Overzicht

Ongeveer 15 landen hebben nationale wetten tegen "conversietherapie", enkele andere hebben regels van een ministerie van volksgezondheid of een beroepsregulator, en veel deelstaten, provincies en steden hebben hun eigen regels. Het verklaarde doel is overal hetzelfde: dwingende of kwetsende pogingen om homoseksuelen hetero te maken, of om transmensen te laten stoppen met zich als trans te identificeren. Ze verschillen sterk in wie ze bestrijken, wat ze verbieden en, het belangrijkst voor detransitioners en mensen die twijfelen, wat ze zeggen over therapie die genderdistress onderzoekt zonder het antwoord vooraf aan te nemen.

Deze pagina vergelijkt die wetten per oktober 2026, op basis van de wetteksten waar we die konden achterhalen. Definities en uitzonderingen worden woordelijk geciteerd, omdat een bepaling als "identiteitsexploratie" of "overwegen een gendertransitie te ondergaan" bepaalt of een therapeut zich vrij voelt om vragen te stellen. Voor het bredere juridische kader, zie sekse versus genderidentiteit in het recht. Voor het therapiemodel waar het debat om draait, zie genderexploratieve therapie. Deze pagina is geen juridisch advies.

Deze wetten brengen ook een reëel gevaar met zich mee voor mensen in genderdistress. De meeste definiëren conversie breed, als elke poging om een genderidentiteit te "veranderen of te onderdrukken", maar noemen alleen bevestiging en hulp bij transitie als veilig. Omdat geen enkele test kan aantonen wie "echt trans" is, en identiteiten kunnen veranderen, kan die formulering therapeuten richting uitsluitend bevestigende zorg duwen. Zie het risico voor exploratieve psychotherapie.

Kernbegrippen

• Conversietherapie / conversiepraktijken: pogingen om iemands seksuele oriëntatie of genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken. Wetten spreken steeds vaker van "praktijken", omdat veel van de handelingen geen therapie zijn.
• Sexual orientation change efforts (SOCE): de onderzoeksterm voor pogingen om seksuele oriëntatie te veranderen, de oorspronkelijke betekenis van conversietherapie.
• Gender identity change efforts (GICE): de overeenkomstige term wanneer het doel is een genderidentiteit te veranderen.
• Verandering versus onderdrukking: "veranderings"-wetten richten zich op pogingen om een identiteit te wijzigen. "Onderdrukkings"-wetten richten zich ook op pogingen om iemand te beletten die identiteit te uiten of ernaar te handelen, wat een breder net is.
• Gendertransitie: sociale stappen (naam, voornaamwoorden, kleding) en/of medische stappen (hormonen, operaties) om als het andere geslacht te leven.
• Exploratieve therapie: gesprekstherapie die de oorzaken en betekenis van genderdistress onderzoekt zonder vooraf bepaald resultaat. Critici noemen sommige vormen ervan conversietherapie; voorstanders wijzen dat af.
• Bevestigingsclausule: een wettelijke uitzondering voor therapie die een identiteit "ondersteunt of bevestigt", of een persoon helpt die transitie "overweegt".
• Uitzondering voor professioneel oordeel: een uitzondering voor zorgverleners die handelen binnen hun "redelijk professioneel oordeel" en beroepsnormen.
• Detransitie: het stopzetten of terugdraaien van een gendertransitie. Desistentie betekent dat iemand zich niet langer als trans identificeert zonder medisch te zijn getransitioneerd.

Waar de term vandaan komt

Conversietherapie betekende oorspronkelijk pogingen om homoseksuele, lesbische en biseksuele mensen heteroseksueel te maken. Onderzoekers noemen dit nu sexual orientation change efforts (SOCE). Halverwege de 20e eeuw omvatten ze aversietherapie: het koppelen van opwinding door personen van hetzelfde geslacht aan pijn of walging. Een taskforce van de American Psychological Association (APA) uit 2009 noemde methoden als "het opwekken van misselijkheid, braken of verlamming; het toedienen van elektrische schokken" of het knippen van een elastiekje om de pols (APA 2009).

Dezelfde taskforce voerde een systematische review uit (een gestructureerde zoektocht naar en beoordeling van alle gepubliceerde studies). Die concludeerde dat pogingen om seksuele oriëntatie te veranderen "waarschijnlijk niet succesvol zijn en enig risico op schade met zich meebrengen". Vroege aversiestudies registreerden bijwerkingen zoals "verlies van seksueel gevoel, depressie, suïcidaliteit en angst" (APA 2009). Later verschoof de praktijk naar op gesprekken gebaseerde "reparatieve therapie", gebed en religieuze begeleiding, die sommige deelnemers eveneens als schadelijk ervaren. Deze geschiedenis is echt, en wie haar heeft doorstaan behoort tot de sterkste voorstanders van verboden.

Verschillende detransitioners op /r/detrans beschrijven dat ze het zelf hebben overleefd:

Ik ben iemand die conversietherapie heeft ondergaan. Het is op geen enkele manier een nuttig proces en het heeft tot veel problemen geleid bij degenen op wie het is toegepast, ook bij mij en anderen... degenen onder ons die niet een paar jaar later toch een einde aan hun leven maakten. —DetransIS, detrans intersekse vrouw

Hoe genderidentiteit werd toegevoegd

Vanaf ongeveer 2015 begonnen wetten en professionele verklaringen genderidentiteit (iemands innerlijke gevoel een man, een vrouw, beide of geen van beide te zijn) en soms genderexpressie (uiterlijke presentatie zoals kleding en manieren) toe te voegen aan seksuele oriëntatie. De Maltese wet van 2016 was de eerste nationale wet in Europa die dat deed. In 2020 definieerde de onafhankelijke VN-deskundige voor seksuele oriëntatie en genderidentiteit "conversietherapie" als een overkoepelende term voor interventies die uitgaan van de overtuiging dat iemands "seksuele oriëntatie en genderidentiteit, inclusief genderexpressie, veranderd of onderdrukt kunnen en moeten worden" (VN A/HRC/44/53, par. 17). Dezelfde paragraaf stelt dat zulke praktijken een verandering "van trans of genderdivers naar cisgender" beogen.

Deze samenvoeging is waar de controverse begint. Seksuele oriëntatie wordt doorgaans niet gezien als symptoom van iets anders. Genderdistress daarentegen komt vaak voor naast trauma, autisme, eetstoornissen, depressie of aantrekking tot hetzelfde geslacht, en sommige jongeren gaan het anders begrijpen zodra die verbanden worden onderzocht (Clarke & Spiliadis 2019). Een therapeut die die verbanden onderzoekt, zou volgens critici beschuldigd kunnen worden van een poging een identiteit te "veranderen" of te "onderdrukken".

Vergelijkingstabel

"Iedereen" betekent dat het verbod ook geldt voor niet-professionals, zoals religieuze begeleiders of familieleden. Citaten komen uit de wettekst. Waar een wet geen uitzondering kent, staat dat in de cel.

Regels die alleen diagnoses betreffen in Argentinië (2010), Uruguay (2017) en Chili (2021), en richtlijnen van ministeries of regulators in Taiwan, Israël, India en Vietnam, komen aan bod in de regionale secties hieronder.

Tijdlijn

• 1999: De psychologenraad van Brazilië verbiedt psychologen homoseksualiteit als stoornis te behandelen.
• 2009: Een APA-taskforce concludeert dat pogingen om seksuele oriëntatie te veranderen "waarschijnlijk niet succesvol zijn".
• 2010: De wet op de geestelijke gezondheid van Argentinië verbiedt diagnoses die uitsluitend op seksuele identiteit zijn gebaseerd.
• 2012: Californië wordt de eerste Amerikaanse staat die conversietherapie voor minderjarigen door gelicentieerde zorgverleners verbiedt (zoals algemeen gemeld; niet getoetst voor deze pagina).
• 2015: Ontario neemt zijn wet aan; het Britse Memorandum of Understanding (MoU) wordt voor het eerst ondertekend; uitspraak over fraude in Ferguson v. JONAH in New Jersey.
• 2016: Malta neemt het eerste nationale verbod in Europa aan, inclusief genderidentiteit.
• 2017: Het Britse MoU voegt genderidentiteit toe.
• 2018: Brazilië breidt zijn regel uit tot transmensen; brief van het Taiwanese ministerie van Volksgezondheid.
• 2020: Duitsland, de ACT, Queensland en Quebec nemen wetten aan; het rapport van de onafhankelijke VN-deskundige pleit voor een wereldwijd verbod.
• 2021: De wet van Victoria (van kracht februari 2022); het Canadese Bill C-4 (van kracht 7 januari 2022); uitspraak van het Madras High Court in India.
• 2022: Frankrijk, Nieuw-Zeeland en Griekenland; richtlijn van het Israëlische ministerie van Volksgezondheid; brief van het Vietnamese ministerie.
• 2023: Spanje, Cyprus, IJsland en België; Noorwegen neemt zijn wet aan (van kracht 1 januari 2024).
• 2024: Portugal (januari), Mexico (juni), NSW (aangenomen) en Zuid-Australië (oktober); UKCP verlaat het MoU; de Cass Review waarschuwt tegen het gelijkstellen van exploratie aan conversie.
• 2025: De wetten van NSW en Zuid-Australië van kracht (april); de HHS-review bekritiseert het etiket "conversietherapie"; Schotland pauzeert zijn wetsvoorstel.
• 31 maart 2026: Chiles v. Salazar.
• 13 mei 2026: de Europese Commissie weigert een EU-breed verbod voor te stellen.
• 25 juni 2026: ontwerp van de Conversion Practices Bill voor Engeland en Wales gepubliceerd.
• 30 september 2026: de Nederlandse wet wordt gepubliceerd, nog niet in werking.

