentiteit is een van de felste debatten in het veld. De bezwaren vallen in drie groepen uiteen:

• Het woord zelf. "Besmetting" roept ziekte op. Critici horen erin dat transidentiteiten een infectie zijn die moet worden ingedamd, en vrezen dat het zal worden gebruikt om het beperken van informatie of steun te rechtvaardigen.
• De alternatieve verklaring. Veel transcommentatoren stellen dat clustering veiligheid en erkenning weerspiegelt: jongeren die zich toch al anders voelen, vinden elkaar, en een vriend zien uitkomen geeft woorden aan gevoelens die ze al hadden. Volgens deze visie weerspiegelen stijgende cijfers verminderde stigmatisering, niet nieuwe gevallen.
• De kwaliteit van het bewijs. Het oorspronkelijke onderzoek was gebaseerd op ouderrapporten die waren geworven via websites die sceptisch staan tegenover de transitie van jongeren (zie hieronder).

Voorstanders van de hypothese antwoorden dat geen van deze bezwaren wordt gemaakt wanneer besmetting bij eetstoornissen of tics wordt besproken; dat "het is nu makkelijker om uit te komen" de snelheid van de stijging of de verschuiving van jonge jongens naar tienerdochters niet verklaart; en dat een kader dat sociale invloed bij voorbaat uitsluit geen onderscheid kan maken tussen een jongere met blijvende dysforie en een die de verklaring van een groep voor gewone pubertijdskwelling heeft overgenomen.

Sommige detransitioners vinden ook het populaire beeld van "besmetting" te oppervlakkig, omdat het eerder op een mode dan op een culturele verklaring van pijn wijst:

Als mensen over "sociale besmetting" praten, stellen ze zich iets hippigs voor waar kinderen op inspringen omdat het cool is. In werkelijkheid is de transideologie zo alomtegenwoordig geworden in onze samenleving dat "Je bent trans" een verzameldiagnose is geworden voor iedereen die om welke reden dan ook worstelt met het eigen geslacht. —butchpeace, gedetransitioneerde vrouw

Het bewijs

Vriendenclusters: Littman 2018

De term snel optredende genderdysforie (ROGD) komt uit een enquête onder 256 ouders die meldden dat hun tiener of jongvolwassen kind plotseling een trans-identiteit aankondigde, zonder tekenen in de kindertijd. Volgens de ouders had 86,7% van de jongeren hun gebruik van sociale media verhoogd, hadden ze vrienden die in een vergelijkbare periode trans-geïdentificeerd raakten, of beide, en in 36,8% van de beschreven vriendengroepen raakte de meerderheid van de leden trans-geïdentificeerd (Littman 2018). Littman merkte op dat dit tientallen keren hoger was dan het destijds verwachte percentage in de bevolking.

Na een beoordeling na publicatie publiceerde PLOS ONE het artikel in 2019 opnieuw met een herschreven kader dat benadrukte dat het een onderzoek naar ouderlijke observaties betrof, maar met in wezen ongewijzigde resultaten. Het werd gecorrigeerd, niet ingetrokken. De volledige geschiedenis en de methodologische kritiek worden behandeld op de pagina snel optredende genderdysforie.

Wat enquêtes onder detransitioners rapporteren

Twee latere enquêtes vroegen aan mensen die waren gestopt met zich als trans te identificeren. Onder 100 mensen die detransitioneerden, beschreven deelnemers leeftijdsgenoten, sociale media en online gemeenschappen als gerelateerd aan hun dysforie en hun wens om te transitioneren: YouTube-video's (48%), blogs (46%) en Tumblr (45%) waren de meestgenoemde online invloeden, en 20% voelde druk om te transitioneren van vrienden, partners of clinici (Littman 2021).

Onder 78 jongvolwassenen die waren gestopt met zich als trans te identificeren, voldeed minder dan 17% aan de diagnostische criteria voor genderdysforie in de kindertijd, en 53% zei dat de ROGD-beschrijving op hen van toepassing was. De meestgenoemde reden om zich als trans te hebben geïdentificeerd was het verwarren van psychische problemen of traumareacties met genderdysforie. Opmerkelijk is dat de redenen die deelnemers gaven om te detransitioneren grotendeels intern waren, zoals een verandering in hun eigen denken, en niet externe druk (Littman et al. 2024). Beide steekproeven werden online geworven, grotendeels uit detransitie-gemeenschappen, dus ze tonen aan dat dit traject bestaat, niet hoe vaak het voorkomt.