Het risico voor exploratieve psychotherapie

De wetten op deze pagina zijn geschreven om misbruik te stoppen. Maar de manier waarop veel van hen hun doelwit definiëren, creëert een apart gevaar, voor mensen met genderdistress en voor de behandelaars die hen helpen. Ze definiëren het misdrijf breed, als elke poging om een genderidentiteit te "veranderen" of te "onderdrukken". Vervolgens noemen ze maar één richting van hulp als veilig: het bevestigen van de identiteit, of een persoon helpen richting transitie te gaan. Een therapeut die vraagt of de distress andere oorzaken heeft, wordt niet als veilig genoemd. In de praktijk kan dit behandelaars richting uitsluitend bevestigende zorg duwen (een uitgesproken identiteit accepteren zonder die te onderzoeken), wat zelf risico's op schade met zich meebrengt.

Eén richting beschermd, de andere blootgesteld

De asymmetrie zit in de bewoordingen van de wet zelf:

• Victoria richt zich op elke praktijk met het doel een genderidentiteit te "veranderen of te onderdrukken", "met of zonder toestemming van de persoon", en noemt "het geven van een psychiatrisch of psychotherapeutisch consult" als een mogelijke vorm. De uitzonderingen betreffen praktijk die een genderidentiteit "ondersteunt of bevestigt", inclusief "het helpen van een persoon die overweegt een gendertransitie te ondergaan".
• Nieuw-Zeeland verbiedt handelingen die worden verricht "met de bedoeling een genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken", en sluit uit "het helpen van een persoon die een gendertransitie ondergaat of overweegt te ondergaan".
• Canada richt zich op pogingen om een genderidentiteit "naar cisgender" te veranderen of om "een niet-cisgender genderidentiteit van een persoon te onderdrukken". Slechts één richting van verandering wordt genoemd.
• Colorado sloot "Hulp aan een persoon die een gendertransitie ondergaat" uit. Duitsland zegt dat hormonen of operaties die de "zelf ervaren genderidentiteit" van een persoon uitdrukken geen conversiebehandeling zijn.
• Mexico reikt tot elke praktijk die een identiteit "belemmert, beperkt, verhindert, aantast, tenietdoet of onderdrukt", en Portugal noemt "psychotherapeutische" handelingen. Geen van beide heeft een exploratieclausule.

Geen van deze teksten beschermt, in even duidelijke woorden, het helpen van iemand die besluit niet te transitioneren, of een therapeut die suggereert dat de distress wellicht beter door iets anders wordt verklaard. De meeste wetten beschermen wel "identiteitsexploratie", en sommige beschermen "redelijk professioneel oordeel" (zie Kernbegrippen). Maar dat zijn open formuleringen. De bevestigende richting is benoemd en veilig. De exploratieve richting is alleen beschermd als een toezichthouder of rechter later oordeelt dat de therapeut aan het onderzoeken was in plaats van te onderdrukken. Een voorzichtige behandelaar kan die vraag helemaal vermijden door te bevestigen.

Waarom exploratie klinisch van belang is

Genderdistress gaat vaak samen met andere problemen, zoals trauma, autisme, depressie of zelfbeschadiging. Twee behandelaars van de voormalige Britse Gender Identity Development Service (GIDS) beschreven 12 tieners die om hormonen of remmers vroegen en die vervolgens tijdens een langere beoordeling niet langer wilden. Zeven van de 12 hadden een autismediagnose en zeven hadden zichzelf beschadigd; zeven raakten tevreden met hun geslacht (Clarke & Spiliadis 2019). Het is een kleine casusreeks, geselecteerd op uitkomst, maar het laat zien wat exploratie kan opleveren. Het onderzoeken van deze verbanden is geen poging om te veranderen wie iemand is. Het is gewone psychotherapie: uitzoeken wat het lijden veroorzaakt voordat een behandeling wordt gekozen.

De twee grootste door overheden bestelde reviews van genderzorg voor jongeren waarschuwden beide om dat werk niet als conversie te behandelen:

• De Cass Review (Engeland, 2024) zei dat termen als "affirmatief" en "exploratief" tot "wapens gemaakt" waren (par. 11.4). Ze stelde dat het doel van therapie is "hun zorgen en ervaringen te onderzoeken en hun distress te helpen verlichten", en dat "Het schadelijk is deze aanpak gelijk te stellen aan conversietherapie" omdat het "jongeren kan beletten de emotionele steun te krijgen die ze verdienen" (par. 11.6). Ze voegde toe dat "Geen enkele formele, wetenschappelijk onderbouwde opleiding in psychotherapie, psychologie of psychiatrie conversietherapie onderwijst of bepleit" (par. 11.7) (Cass 2024).
• De HHS-review (Verenigde Staten, 2025) zei dat er "een gebrek aan onderzoek naar psychotherapeutische benaderingen is", "mede door de verkeerde kwalificatie van zulke benaderingen als 'conversietherapie'". Ze noemde het gebruik van dat etiket voor "elke benadering gericht op het verminderen van de distress van een minderjarige over zijn lichaam of sociale rol" een "problematisch en potentieel schadelijk retorisch middel" (HHS 2025).

Er zijn aanwijzingen dat behandelaars zich hebben teruggetrokken. In de Australische familierechtzaak Re Devin uit 2025 zeiden deskundigen dat "een gebrek aan duidelijkheid over hoe de wet van toepassing is op zorgverleners hen kan ontmoedigen kinderen met genderproblemen te behandelen". De rechter zei dat dit "enkele van de moeilijkheden kan verklaren" bij het vinden van getuige-deskundigen (VLRC 2026). Therapy First, een groep exploratieve behandelaars die Amerikaanse verboden zoals geschreven steunt, zegt dat "verkeerde interpretatie en misbruik van deze wetten heeft geleid tot een afschrikkend effect" (Therapy First FAQ, belangenbehartiging). Een reageerder op /r/detrans die in de geestelijke gezondheidszorg werkt, beschreef hetzelfde patroon:

Ik werk in de geestelijke gezondheidszorg en ik kan je vertellen dat er genoeg therapeuten zijn die voor transcliënten alleen bevestigen of doorverwijzen; het risico op rechtszaken en ingetrokken licenties is te hoog. —keycoinandcandle, gedesisteerde man

Er is geen test voor wie "echt trans" is

Er bestaat geen bloedtest, hersenscan of andere biomarker die aantoont of iemands genderidentiteit aangeboren, blijvend of de beste verklaring voor de distress is. Onderzoek naar hersenseksuele differentiatie biedt er geen (zie wat de wetenschap werkelijk laat zien). Een veel aangehaalde hersenscanstudie uit 2022, die beweert dat de hersenen van transvrouwen naar die van vrouwen zijn verschoven, is bekritiseerd vanwege zwakke statistiek en omdat seksuele oriëntatie werd genegeerd (Wright et al. 2026). Het idee van een "echte trans" kerngroep heeft geen algemeen aanvaarde diagnostische criteria. Het enige bewijs van een identiteit is wat de persoon zelf meldt, en wat iemand meldt kan veranderen.

Het verandert ook, bij sommige mensen. In een follow-up van 139 jongens die in een Torontose kliniek werden gezien voor genderdistress, had 87,8% die distress rond de leeftijd van 21 niet meer (Singh et al. 2021). Die kliniek werkte in een eerdere tijd en een groot deel van de therapie was toen gericht op het verminderen van cross-gendergedrag, dus het cijfer kan niet zomaar op jongeren van nu worden toegepast. Maar het laat zien dat genderdistress in de kindertijd vaak niet blijft bestaan. Ook adolescenten en volwassenen desisteren, detransitioneren, of merken dat hun identiteit in de loop van de tijd veranderde.

Dit is het kernprobleem. Een wet die elke poging om een genderidentiteit te "veranderen" als schade behandelt, veronderstelt dat de identiteit al vaststaat en bekend is. Dat uitzoeken is precies waar klinische exploratie voor bedoeld is. Als identiteit kan verschuiven en niemand het kan testen, dan zet een therapeut die onderzoekt geen vaststaand feit over de cliënt opzij. Hij of zij stelt een open vraag die de wet al heeft beantwoord.