Studies die de hypothese betwisten

Bauer et al. 2022. Met behulp van gegevens van 173 adolescenten bij Canadese genderklinieken vonden onderzoekers geen verband tussen "recente genderkennis" en psychische problemen, gebrek aan ouderlijke steun of andere door ROGD voorspelde factoren, en concludeerden dat hun gegevens de hypothese niet ondersteunden (Bauer et al. 2022). In een gepubliceerde brief antwoordde Littman dat de maatstaf van het onderzoek (wanneer een jongere zich realiseerde dat hun gender "anders" was) het begin van de puberteit, het bepalende kenmerk van ROGD, niet vastlegde; een andere brief merkte op dat slechts 24 deelnemers (14%) in de "recente" groep vielen (Sinai 2022).

Turban et al. 2022. Een onderzoek in Pediatrics van Jack Turban en collega's gebruikte de Amerikaanse Youth Risk Behavior Survey uit 16 staten. In 2017 identificeerde 2,4% van 91.937 leerlingen zich als transgender of genderdivers, met een man-vrouwverhouding van 1,5:1; in 2019 deed 1,6% van 105.437 dat, met een verhouding van 1,2:1. De auteurs betoogden dat, aangezien geboren vrouwen niet talrijker waren dan geboren mannen, het idee dat meisjes bijzonder vatbaar zijn voor sociale besmetting niet werd ondersteund (Turban et al. 2022). Critici wezen erop dat de "sekse"-vraag van de enquête door sommige trans-geïdentificeerde leerlingen met hun genderidentiteit kan zijn beantwoord, dat de cijfers van het onderzoek zelf een dalende identificatie lieten zien, en dat kliniekgegevens in de VS en elders de tegenovergestelde sekseverhouding tonen (Singal 2022).

Geen van beide onderzoeken volgde vriendengroepen in de tijd, dus geen van beide kan de invloed van leeftijdsgenoten direct bevestigen of uitsluiten. Een overzicht uit 2024 van de hypothese van snelle aanvang concludeerde dat het bewijs voor een afzonderlijk ROGD-subtype nog steeds dun is, en merkte tegelijk op dat de invloed van leeftijdsgenoten en sociale media onder adolescente geboren vrouwen met psychiatrische problemen nog steeds onderzoek rechtvaardigt (Leonhardt et al. 2024).

Kliniek- en bevolkingsgegevens

Wat de oorzaak ook is, de verandering in wie zich bij de diensten meldt, is goed gedocumenteerd. In de Engelse eerstelijnszorg steeg de geregistreerde genderdysforie onder personen onder de 18 jaar tussen 2011 en 2021 van 0,16 naar 8,3 per 10.000, waarbij de stijging na 2014 het meest uitgesproken was bij geboren vrouwen. Meer dan de helft (52,7%) had registraties van angst, depressie of zelfbeschadiging (Jarvis et al. 2025). De pagina demografische verschuiving behandelt dit in detail. De Cass Review vond geen enkele verklaring voor de stijging. Ze concludeerde dat de snelheid van de verandering moeilijk te verklaren viel door grotere acceptatie alleen, beschreef de invloed van leeftijdsgenoten in de adolescentie als zeer krachtig en noemde online blootstelling, sociale media en groepsdynamiek onder leeftijdsgenoten onder de plausibele bijdragende factoren, terwijl ze erkende dat „sociale besmetting“ daarvan de meest betwiste is (Cass 2024).

Mechanismen: hoe invloed zou kunnen werken

Als de invloed van leeftijdsgenoten voor sommige jongeren een rol speelt, is het onwaarschijnlijk dat het één ding is. De verslagen van mensen die detransitioneerden en de bredere besmettingsliteratuur wijzen op verschillende overlappende mechanismen.

Erbij horen en de groep van buitenstaanders

Voor een jongere die er niet bij past, kan een vriendengroep met een trans-identiteit onmiddellijke acceptatie, een gedeelde taal en een duidelijke rol bieden. In veel verslagen van mensen die detransitioneerden kwam de groep eerst en volgde de identiteit. Een vrouw beschreef hoe „de buitenstaanders“ haar als onhandig meisje opnamen en hoe ze voelde dat ze niet het heteroseksuele meisje kon zijn dat ze later in zichzelf herkende:

druk van leeftijdsgenoten en sociale bubbels om niet cishet te zijn. Natuurlijk kan een groot deel van de lgbt-wereld heel accepterend en open zijn, maar... er kan ook veel veroordeling zijn. Als tiener waren de meeste van mijn vrienden homo, zo niet trans, en ik voelde absoluut dat... weet je, alsof ik „geen“ heteroseksueel meisje kon zijn —mountain-flowers, vrouw die detransitioneerde

Status, bijzonderheid en goedkeuring

In sommige groepen brengt uit de kast komen lof, aandacht en moreel aanzien. Voor iemand die zich onzichtbaar heeft gevoeld, is het krachtig om moedig te worden genoemd. Verschillende reageerders vergelijken het met een drug en beschrijven hoe de goedkeuring het moeilijker maakte om een stap terug te doen:

Omdat ik cis ben. Niet homo, geen AGP, ik wilde gewoon in mijn grotendeels vrouwelijke vriendengroep passen toen ze allemaal in de derde klas „uit de kast begonnen te komen“. Het soort overweldigende steun en trots dat ze bieden is als een drug voor iemand die het anders sociaal moeilijk heeft. —RowanFinley512, man die detransitioneerde

Identiteit als verklaring voor lijden

Een trans-identiteit kan aan veel verschillende ongemakken tegelijk betekenis geven: niet passen bij je eigen sekse, afkeer van het lichaam, afgunst op de andere sekse, aantrekking tot dezelfde sekse, trauma. Daarom keert het idee van sekse als verklarend kader terug in detransitieverhalen. Leeftijdsgenoten hoeven niemand te duwen; ze hoeven alleen één enkele verklaring voor te leven die op alles te passen lijkt.

Trans zijn kan worden gebruikt om van alles te verklaren, zoals ontevredenheid met je lichaam, niet passen bij je eigen sekse of afgunst voelen op de andere sekse. Het kan ook nieuw en bevrijdend voelen, vooral voor jongeren of oudere volwassenen, om je persoonlijkheid en imago radicaal opnieuw uit te vinden. —Thin_Entertainment14, vrouw die detransitioneerde

Samen piekeren en de symptomenpoel

Samen piekeren (co-rumination) is het herhaaldelijk bespreken van problemen binnen een vriendschap, blijven hangen in negatieve gevoelens. Het hangt samen met hechte vriendschappen, maar ook met depressie en angst, en meisjes doen het meer dan jongens (Rose 2002). Wanneer het gedeelde probleemgesprek van een groep zich richt op dysforie, lichamen en identiteit, kunnen die gevoelens worden geoefend en versterkt. Psychiaters beschrijven een culturele symptomenpoel: het geheel van erkende manieren om in een bepaalde tijd lijden te uiten. Tics, eetstoornissen en genderlijden kunnen er allemaal uit worden geput.

Online onderdompeling en „ei“-cultuur

Online wordt de vriendengroep vervangen door een eindeloze feed, fora en Discord-servers. Gemeenschappen die elke gender-nonconformiteit behandelen als een teken dat iemand een „ei“ is (een trans persoon die het nog niet weet), leveren een kant-en-klare interpretatie voor twijfel; zie ei kraken. Een vrouw beschreef hoe weinig blootstelling nodig was:

Eén keer keek ik naar één VIDEO, een trans tijdlijn van ongeveer 3-5 minuten, en dat was genoeg om me wekenlang te laten twijfelen of ik trans ben. Deze ideologie is als een drug voor onzekere tieners, en vooral voor meisjes, want ik ben een meisje en kan eigenlijk alleen voor meisjes spreken, hoewel ik het nu ook heel veel bij jongens zie. —Busy_Ice3392, meisje dat afzag van transitie

Versterking uit beide richtingen

De goedkeuring van leeftijdsgenoten en de tegenstand van het gezin kunnen dezelfde kant op duwen. Verzet van ouders kan een identiteit als een stellingname voor authenticiteit laten voelen, terwijl bevestiging van vrienden haar beloont. Leeftijd is ook van belang: een vrouw die tot halverwege de twintig wachtte, voelde de aantrekkingskracht nog steeds.