De schade van uitsluitend bevestigende zorg

Bevestiging is niet risicoloos. Als vragen worden vermeden, is de volgende stap vaak medisch: hormonen, soms daarna operaties, met effecten die mogelijk niet omkeerbaar zijn (zie iatrogene schade). Veel detransitioners op /r/detrans beschrijven therapie die hun zelfdiagnose bevestigde zonder te onderzoeken wat er verder speelde:

Mijn hele transitie was het gevolg van een psychische aandoening. En het werd zonder vragen bevestigd. Het was waanzinnig makkelijk voor mij om zorg te krijgen, puur op basis van mijn eigen overtuiging dat het nodig was. Niemand nam de moeite om goed naar mijn bestaande problemen te kijken en zich af te vragen hoe die een rol konden spelen. —mothmourning, detrans vrouw

Als ik echte behandeling had gekregen in plaats van bevestiging, was bij mij waarschijnlijk vastgesteld wat ik nu als volwassene weet dat mijn stoornis in de geslachtsontwikkeling, mijn PTSS en mijn anorexia zijn, en had ik die dingen deskundig en conservatief kunnen laten behandelen. In plaats daarvan ben ik nu onvruchtbaar. —Icy_Owl7841, detrans

Deze verhalen zijn zelfgeselecteerd en laten niet zien hoe vaak zulke ervaringen voorkomen. Ze laten wel zien wat er op het spel staat wanneer een therapeut het veiliger vindt om niet te vragen. Voor het alternatieve model, zie genderexploratieve therapie.

De andere kant, en waarom het afschrikkende effect blijft

Wetgevers zeggen dat ze therapie niet viseren. Het ontwerp voor Engeland en Wales zegt dat het er niet naar streeft "verkennende gesprekken en het bevragen van iemands identiteit te verbieden", en de meeste wetten sluiten "identiteitsexploratie" of professioneel oordeel uit. De misstanden waartegen deze wetten zijn geschreven waren echt: aversietherapie, dwang en religieuze "genezingen" die overlevenden als marteling beschrijven (zie waar de term vandaan komt en perspectieven van transmensen). En vervolgingen komen vrijwel niet voor (zie wat er werkelijk gebeurt).

Critici antwoorden dat een afschrikkend effect geen vervolgingen nodig heeft. Behandelaars zijn van nature voorzichtig. Een klacht bij een toezichthouder, het beleid van een werkgever, de regel van een verzekeraar of de richtlijn van een beroepsorganisatie kan een carrièrerisico vormen lang voordat een rechter eraan te pas komt. Als de wet bevestiging als veilig benoemt en exploratie aan interpretatie overlaat, is de goedkoopste manier voor een therapeut om veilig te blijven bevestigen. De weinige wetten die "voorzichtigheid en reflectie" (Frankrijk), "terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie" (Nederland) of het "doorvragen" over een ervaring van genderidentiteit (Queensland) uitdrukkelijk beschermen, laten zien dat dit risico weg te formuleren is. De meeste wetten hebben dat niet gedaan.

Regionaal overzicht

Canada

Federaal Wetboek van Strafrecht (2022). Bill C-4 (S.C. 2021, c. 24) trad op 7 januari 2022 in werking (Library of Congress). Het geldt voor mensen van alle leeftijden en voor iedereen, niet alleen voor gelicentieerde professionals. Artikel 320.101 definieert conversietherapie als "een praktijk, behandeling of dienst bedoeld om" iemands seksuele oriëntatie "naar heteroseksueel" te veranderen, iemands genderidentiteit "naar cisgender" te veranderen, of "een niet-cisgender genderidentiteit van een persoon te onderdrukken", naast andere onderdelen. De uitzondering luidt in zijn geheel:

Voor alle duidelijkheid: deze definitie omvat geen praktijk, behandeling of dienst die betrekking heeft op de exploratie of ontwikkeling van een geïntegreerde persoonlijke identiteit — zoals een praktijk, behandeling of dienst die betrekking heeft op de gendertransitie van een persoon — en die niet gebaseerd is op de aanname dat een bepaalde seksuele oriëntatie, genderidentiteit of genderexpressie boven een andere te verkiezen is. — (Criminal Code, s. 320.101)

Iemand conversietherapie laten ondergaan wordt bestraft met maximaal vijf jaar gevangenisstraf bij een tenlastelegging (s. 320.102). Aparte strafbare feiten betreffen het promoten of adverteren ervan en het eraan verdienen.

De formulering is van belang. Exploratie is alleen beschermd als die niet "gebaseerd is op de aanname" dat één identiteit te verkiezen is. Critici vragen zich af of een therapeut die denkt dat de distress van een tiener beter te begrijpen is als trauma dan als vaststaande identiteit, zo'n aanname doet. Voorstanders antwoorden dat neutrale exploratie dat per definitie niet doet. Geen enkele rechter heeft zich hierover uitgesproken. In januari 2023 zei het federale ministerie van Justitie geen aanklachten te kennen (Global News), en wij vonden er sindsdien geen (niet bevestigd).

Provincies. Ontario (2015) verbiedt zorgverleners behandeling die "beoogt de seksuele oriëntatie of genderidentiteit" van een persoon onder 18 te veranderen, met uitzondering van "diensten die acceptatie, steun of begrip van een persoon bieden of het omgaan met, sociale steun of identiteitsexploratie of -ontwikkeling van een persoon faciliteren" (Ontario Bill 77). Nova Scotia (2018) gebruikt dezelfde exploratieformulering voor personen onder 19 (S.N.S. 2018, c. 28, s. 8). Quebec (2020) geldt voor iedereen en alle leeftijden, met boetes tot $50.000 voor individuen. Het sluit ondersteuning uit "in hun zelf geïnitieerde proces van acceptatie, aanpassing aan en bevestiging van" een identiteit. Exploratie wordt niet genoemd (S.Q. 2020, c. 28).

Verenigde Staten

Wetten van de deelstaten. Er is geen federaal verbod. Volgens het Movement Advancement Project (MAP, een LGBT-belangenorganisatie) verbieden per oktober 2026 22 staten en het District of Columbia gelicentieerde zorgverleners conversietherapie bij minderjarigen uit te oefenen, hebben vijf andere staten en Puerto Rico gedeeltelijke verboden, en hebben 106 gemeenten verordeningen (MAP, belangenbehartiging). Bijna alle omvatten genderidentiteit. Ze reguleren alleen gelicentieerde professionals, en alleen bij cliënten onder 18.

De wet van Colorado is typerend. Ze definieert conversietherapie als elke praktijk die "probeert of voorgeeft de seksuele oriëntatie of genderidentiteit van een persoon te veranderen, inclusief pogingen om gedrag of genderexpressies te veranderen". Ze sluit uit "Acceptatie, steun en begrip ter facilitering van het omgaan met, sociale steun en identiteitsexploratie en -ontwikkeling van een persoon ... zolang de begeleiding niet beoogt de seksuele oriëntatie of genderidentiteit te veranderen" en "Hulp aan een persoon die een gendertransitie ondergaat" (C.R.S. § 12-245-202(3.5)).

Chiles v. Salazar (2026). Kaley Chiles, een gelicentieerde christelijke counselor, betwistte de wet van Colorado. Ze zei uitsluitend gesprekstherapie aan te bieden aan cliënten die zelf hun aantrekking tot hetzelfde geslacht wilden verminderen of zich prettig in hun lichaam wilden voelen. Op 31 maart 2026 oordeelde het Supreme Court met 8-1 in haar voordeel (Chiles v. Salazar, No. 24-539). De uitspraak:

De wet van Colorado die conversietherapie verbiedt, zoals toegepast op de gesprekstherapie van mevrouw Chiles, reguleert spraak op basis van standpunt, en de lagere rechters hebben ten onrechte nagelaten een voldoende strenge toetsing aan het Eerste Amendement toe te passen. — (Chiles v. Salazar 2026)

Rechter Gorsuch schreef dat "Haar spraak niet verandert in gedrag alleen omdat de staat het zo kan noemen", terwijl hij opmerkte dat de wet in andere toepassingen "gedrag kan regelen, zoals aversieve fysieke interventies". Rechter Kagan, bijgetreden door rechter Sotomayor, gaf een bijkomende opinie en zei dat een "inhoudsgebaseerde maar standpuntneutrale wet" een "andere en moeilijkere vraag" zou oproepen. Rechter Jackson was het oneens en betoogde dat staten de medische praktijk al lang reguleren.