de weerstand van mijn ouders zorgde ervoor dat ik juist nog meer wilde transitioneren. Aan de andere kant zorgde bevestiging door mijn leeftijdsgenoten er ook voor dat ik meer wilde transitioneren. … zelfs op die leeftijd was de positieve bekrachtiging door leeftijdsgenoten, voor iemand met een laag zelfbeeld, buitengewoon motiverend om door te gaan met de transitie. —furbysaysburnthings, detrans vrouw

Wat detransitioners beschrijven

Verhalen van vrouwen

Verhalen van gedetransitioneerde en gedesiste vrouwen beschrijven vaak hele vriendengroepen die zich binnen korte tijd als trans of non-binair identificeerden, vaak in de onderbouw of bovenbouw van de middelbare school, en een sociale wereld waarin een gewoon heteroseksueel meisje zijn de minst acceptabele optie leek. Sommigen beschrijven dat ze de eerste in hun groep waren en zich later verantwoordelijk voelen. Anderen beschrijven hoe duidelijk de invloed van leeftijdsgenoten pas met afstand blijkt:

zodra je klaar bent en tijd en afstand hebt van die periode in je leven, wordt het pijnlijk duidelijk hoe makkelijk we andermans mening over wie we waren overnamen en werden wie mensen zeiden dat we waren. —furbysaidburnthings, detrans vrouw

Verhalen van mannen

Verhalen van mannen gaan minder vaak over vriendengroepen op school en vaker over onlinegemeenschappen, gameservers en individuele vrienden die erop stonden dat ze trans waren. Een man beschreef dat hij een sociale kring verliet en dat de dysforie daarmee verdween:

ik werd ook gemanipuleerd door mijn trans-"vriend", die ervan overtuigd was dat ik ook trans was. "Je bent trans en zit gewoon in ontkenning; transitie is de enige weg vooruit; jouw geluk is belangrijker dan kinderen die toch nooit zullen bestaan." … Nadat ik hem uit mijn leven had gesneden en een verwante sociale groep had verlaten, heb ik geen dysforie meer gevoeld en was ik als man zo vol vreugde. —MinnesotaGraywolf, gedesiste man

Een andere man, die de eerste in zijn groep was geweest die uit de kast kwam, beschreef wat volgde:

ik was een van de "echte trans" en kwam als eerste uit de kast. al snel nam mijn hele vriendengroep de trans-identiteit aan. een paar jaar later desisteerden ze allemaal, hoewel het bij mij langer duurde (ik was de enige die zo ver ging dat ik hormonen nam). —bradx220, detrans man

Ik merkte dat er in een onlinegemeenschap waar ik vroeger deel van uitmaakte bijna elke maand wel iemand uit de kast kwam als MtF. En dat is toch een tamelijk kleine gemeenschap, die ook nog eens een heel linkse focus had. Ik denk dat echt dysforische mensen bestaan, maar ze kunnen onmogelijk zo talrijk zijn als ze lijken, vooral in bepaalde kringen. —PandaFoo1, gedesiste man

De prijs van weggaan

Als erbij horen deel is van wat iemand naar binnen trekt, dan is het verliezen ervan deel van wat weggaan moeilijk maakt. Verschillende reageerders beschrijven dat ze een hele vriendengroep kwijtraakten nadat ze stopten zich als trans te identificeren of ideeën over gender in twijfel te trekken. Dit wordt behandeld op de pagina's over echokamers en tegenreactie op detransitioners.

Cijfers uit de statistieken van detrans.ai

De statistieken van de site zijn gebaseerd op ongeveer 3.094 openbare r/detrans-verhalen. Een AI-model stelt de berichten van elke gebruiker samen tot een verhaal en beoordeelt dat aan de hand van ongeveer 100 uitspraken; een kenmerk wordt alleen meegeteld als het model minstens 80% zeker is. Deze cijfers zijn dus conservatief (veel verhalen werden als "onzeker" beoordeeld in plaats van ja), kunnen extractiefouten bevatten en beschrijven een zelfgeselecteerde groep mensen die op r/detrans posten, niet iedereen die transitioneert.

Het model schat ook het belangrijkste onlineplatform van elke persoon. Reddit domineert (ongeveer 23%), wat niet verrassend is voor een steekproef die van Reddit afkomstig is, en ongeveer 43% van de verhalen noemt geen enkel platform. YouTube (ongeveer 7%) en Tumblr (ongeveer 5%) volgen, waarbij Tumblr veel vaker voorkomt in verhalen van vrouwen (ongeveer 6%) dan van mannen (minder dan 2%); TikTok komt voor in minder dan 2%, waarschijnlijk omdat de meeste van deze gebruikers de transitie doormaakten vóór de opkomst van TikTok (detrans.ai-statistieken).

Twee dingen vallen op. Ten eerste wordt expliciete invloed van leeftijdsgenoten of online invloed in een minderheid van deze verhalen beschreven, dus kan die beter worden gezien als één factor naast vele (geestelijke gezondheid, trauma, seksualiteit, vrouwenhaat, autisme) dan als een enkele oorzaak. Ten tweede liggen de cijfers voor mannen en vrouwen dichter bij elkaar dan het publieke debat veronderstelt: druk van leeftijdsgenoten en sociale druk komen in verhalen van mannen bijna even vaak voor.

Transperspectieven

Veel transcommentatoren verwerpen het besmettingskader. Gangbare argumenten zijn dat trans mensen hebben bestaan op plaatsen en in tijdperken zonder een transgemeenschap om te kopiëren, dat grotere zichtbaarheid mensen helpt gevoelens te herkennen die ze al hadden, en dat het praten over "besmetting" wordt gebruikt om te rechtvaardigen dat informatie voor jongeren wordt verborgen. Een transvrouw verwoordde het bezwaar ronduit:

Het concept van queer sociale besmetting ("hersenspoeling") is nadrukkelijk verworpen door de wetenschappelijke literatuur. Let ook op: trans mensen zijn door de geschiedenis heen opgedoken zonder blootstelling aan een bestaande transgemeenschap. —mallowyukari, transvrouw (MTF)

Tegelijkertijd beschrijven transcommentatoren vaak precies het sociale pad dat de hypothese aanwijst, en interpreteren dat als ontdekking in plaats van beïnvloeding:

Nee, ik wist heel lang niets van mezelf. Eerlijk gezegd, als ik nooit transvrienden had gehad met wie ik me op mijn gemak voelde om over gender te praten, had het me waarschijnlijk nog vele jaren gekost om de stukjes op hun plaats te leggen. —MayMeadow, transvrouw (MTF)

De twee lezingen, "mijn vrienden hielpen me zien wie ik was" en "mijn vrienden gaven me een verklaring die onjuist bleek", beschrijven dezelfde opeenvolging van gebeurtenissen vanuit verschillende eindpunten. Mensen die detransitioneerden vertelden destijds vaak het eerste verhaal en later het tweede. Voor mensen die tevreden blijven met hun identiteit is dat hun eigen zaak; de zorg die deze site aankaart betreft permanente medische stappen die worden gezet terwijl een jongere zich nog binnen de verklaring van de groep bevindt.

Pagina's in deze sectie

Wat het bewijs ons niet kan vertellen

Geen enkel onderzoek heeft vriendschapsgroepen in de tijd gevolgd om te zien of trans-identificatie zich daarbinnen verspreidt en hoe vaak op deze manier aangenomen identiteiten standhouden. Het bewijs aan beide kanten is indirect:

• Ouderrapporten (Littman 2018) tonen wat ouders zagen, niet wat hun kinderen meemaakten.
• Enquêtes onder mensen die detransitioneerden (Littman 2021, Littman et al. 2024) en de eigen statistieken van de site tonen dat invloed van leeftijdsgenoten en online invloed deel uitmaken van de verhalen van sommige mensen, maar kunnen niet meten hoe gangbaar dat pad is onder iedereen die zich als trans identificeert.
• Enquêtes in klinieken en op scholen (Bauer 2022, Turban 2022) waren niet ontworpen om clusters van leeftijdsgenoten waar te nemen en gebruikten maten waarvan critici stellen dat ze het punt van de hypothese missen.
• Bevolkingsgegevens (Jarvis 2025, Cass 2024) tonen een grote en snelle verandering in wie zich voor zorg meldt, maar kunnen op zichzelf niet laten zien waarom.

De evenwichtige lezing is dat sociale besmetting een goed onderbouwd fenomeen is in de adolescentenpsychologie, dat de voorwaarden ervoor aanwezig zijn in het sociale en online leven van veel jongeren, en dat veel detransitioners het in hun eigen geschiedenis beschrijven. Het is niet aangetoond dat het de stijging van trans-identificatie als geheel verklaart. Die onzekerheid is op zichzelf een reden voor zorgvuldige, verkennende beoordeling vóór elke onomkeerbare stap, en voor waakzaamheid tegenover elke groep, online of offline, die één verklaring biedt voor elke vorm van lijden. Ondersteuning voor mensen die een trans-identiteit in twijfel trekken staat in de ondersteuningsgids, en videoverhalen uit eerste hand staan in het videoarchief.