De kern van de uitspraak is de asymmetrie. Een wet die therapeuten toestaat een genderidentiteit te bevestigen maar hen verbiedt die te bevragen, kiest partij in een debat, en het Eerste Amendement vereist dat de staat dat rechtvaardigt onder strikte toetsing (de zwaarste toets in het Amerikaanse constitutionele recht). De zaak is teruggewezen. Het Tenth Circuit verwees haar in mei 2026 terug, en de federale rechtbank in Colorado kende Chiles in juni 2026 een voorlopig bevel toe (Colorado Springs Gazette, 9 juni 2026, zoals gemeld; het bevel zelf is niet getoetst). Colorado nam in juni 2026 HB26-1322 aan om het verbod te herdefiniëren rond een "vooraf bepaald resultaat" (persberichten; tekst niet getoetst). In Michigan verklaarde een overeengekomen vonnis in Catholic Charities v. Whitmer in juli 2026 naar verluidt het verbod van die staat ongrondwettig voor zover toegepast op uitsluitend gesprekstherapie (niet bevestigd). We vonden geen staat die zijn verbod geheel heeft ingetrokken. Voor andere ontwikkelingen in de VS, zie de Verenigde Staten.

Federale overheid. De HHS-review van 2025 (de evidence review over genderzorg voor jongeren van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid) stelde dat "Er een gebrek aan onderzoek naar psychotherapeutische benaderingen is", "mede door de verkeerde kwalificatie van zulke benaderingen als 'conversietherapie'" (HHS 2025). De auteurschap en onafhankelijkheid ervan worden betwist.

Verenigd Koninkrijk

Het lang beloofde verbod. Het LGBT-actieplan van 2018 beloofde een einde te maken aan conversietherapie in Engeland en Wales. Een consultatie in 2021-22 leverde 28.569 geldige reacties op, maar de analyse ervan werd pas in juni 2026 gepubliceerd (GOV.UK). In 2022 zei de regering dat conversie bij transmensen via "apart werk" zou worden aangepakt; in januari 2023 beloofde ze een trans-inclusief conceptwetsvoorstel dat nooit verscheen (Schriftelijke verklaring, 17 jan. 2023).

Het ontwerp van 2026. Op 25 juni 2026 publiceerde de regering een ontwerp van de Conversion Practices Bill (CP 1604) voor Engeland en Wales (GOV.UK). Het definieert een conversiepraktijk als gedrag dat bedoeld is om iemand een seksuele oriëntatie of "een transgenderidentiteit" "te laten hebben of niet te laten hebben". De bepaling over gezondheidszorg, art. 1(3), luidt: gedrag dat "wordt verricht bij het verlenen van gezondheidszorgdiensten aan de betrokken persoon, is geen conversiepraktijk tenzij de persoon handelt op een wijze die ver onder de normen valt die redelijkerwijs van iemand in diens positie worden verwacht". De memorie van toelichting noemt dit "gelijkwaardig aan een drempel van grove nalatigheid".

Het misdrijf (art. 2) geldt alleen voor een misbruikende conversiepraktijk die "ernstige schade" aan de lichamelijke of geestelijke gezondheid veroorzaakt, of ernstige schrik of distress met "een aanzienlijk nadelig effect" op het dagelijks leven. Factoren voor misbruik zijn dwingende controle, bedreigingen en "psychologische of emotionele druk". De maximumstraf is vijf jaar. De regering zei er niet naar te streven "verkennende gesprekken en het bevragen van iemands identiteit te verbieden" (persbericht GOV.UK). Hilary Cass, die de NHS-review van genderzorg voor jongeren leidde, verwelkomde "een duidelijkere definitie van wat conversiepraktijken zijn, vergeleken met eerdere ontwerpen, maar ook van wat ze niet zijn". Het wetsvoorstel bevat geen uitdrukkelijke bepaling over ouders of religieuze gesprekken.

Status per oktober 2026: alleen een ontwerp, geen wet. Een gemengde commissie van beide Huizen wordt samengesteld voor voorafgaande parlementaire toetsing en wil uiterlijk 22 januari 2027 rapporteren (debat in het Lagerhuis, 9 sept. 2026). Zie ook het Verenigd Koninkrijk.

Schotland, Wales en Noord-Ierland. Schotland raadpleegde in 2024 maar besloot in mei 2025 "geen wetgeving in te dienen bij het Schotse parlement in deze zittingsperiode". In september 2026 zei de minister dat hij zou proberen het Britse wetsvoorstel tot Schotland uit te breiden en dat "mocht de Britse regering niet leveren, we ons eigen wetsvoorstel zullen indienen" (brief aan het Schotse parlement, 4 sept. 2026). Wales valt onder het Britse ontwerp. In Noord-Ierland werd op 30 juni 2026 een initiatiefwetsvoorstel, de Conversion Practices (Criminalisation) Bill, ingediend dat eind september het commissiestadium bereikte (NI Assembly).

Het Memorandum of Understanding

Los van de wet ondertekenden de belangrijkste Britse therapie- en gezondheidsorganisaties een Memorandum of Understanding on Conversion Therapy (MoU), een vrijwillige professionele belofte die voor het eerst in 2015 werd uitgegeven. Versie 2 (2017) voegde genderidentiteit toe. Het definieert conversietherapie als een benadering die "een aanname toont dat een bepaalde seksuele oriëntatie of genderidentiteit inherent te verkiezen is boven een andere". De herziening van juli 2024 voegt toe dat het "niet bedoeld is om mensen met onzekere gevoelens over seksualiteit of genderidentiteit te weigeren, te ontmoedigen of uit te sluiten van het zoeken naar gekwalificeerde en passende hulp", noch om behandelaars te beletten "een klinische beoordeling van geschiktheid uit te voeren voorafgaand aan medische interventie" (MoU, juli 2024).

De UK Council for Psychotherapy (UKCP), een belangrijke registrerende organisatie, trok zich op 5 april 2024 terug uit het MoU. Ze zei dat "Het huidige MoU is opgesteld voor volwassenen" en dat er "Geen onderscheid in bescherming tussen volwassenen en kinderen en jongeren" was, terwijl ze conversietherapie "voor elke leeftijd" blijft afwijzen (UKCP). In november 2023 had ze al richtlijnen uitgegeven dat "exploratieve therapie niet verward mag worden met conversietherapie" (UKCP 2023).

Australië

Australië heeft geen nationale wet, maar vijf van de acht deelstaten en territoria hebben er per oktober 2026 wel een.

• Australian Capital Territory (ACT), 2020. De Sexuality and Gender Identity Conversion Practices Act 2020 verbiedt praktijken met als doel "iemands seksualiteit of genderidentiteit te veranderen" wanneer die worden uitgevoerd bij een kind of een persoon met verminderd beslisvermogen (max. 12 maanden gevangenisstraf). Artikel 7(2) sluit praktijken uit om "een persoon te helpen die overweegt een gendertransitie te ondergaan" en om "iemands copingvaardigheden, sociale steun of identiteitsexploratie en -ontwikkeling te faciliteren"; art. 7(3) stelt zorgverleners vrij die handelen zoals "noodzakelijk" is om een veilige gezondheidsdienst te verlenen (ACT Legislation).
• Queensland, 2020. Een verbod dat alleen voor gezondheidsdiensten geldt: "Een persoon die zorgverlener is, mag geen conversietherapie uitvoeren" (Public Health Act 2005, s. 213H). Het is de enige Australische wet waarvan de voorbeelden van praktijken die geen conversie zijn uitdrukkelijk "het onderzoeken van psychosociale factoren met een persoon of het doorvragen over iemands ervaring van seksuele oriëntatie of genderidentiteit" omvatten (s. 213F(3)). De straffen lopen op tot 18 maanden gevangenisstraf bij een kwetsbare persoon (Queensland Legislation).
• Victoria, 2021. De breedste wet: ze geldt voor alle leeftijden, voor iedereen, en is van toepassing "met of zonder toestemming van de persoon". Artikel 5(1) richt zich op gedrag gericht op het "veranderen of onderdrukken" van oriëntatie of genderidentiteit, en art. 5(3) noemt "het geven van een psychiatrisch of psychotherapeutisch consult" en "een op gebed gebaseerde praktijk" als mogelijke vormen. Artikel 5(2) sluit praktijken uit die een genderidentiteit "ondersteunen of bevestigen", inclusief "het helpen van een persoon die overweegt een gendertransitie te ondergaan" en "het faciliteren van copingvaardigheden, sociale steun of identiteitsexploratie en -ontwikkeling", plus zorgpraktijk die "naar het redelijk professioneel oordeel van de zorgverlener noodzakelijk is". Het veroorzaken van ernstig letsel wordt bestraft met maximaal 10 jaar (Victorian Legislation). De wet trad op 17 februari 2022 in werking.
• New South Wales (NSW), 2024. De Conversion Practices Ban Act 2024 is sinds 4 april 2025 van kracht. Ze omvat elke "praktijk, behandeling of aanhoudende poging" gericht op het "veranderen of onderdrukken" van oriëntatie of genderidentiteit. De uitzondering voor gezondheidszorg vereist het "redelijk professioneel oordeel" van een geregistreerde behandelaar, met voorbeelden als "het oprecht helpen van een persoon die zijn seksuele oriëntatie of genderidentiteit onderzoekt of een gendertransitie overweegt of ondergaat" en "het oprecht adviseren van een persoon over de mogelijke gevolgen van genderbevestigende medische behandeling". Ze zegt ook dat ouders die deze zaken met hun kinderen bespreken geen conversiepraktijk uitoefenen. Het veroorzaken van aanzienlijke schade wordt bestraft met maximaal vijf jaar (NSW Parliament; Anti-Discrimination NSW).
• Zuid-Australië, 2024 (geverifieerd). De Conversion Practices Prohibition Act 2024 kreeg koninklijke goedkeuring op 3 oktober 2024 en trad op 1 april 2025 in werking. Ze lijkt op NSW maar vereist gedrag "bij meer dan 1 gelegenheid", met maximaal vijf jaar bij ernstige schade (SA Legislation).
• Tasmanië, West-Australië, Northern Territory. Per oktober 2026 geen wet. In september 2026 werd in Tasmanië een initiatiefwetsvoorstel van de Groenen ingediend; de procureur-generaal van West-Australië heeft wetgeving beloofd "vóór het einde van 2026" (OUTinPerth, LGBT-pers, niet bevestigd).

Handhaving en klachten. In zijn wettelijke evaluatienota van februari 2026 zei de Victorian Law Reform Commission (VLRC) dat "Tot nu toe geen strafrechtelijke vervolgingen onder de wet zijn geweest", en dat zij "niet op de hoogte was van vervolgingen onder een van die wetten" in andere Australische rechtsgebieden. De Victorian Equal Opportunity and Human Rights Commission had in vier jaar 14 meldingen ontvangen (VLRC 2026). Dezelfde nota noemt een familierechtzaak uit 2025, Re Devin, waarin deskundigen zeiden dat "een gebrek aan duidelijkheid over hoe de wet van toepassing is op zorgverleners hen kan ontmoedigen kinderen met genderproblemen te behandelen"; de rechter zei dat dit "enkele van de moeilijkheden kan verklaren" bij het verkrijgen van deskundigenbewijs. Tijdens de opstelling zei een vertegenwoordiger van het Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists (RANZCP) dat "De formulering gewoon te vaag is" (SBS 2021).

Nieuw-Zeeland

De Conversion Practices Prohibition Legislation Act 2022 kreeg op 18 februari 2022 koninklijke goedkeuring. Ze omvat seksuele oriëntatie, genderidentiteit en genderexpressie. Artikel 5(1) definieert een conversiepraktijk als "elke praktijk, aanhoudende poging of behandeling" uitgevoerd "met de bedoeling een van deze te veranderen of te onderdrukken". Artikel 5(2) sluit uit:

(a) elke handeling die een zorgverlener verricht bij het verlenen van een gezondheidsdienst als de zorgverlener— (i) naar zijn redelijk professioneel oordeel van mening is dat het passend is die handeling te verrichten; en (ii) voldoet aan alle wettelijke, professionele en ethische normen bij het verrichten van de handeling; of (b) het helpen van een persoon die een gendertransitie ondergaat of overweegt te ondergaan; of (c) het helpen van een persoon om zijn genderidentiteit te uiten; of (d) het bieden van acceptatie, steun of begrip aan een persoon; of (e) het faciliteren van iemands copingvaardigheden, ontwikkeling of identiteitsexploratie... — (Conversion Practices Prohibition Legislation Act 2022, s. 5(2))

Het uitvoeren van een conversiepraktijk bij iemand onder 18, of die geen beslisvermogen heeft, wordt bestraft met maximaal drie jaar gevangenisstraf (s. 8). Dit doen bij wie dan ook en "ernstige schade" veroorzaken wordt bestraft met maximaal vijf jaar (s. 9). Toestemming is geen verweer en voor vervolging is de toestemming van de procureur-generaal nodig. De wet maakte conversiepraktijken ook onrechtmatig onder de Human Rights Act, zodat mensen een klacht kunnen indienen bij de Human Rights Commission. In mei 2023 meldde The Spinoff dat er geen politieklachten waren, geen verzoeken om toestemming van de procureur-generaal, en 33 vragen bij de commissie, waarvan geen enkele werd opgeschaald (The Spinoff 2023). Actuele cijfers voor 2026 zijn niet gevonden.

Europa

Per oktober 2026 hebben acht lidstaten van de Europese Unie (EU) nationale verboden, volgens de Europese Commissie: België, Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Cyprus, Malta en Portugal (Europese Commissie C(2026) 3333). Noorwegen en IJsland, buiten de EU, hebben ook verboden, en Nederland heeft er een aangenomen dat nog niet in werking is. De vertalingen hieronder zijn van ons.

• Malta (2016, gewijzigd 2023). De Affirmation of Sexual Orientation, Gender Identity and Gender Expression Act (Cap. 567) was het eerste nationale verbod in Europa. Artikel 2 definieert conversiepraktijken als pogingen die beogen oriëntatie, genderidentiteit of -expressie "te veranderen, te onderdrukken en, of uit te wissen", maar sluit uit "alle diensten en, of interventies met betrekking tot de exploratie en, of vrije ontwikkeling van een persoon en, of bevestiging van iemands identiteit ... door middel van counseling, psychotherapeutische diensten", en "elke gezondheidszorgdienst met betrekking tot de behandeling van een psychische stoornis". Professionals mogen deze praktijken bij niemand, van welke leeftijd ook, uitvoeren. Iedereen kan worden vervolgd voor het uitoefenen ervan bij een "kwetsbare persoon", inclusief personen onder 16. Professionals riskeren boetes van €2.000–10.000 en/of maximaal een jaar gevangenisstraf (Cap. 567).
• Duitsland (2020). Het Gesetz zum Schutz vor Konversionsbehandlungen (KonvBehSchG) verbiedt "behandelingen gericht op het veranderen of onderdrukken van seksuele oriëntatie of zelf ervaren genderidentiteit" bij personen onder 18, en bij volwassenen wier toestemming gebrekkig was (§§1-2). Paragraaf 1(3) zegt dat hormonen of operaties die de "zelf ervaren genderidentiteit" van een persoon uitdrukken geen conversiebehandeling zijn. De memorie van toelichting zegt dat psychotherapeutische gesprekken over iemands levenssituatie "in het algemeen geen conversiebehandelingen zijn" (KonvBehSchG; BT-Drs. 19/17278). De straf is maximaal één jaar. Ouders zijn vrijgesteld tenzij ze hun zorgplicht "grof schenden". Een belofte uit 2021 om de wet tot volwassenen uit te breiden is nooit uitgevoerd.
• Frankrijk (2022). Wet nr. 2022-92 creëerde artikel 225-4-13 van de Code pénal: "herhaalde praktijken, gedragingen of uitspraken" die oriëntatie of genderidentiteit willen veranderen of onderdrukken en de lichamelijke of geestelijke gezondheid schaden. De straffen zijn 2 jaar en €30.000, of 3 jaar en €45.000 wanneer het slachtoffer minderjarig is. Frankrijk is ongewoon doordat het een clausule over exploratieve voorzichtigheid in het misdrijf schrijft. Er is geen misdrijf wanneer herhaalde uitspraken "slechts aanzetten tot voorzichtigheid en reflectie, mede gelet op hun jonge leeftijd" bij iemand die zijn genderidentiteit bevraagt en een medische transitie overweegt (Loi n° 2022-92, zoals gemeld; Légifrance was niet rechtstreeks toegankelijk). Een overeenkomstige clausule geldt voor gezondheidsprofessionals (Code de la santé publique art. L.4163-11).
• Spanje (2023). Artikel 17 van Wet 4/2023 (de "transwet") verbiedt "aversieve, conversie- of tegenconditioneringsmethoden, -programma's en -therapieën, in welke vorm dan ook", "zelfs met toestemming van de betrokkene". Dit is een administratieve overtreding met boetes van €10.001–150.000 en het kent geen uitzondering voor therapie (BOE-A-2023-5366). Een wetsvoorstel om het strafbaar te stellen kreeg op 25 juni 2026 een meerderheid in het Congreso de los Diputados; de uitkomst in de Senaat is niet bevestigd. De regionale wet van Madrid uit 2023 ging de andere kant op en stelt dat psychologische begeleiding of psychiatrische beoordeling geen discriminatie is. De grondwettelijke betwisting ervan is onbeslist (niet bevestigd).
• Portugal (2024). Wet 15/2024 creëerde artikel 176-C van het Wetboek van Strafrecht. Het straft het onderwerpen van een ander aan handelingen die oriëntatie, genderidentiteit of -expressie willen veranderen of onderdrukken, uitdrukkelijk inclusief "psychotherapeutische", met maximaal 3 jaar, of 5 als onomkeerbare lichamelijke veranderingen het gevolg zijn. Procedures onder de wet op genderzelfbeschikking zijn vrijgesteld (Diário da República). Op 2 april 2025 vroeg de Portugese Ombudsman het Constitutioneel Hof het artikel wegens vaagheid te vernietigen (Provedor de Justiça); er is geen uitspraak gevonden.
• België (2023). De wet van 31 juli 2023 stelt fysieke interventie of "psychologische druk" strafbaar die bedoeld is om oriëntatie, genderidentiteit of -expressie te onderdrukken of te veranderen (1 maand–2 jaar). Ze sluit uit "hulp en bijstand geboden in het kader van geestelijke en lichamelijke gezondheidszorg met betrekking tot de exploratie en ontwikkeling" van oriëntatie of genderidentiteit, en transitiezorg door gezondheidsprofessionals (Loi du 31 juillet 2023).
• Griekenland (2022). Artikel 62 van Wet 4931/2022 verbiedt "elke behandeling die oriëntatie, genderidentiteit of -expressie wil veranderen of onderdrukken" bij minderjarigen en volwassenen onder curatele. Volwassenen mogen die ontvangen met "uitdrukkelijke toestemming", en er is geen uitzondering voor exploratie (Law 4931/2022).
• Cyprus (2023). Artikel 233B van het Wetboek van Strafrecht, getiteld "schijnconversietherapieën", straft praktijken gericht op "verandering, onderdrukking of uitwissing" (tot 2 jaar; 3 bij minderjarigen). Het stelt counseling, psychologische of medische diensten vrij "met betrekking tot exploratie en/of vrije ontwikkeling", mits ze geen verandering of onderdrukking nastreven (Law 39(I)/2023).
• IJsland (2023). Artikel 227b van het Wetboek van Strafrecht straft het iemand laten ondergaan van "niet op bewijs gebaseerde behandeling" om oriëntatie, genderidentiteit of -expressie te onderdrukken of te veranderen "door dwang, misleiding of bedreiging" (tot 2 jaar; 4 bij kinderen) (juridische spiegelsite Universiteit van IJsland).
• Noorwegen (2024). De artikelen 270-270b van het Wetboek van Strafrecht, van kracht sinds 1 januari 2024, straffen wie een ander "schendt" door "psychotherapeutische, medische, alternatief-geneeskundige of religieus gebaseerde methoden" bedoeld om hem of haar zijn oriëntatie of genderidentiteit te laten "veranderen, ontkennen of onderdrukken" (tot 3 jaar; 6 bij verzwaring). Voor personen onder 18 vervalt het element "schending". Er is geen wettelijke uitzondering. Het commissieverslag van het parlement legt het standpunt van het ministerie vast dat ouders die met een kind praten, of toestemming voor genderbevestigende behandeling weigeren, niet onder de wet vallen (Lovdata). Lokale nieuwsberichten melden geen vervolgingen in de eerste twee jaar.
• Nederland (2026, nog niet in werking). De wet tot strafbaarstelling van conversiehandelingen (Stb. 2026, 294), gepubliceerd op 30 september 2026, voegt artikel 285ba toe aan het Wetboek van Strafrecht. Ze omvat professionals en organisaties die handelen bij minderjarigen (tot 1 jaar), en bij volwassenen waar overwicht wordt misbruikt. De uitzondering is de sterkste in Europa voor exploratief werk: het misdrijf omvat niet "het doel aan te zetten tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie ten aanzien van een sociale of medische transitie", en een arts of verzorger die binnen de professionele normen handelt "is niet strafbaar" (Staatsblad 2026, 294).