Gerelateerde pagina's

• Overzicht van gemeenschappen
• Beschuldigingen van een sekte
• Eierschaal breken
• Gender als verklarend kader
• Geestelijke gezondheid en trans-identificatie
• Geïnternaliseerde misogynie
• Sociale transitie
• Studiearchief

Bronnen

• Allison, S., Warin, M. & Bastiampillai, T. (2014). Anorexia nervosa en sociale besmetting: klinische implicaties. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry 48(2): 116-120. bron
• Bauer, G. R., Lawson, M. L. & Metzger, D. L. (2022). Ondersteunen klinische gegevens van transgender adolescenten het fenomeen van "snel optredende genderdysforie"? Journal of Pediatrics 243: 224-227. bron
• Cass, H. (2024). Onafhankelijke herziening van geslachtsidentiteitsdiensten voor kinderen en jongeren: eindrapport. onderzoekspagina, bron
• Christakis, N. A. & Fowler, J. H. (2007). De verspreiding van obesitas in een groot sociaal netwerk gedurende 32 jaar. New England Journal of Medicine 357: 370-379. bron
• Cohen-Cole, E. & Fletcher, J. M. (2008). Is obesitas besmettelijk? Sociale netwerken versus omgevingsfactoren in de obesitasepidemie. Journal of Health Economics. bron
• detrans.ai (2026). Detransition statistics from /r/detrans stories. statistiekenpagina.
• Fremer, C., Szejko, N., Pisarenko, A. et al. (2022). Massale, door sociale media veroorzaakte ziekte met Tourette-achtig gedrag. Frontiers in Psychiatry 13: 963769. bron
• Jarvi, S., Jackson, B., Swenson, L. & Crawford, H. (2013). De impact van sociale besmetting op niet-suïcidale zelfverwonding: een literatuuroverzicht. Archives of Suicide Research 17: 1-19. bron
• Jarvis et al. (2025). Epidemiologie van genderdysforie en genderincongruentie bij kinderen en jongeren die huisartsenpraktijken in Engeland bezoeken: retrospectief cohortonderzoek. Archives of Disease in Childhood. onderzoekspagina, bron
• Leonhardt, A., Fuchs, M., Gander, M. & Sevecke, K. (2024). Genderdysforie in de adolescentie: onderzoek naar de snel-optredende hypothese. neuropsychiatrie 39: 1-10. bron
• Littman, L. (2018; corrected 2019). Ouderrapporten over adolescenten en jongvolwassenen die tekenen van een snel optreden van genderdysforie zouden vertonen. PLOS ONE 13(8): e0202330. bron
• Littman, L. (2021). Personen die voor genderdysforie met medische en/of chirurgische transitie werden behandeld en daarna detransitioneerden: een enquête onder 100 detransitioners. Archives of Sexual Behavior. onderzoekspagina, bron
• Littman, L., O'Malley, S., Kerschner, H. & Bailey, J. M. (2024). Detransitie en desistentie onder eerder als trans geïdentificeerde jongvolwassenen. Archives of Sexual Behavior. onderzoekspagina, bron
• Müller-Vahl, K. R., Pisarenko, A., Jakubovski, E. & Fremer, C. (2022). Stop daarmee! Het is geen Tourette, maar een nieuw soort massale sociogene ziekte. Brain 145: 476-480. bron
• Rose, A. J. (2002). Co-ruminatie in de vriendschappen van meisjes en jongens. Child Development 73(6): 1830-1843. bron
• Sinai, J. (2022). Snel optredende genderdysforie als een onderscheiden klinisch fenomeen (brief, samen met Littmans brief en het antwoord van de auteurs). Journal of Pediatrics. bron
• Singal, J. (2022). De nieuwe studie over snel optredende genderdysforie gepubliceerd in "Pediatrics". bron
• Turban, J. L., Dolotina, B., King, D. & Keuroghlian, A. S. (2022). Verhouding van bij de geboorte toegewezen geslacht onder transgender en genderdiverse adolescenten in de Verenigde Staten. Pediatrics 150(3): e2022056567. bron