Nog geen wet. Ierland vermeldt een Prohibition of Conversion Practices Bill als "Heads in preparation" (Government Legislation Programme, herfst 2026). Denemarken plant in februari 2027 een wetsvoorstel voor personen onder 18 (Deens ministerie van Justitie). Het Finse parlement keurde in maart 2025 een burgerinitiatief goed, maar de regering zei dat er deze termijn geen wetsvoorstel zou volgen. Oostenrijk heeft geen ontwerp. De Zwitserse Bondsraad zei in september 2026 dat de huidige wet "al uitgebreide bescherming biedt", al zou een uniforme federale regel "zinvol kunnen zijn"; verschillende kantons (Neuchâtel, Wallis, Fribourg, Vaud) hebben eigen verboden (Zwitsers Federaal Departement van Binnenlandse Zaken).

EU-niveau. Een Europees burgerinitiatief om conversiepraktijken in de hele EU te verbieden verzamelde 1.128.063 geverifieerde handtekeningen. Op 13 mei 2026 weigerde de Commissie wetgeving voor te stellen. Ze verbond zich in plaats daarvan tot een niet-bindende aanbeveling in 2027 en een studie naar "de mate van dwang en druk" (C(2026) 3333).

Latijns-Amerika

• Brazilië (1999, 2018). Brazilië was het eerste land dat actie ondernam, via zijn psychologenregulator in plaats van een wet. Resolutie 001/1999 van de Federal Council of Psychology (CFP), art. 3, verbiedt psychologen "de pathologisering van homo-erotisch gedrag of praktijken" te bevorderen of homoseksuelen naar "ongevraagde behandelingen" te sturen. Resolutie 01/2018, art. 8, breidt dit uit tot transmensen. Ze verbiedt psychologen om, "vanuit een pathologiserend perspectief", diensten voor te stellen of eraan deel te nemen die gericht zijn op "conversie-, omkerings-, heraanpassings- of heroriëntatietherapieën" van genderidentiteit (CFP-resoluties, via CRP-MG). Geen van beide resoluties heeft een uitzondering voor exploratie. Een federaal gerechtelijk bevel uit 2017 dat "heroriëntatie"-zorg toestond, werd in april 2019 door het Supremo Tribunal Federal opgeschort (Rcl 31818, zoals gemeld).
• Mexico (2024). Een op 7 juni 2024 gepubliceerd decreet voegde artikel 209 Quintus toe aan het Federaal Wetboek van Strafrecht. Het stelt 2-6 jaar gevangenisstraf op het uitvoeren, opleggen of financieren van "elk type behandeling, therapie, dienst of praktijk die een persoon zijn seksuele oriëntatie, genderidentiteit of -expressie belemmert, beperkt, verhindert, aantast, tenietdoet of onderdrukt". De straffen verdubbelen voor slachtoffers onder 18. Ouders krijgen alleen een waarschuwing. Gezondheidsprofessionals kunnen ook 1-3 jaar worden geschorst (Ley General de Salud art. 465 Ter) (Diario Oficial, 7 juni 2024). Het geldt voor alle leeftijden en kent geen uitzondering voor exploratieve of neutrale therapie. Het woord "belemmert" is ruim: op het eerste gezicht kan het een behandelaar treffen die adviseert te wachten.
• Ecuador (2014). De Comprehensive Organic Penal Code (COIP), art. 151, behandelt de bedoeling om "genderidentiteit of seksuele oriëntatie te wijzigen" als verzwarende factor bij marteling (10-13 jaar). Het is geen zelfstandig verbod op gesprekstherapie (COIP).
• Argentinië (2010), Uruguay (2017), Chili (2021). Deze wetten op de geestelijke gezondheid worden door trackers vaak als "verboden" vermeld, maar het zijn diagnoseregels. Wet 26.657 van Argentinië, art. 3, zegt dat geen enkele diagnose in de geestelijke gezondheidszorg uitsluitend mag worden gebaseerd op "seksuele keuze of identiteit" (Infoleg). Wet 19.529 van Uruguay, art. 4, en wet 21.331 van Chili, art. 7, zeggen hetzelfde over oriëntatie en genderidentiteit (IMPO; Diario Oficial de Chile). Geen enkele creëert een strafbaar feit.
• Geen nationaal verbod. Het wetsvoorstel van Colombia werd in 2024 door het lagerhuis aangenomen maar in de Senaat gearchiveerd. In september 2026 werd een nieuw wetsvoorstel in Costa Rica ingediend. Peru en Bolivia hebben geen verbod (niet bevestigd).

Azië, het Midden-Oosten en Afrika

• Taiwan (2018). Een interpretatieve brief van het ministerie van Volksgezondheid en Welzijn van 22 februari 2018 stelde dat conversietherapie geen medische handeling is, en dat beoefenaars kunnen worden vervolgd onder bestaande straf- en kinderwelzijnswetten (nieuwsberichten; de tekst van de brief is niet getoetst). Er is geen wet aangenomen.
• Israël (2022). Een richtlijn van de directeur-generaal van het ministerie van Volksgezondheid van februari 2022 verbiedt gelicentieerde gezondheidsprofessionals conversietherapie aan te bieden, op straffe van tuchtmaatregelen (Times of Israel). Ze geldt niet voor religieuze begeleiders, en of ze genderidentiteit omvat is niet bevestigd. Een wetsvoorstel in de Knesset uit 2020 kwam door een voorlopige lezing maar werd niet aangenomen.
• India (2021-22). In S. Sushma v. Commissioner of Police (2021) verbood het Madras High Court pogingen om seksuele oriëntatie of genderidentiteit medisch te "genezen". De National Medical Commission liet de medische raden van de deelstaten in augustus 2022 weten dat conversietherapie "professioneel wangedrag" is (zoals gemeld; tekst niet getoetst).
• Vietnam (2022). Officiële brief 4132/BYT-PC van het ministerie van Volksgezondheid zegt zorgverleners homoseksualiteit, biseksualiteit of transgender zijn niet als ziekte te behandelen en geen behandeling af te dwingen. Het staat "alleen psychologische ondersteuning, uitgevoerd door mensen met kennis van genderidentiteit" toe (LuatVietnam). Het kent geen straffen.
• Elders. We vonden geen verbod in Zuid-Korea, Japan, Hongkong, Thailand, de Filipijnen (nationaal niveau), andere Midden-Oosterse landen of Afrika, inclusief Zuid-Afrika (afwezigheid niet bevestigd).

De kernkwestie: schrikken verboden exploratieve therapie af?

De asymmetrie in de teksten

De meeste wetten die genderidentiteit omvatten delen één structuur. Ze beschermen therapie die iemand helpt die transitie "overweegt", en therapie die "identiteitsexploratie" biedt. Geen van de hier getoetste teksten beschermt, met zoveel woorden, het helpen van iemand om te besluiten niet te transitioneren, of het helpen van iemand om te detransitioneren. Een therapeut die onderzoekt of de distress van een tiener samenhangt met trauma of aantrekking tot hetzelfde geslacht, is alleen beschermd als een rechter later oordeelt dat dit "exploratie" was en geen poging om te "veranderen of te onderdrukken".

Vier keuzes in de redactie maken dit risico groter of kleiner:

• "Onderdrukken" naast "veranderen". Bijna elke hier getoetste wet richt zich op onderdrukking of beteugeling, niet alleen op verandering; die van Canada past "onderdrukken" alleen toe op een "niet-cisgender genderidentiteit". Critici stellen dat het aanmoedigen van iemand om te wachten met transitioneren kan worden voorgesteld als het onderdrukken van een identiteit.
• Bedoeling versus effect. De meeste wetten vereisen een doel of bedoeling om te veranderen of te onderdrukken. Het verbod van Mexico op elke praktijk die een identiteit "belemmert" of "beperkt" lijkt meer op een effectentoets.
• Uitzonderingen voor professioneel oordeel. Nieuw-Zeeland, Queensland, NSW, Zuid-Australië, de ACT en Victoria beschermen behandelaars die handelen binnen "redelijk professioneel oordeel". Spanje, Mexico, Noorwegen en Griekenland hebben zo'n clausule niet.
• Uitdrukkelijke voorzichtigheidsclausules. Alleen Frankrijk, Nederland en Queensland beschermen uitdrukkelijk het aanzetten tot "voorzichtigheid en reflectie", "terughoudendheid", of het "doorvragen" over een ervaring van genderidentiteit.

Argumenten dat verboden exploratie afschrikken

De meest invloedrijke uitspraak kwam van de Cass Review, de onafhankelijke review uit 2024 van de NHS-genderzorg voor jongeren onder leiding van kinderarts Hilary Cass:

Het doel van psychologische interventie is niet om de perceptie van de persoon over wie zij zijn te veranderen, maar om samen met hen hun zorgen en ervaringen te onderzoeken en hun distress te helpen verlichten... Het is schadelijk deze aanpak gelijk te stellen aan conversietherapie, omdat het jongeren kan beletten de emotionele steun te krijgen die ze verdienen. — (Cass 2024, par. 11.6)

Cass schreef ook dat "Geen enkele formele, wetenschappelijk onderbouwde opleiding in psychotherapie, psychologie of psychiatrie conversietherapie onderwijst of bepleit" (par. 11.7). Ze drong erop aan dat "sterke waarborgen moeten worden ingebouwd in elke mogelijke wetgeving over conversiepraktijken" (par. 17.22). De review zei dat termen als "affirmatief" en "exploratief" tot "wapens gemaakt" waren (par. 11.4).

Ander bewijs van een afschrikkend effect:

• Australische rechtbanken en psychiaters. In Re Devin (2025) vertelden deskundigen een Australische familierechter dat onduidelijke formulering in de wet van Victoria zorgverleners "kan ontmoedigen" kinderen met genderproblemen te behandelen (VLRC 2026). Een woordvoerder van het RANZCP noemde het ontwerp "gewoon te vaag" (SBS 2021).
• Eigen verslagen van therapeuten. Een internationale enquête onder exploratieve therapeuten in het Journal of Sex & Marital Therapy beschreef hun "angst om te werken in een vijandige professionele omgeving" en strategieën "om het risico op beschuldigingen van conversietherapie te minimaliseren" (Jenkins & Panozzo 2024). Het is een zelfgeselecteerde steekproef van therapeuten die al op deze manier werken.
• De review van de Amerikaanse overheid. De HHS-review zei dat "het bestempelen als 'conversietherapie' van elke benadering gericht op het verminderen van de distress van een minderjarige over zijn lichaam of sociale rol een problematisch en potentieel schadelijk retorisch middel is" (HHS 2025).
• Therapy First (voorheen de Gender Exploratory Therapy Association, een belangenorganisatie van exploratieve behandelaars) steunt Amerikaanse verboden zoals geschreven, maar zegt dat "verkeerde interpretatie en misbruik van deze wetten heeft geleid tot een afschrikkend effect dat de beschikbare zorg voor deze populatie heeft beperkt" (Therapy First FAQ, belangenbehartiging).
• Clinici die in Canada schrijven. Een artikel uit 2024 in het tijdschrift van de Canadian Academy of Child and Adolescent Psychiatry betoogde dat "psychodynamische psychotherapie voor genderdysforie geen conversietherapie is" (Sinai & Sim 2024).

Argumenten dat verboden legitieme therapie niet afschrikken

• De teksten beschermen exploratie. Voorstanders wijzen erop dat bijna elke hier aangehaalde wet "identiteitsexploratie" of professioneel oordeel uitzondert. Therapy First zegt zelf dat Amerikaanse wetten, "wanneer contextueel en juist gelezen", hun benadering ondersteunen.
• Exploratie kan een dekmantel zijn. Juriste Florence Ashley betoogt dat genderexploratieve therapie "sterke conceptuele en narratieve overeenkomsten" vertoont met oudere conversiepraktijken en onethisch kan zijn (Ashley 2023). Dit is een betogend essay zonder data. Critici merken ook op dat sommige religieuze begeleiders hun werk nu "exploratief" noemen.
• Beroepsorganisaties. Veel beroepsverenigingen steunen verboden die genderidentiteit omvatten. Het Britse Royal College of Psychiatrists steunde het ontwerp van 2026 omdat het "passende exploratieve gesprekken" ondersteunt (GOV.UK). UKCP blijft conversietherapie "voor elke leeftijd" afwijzen ondanks het verlaten van het MoU.
• Geen vervolgingen. Als therapeuten werden vervolgd omdat ze vragen stellen, zou dat blijken. In plaats daarvan is de handhaving vrijwel nihil.

Wat er werkelijk gebeurt: vervolgingen en klachten

In elk onderzocht rechtsgebied is strafrechtelijke handhaving bijna nul:

• Victoria: "geen strafrechtelijke vervolgingen" sinds 2022; 14 civiele meldingen bij de gelijkheidscommissie in vier jaar (VLRC 2026).
• Andere Australische staten: de VLRC kende geen vervolgingen.
• Nieuw-Zeeland: geen politieklachten in het eerste jaar; 33 vragen bij de Human Rights Commission, geen enkele opgeschaald (The Spinoff 2023).
• Canada: geen aanklachten bekend bij het ministerie van Justitie per januari 2023 (Global News).
• Noorwegen, Spanje, Frankrijk: geen vervolgingen of sancties gemeld (nieuwsberichten; niet bevestigd).
• Verenigde Staten: de bekendste handhaving was een consumentenfraudezaak tegen een religieuze organisatie gericht op seksuele oriëntatie (Ferguson v. JONAH, 2015), geen genderzaak.

Dit werkt twee kanten op. Voorstanders zeggen dat de wetten werken door afschrikking. Critici zeggen dat een wet die vrijwel nooit wordt gehandhaafd maar wel breed gevreesd wordt, de praktijk vooral vormgeeft via professionele voorzichtigheid: behandelaars, werkgevers en verzekeraars mijden alles wat een klacht zou kunnen uitlokken. Geen van beide partijen heeft data gepubliceerd over hoe vaak therapeuten cliënten die hun gender bevragen weigeren vanwege deze wetten.

Chiles v. Salazar en de gevolgen

Chiles is de eerste uitspraak van een nationaal hoogste gerecht dat een verbod op conversietherapie, zoals toegepast, de vrijheid van meningsuiting schendt. De redenering rust op dezelfde asymmetrie als hierboven beschreven. Colorado stond counselors toe een jongere te steunen die "een gendertransitie ondergaat", maar verbood gesprekstherapie gericht op de tegengestelde uitkomst. Dat is, oordeelde de meerderheid, regulering op basis van standpunt.

De praktische gevolgen per oktober 2026:

• Gesprekstherapie in de VS. Verboden op gesprekstherapie door gelicentieerde counselors met instemmende minderjarigen worden nu strikt getoetst. Een bevel in Colorado en een vonnis in Michigan volgden binnen enkele maanden (beide zoals gemeld). Verboden op fysieke of aversieve interventies worden niet geraakt.
• Herschrijven van de wetten. Staten kunnen standpuntneutrale regels proberen, waarvan rechter Kagan suggereerde dat die "een andere en moeilijkere vraag" zouden oproepen. De herschrijving van Colorado in 2026 rond een "vooraf bepaald resultaat" is zo'n poging.
• Voor jongeren die twijfelen. De uitspraak beschermt counselors die een genderidentiteit onderzoeken of bevragen, en ook counselors die erop uit zijn er een te veranderen. Ze beslist niet welke therapie effectief is.

Voor meer over ontwikkelingen in de VS, zie de Verenigde Staten.

Wat dit betekent voor detransitioners en mensen die twijfelen

• Geen enkele hier getoetste wet verbiedt iemand te helpen detransitioneren. Iemand steunen die zich niet langer als trans identificeert is geen poging diens identiteit te veranderen. Verschillende wetten beschermen "identiteitsexploratie en -ontwikkeling" in elke richting.
• Exploratie is over het algemeen legaal, maar de praktijk verschilt. In de meeste plaatsen met verboden pleegt een exploratieve therapeut die binnen de beroepsnormen handelt geen strafbaar feit. De belemmering is vaker beroepscultuur, angst voor klachten of het beleid van de kliniek. De ondersteuningsgids vermeldt therapeuten die exploratief werken.
• Stel de vraag rechtstreeks. Een toekomstige therapeut kan worden gevraagd of die de oorzaken van distress onderzoekt of eerst bevestigt. Het antwoord zal diens aanpak beter tonen dan de wet. Zie genderexploratieve therapie.
• Detransitioners melden hiaten in de zorg. In een enquête onder 957 mensen in de VS en Canada die gedetransitioneerd waren, vonden velen dat zorgverleners geen idee hadden hoe ze hen moesten helpen (Rackliff et al. 2025). Dat hiaat lijkt eerder voort te komen uit ontbrekende voorzieningen dan uit een wet. Zie gezondheidszorg tijdens detransitie.
• Dwang tegen detransitioners. De meeste wetten zijn richtingsneutraal geschreven ("een identiteit veranderen of onderdrukken"), maar hun uitzonderingen noemen alleen transitie. Of het onder druk zetten van een detransitioner om de transitie te hervatten als conversiepraktijk zou tellen, is niet getoetst.

Verhalen van detransitioners

Op /r/detrans is een terugkerend thema de overtuiging dat wetten tegen conversietherapie therapeuten ervan weerhielden vragen te stellen. Sommige van deze reacties beschrijven de wetten ruimer dan hun tekst, maar ze laten zien hoe de wetten worden begrepen door de mensen die erdoor geraakt worden:

Geloof het of niet, in veel staten mogen ze dat eigenlijk wettelijk niet. Veel van die wetten die zijn aangenomen om "conversietherapie te stoppen" hebben dit soort bepalingen ingebouwd. Professionals mogen je niet bevragen of andere soorten therapie aanbevelen om het probleem op te lossen, omdat het als "conversietherapie" wordt gezien. —duffmanhb, detransitioner

Ik kom uit Canada en hier is het illegaal geworden om iemands genderidentiteit in therapie niet te bevestigen, door hun "anti-conversie"-wet. —William_Shakespear_, gedesisteerde vrouw

De Canadese tekst vereist in werkelijkheid geen bevestiging (zie Canada); de reactie legt een perceptie vast. Anderen beschrijven het effect op behandelaars in plaats van op de wet zelf:

Hij vertelde me eigenlijk dat hij onder druk staat om tieners niet te bevragen over hun keuze om te transitioneren, want dat zou door zijn collega's als transfoob worden bestempeld. —AbsolRiatun, medisch gedesisteerd

De patiënt van een psycholoog beschreef hoe haar behandelaar om de regels heen werkt:

Ik heb een gewone psycholoog die hiermee moet omgaan, er zijn gevallen waarin het duidelijk is dat de persoon gewoon sociale besmetting heeft meegemaakt of transitioneert om aan misbruik/trauma te ontsnappen, maar ze mag dat niet zeggen, dus ze loopt op eieren en probeert haar best te doen om de patiënten te begeleiden en het overhaaste proces te vertragen. —LostSoul1911, detrans vrouw

"Transitie als conversietherapie"

Veel reageerders draaien het etiket om. Ze betogen dat het sturen van gender-non-conforme homo- en lesbische jongeren richting transitie zelf een soort conversie is, omdat het hen uiterlijk heteroseksueel maakt:

Ik ben er behoorlijk van overtuigd dat de enige "transconversietherapie" die plaatsvindt de sociaal afgedwongen transitie van GNC homo's (meestal kinderen en tieners) is om hen beter aan genderstereotypen en verwachtingen te laten voldoen. Regressief af. —UtsuroBuneWoman, gedesisteerde vrouw

Een reageerder die religieuze conversietherapie onderging, zei dat haar therapeut van aanpak wisselde toen dat mislukte:

Gezien het feit dat mijn homo-conversie-"therapeut" overstapte op genderbevestiging toen het hem niet lukte mij tot hetero te misbruiken, zie ik zeker de overlap... —DetransIS, detrans vrouw

("GNC" betekent gender-non-conform.) Voor het verband tussen aantrekking tot hetzelfde geslacht en transitie, zie geïnternaliseerde homofobie.

Perspectieven van transmensen

Transreageerders die conversiepogingen moesten ondergaan beschrijven die als misbruik, en velen zien verboden als basisbescherming:

Conversiemarteling was precies dat. Marteling, trauma en misbruik. Gaslighting en pogingen tot hersenspoeling. Het heeft me meerdere fobieën en veel trauma bezorgd... —ZeltronJedi, transvrouw (MTF)

Niet elke transreageerder stelt therapie gelijk aan conversie. Sommigen trekken dezelfde grens als exploratieve therapeuten:

En als je therapie voorstelt omdat het jou en andere transmensen die je kent heeft geholpen om meer in vrede te leven met wie je bent, beschuldigen ze je ervan conversietherapie te steunen. —GrilledCassadilla, transvrouw (MTF)

…het is niet per se conversietherapie om iemand te helpen detransitioneren, of transitie uit te stellen, als ze de leiding van hun patiënt volgen en hun autonomie in de situatie bevestigen - "conversie" gaat over het neerzetten van de norm als het meest wenselijke doel, en daar is therapie niet voor. —JudiesGarland, transman (FTM)

De twee groepen zijn het meer eens dan het debat doet vermoeden. Beide verwerpen dwingende pogingen om iemand een identiteit op te leggen. Ze verschillen van mening over de vraag of het bevragen van een genderidentiteit in therapie op zichzelf een poging is er een op te leggen.

Beperkingen

• De statussen gelden per oktober 2026, en verschillende zaken zijn onbeslist. Het gaat onder meer om het ontwerp voor Engeland en Wales, het strafrechtelijke wetsvoorstel van Spanje, de grondwettelijke betwisting in Portugal, de terugverwijzing in Chiles, het vonnis in Michigan en de datum van inwerkingtreding in Nederland.
• Sommige teksten konden niet rechtstreeks worden gelezen. Légifrance van Frankrijk en de CFP-site van Brazilië blokkeerden toegang; hun formuleringen komen uit officiële reproducties. De maatregelen van Taiwan, Israël en India worden beschreven op basis van nieuwsberichten.
• Vertalingen van niet-Engelse wetten zijn van ons en niet officieel.
• Telling van Amerikaanse staten komt van het Movement Advancement Project, een belangenorganisatie. Onze eigen toetsing omvatte alleen Colorado.
• Het ontbreken van gemelde vervolgingen is geen bewijs dat er geen waren; weinig overheden publiceren deze cijfers.
• Reddit-verhalen zijn zelfgeselecteerd. Ze laten zien hoe de wetten worden ervaren, niet hoe vaak therapeuten daadwerkelijk weigeren te onderzoeken.

Gerelateerde pagina's

• Sekse versus genderidentiteit in het recht: het bredere juridische kader, inclusief juridische erkenning van gender
• Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten: details per land
• Genderexploratieve therapie: het therapiemodel in kwestie
• Gezondheidszorg tijdens detransitie: zorg vinden
• Wikipedia en gendergerelateerde onderwerpen: hoe het etiket "conversietherapie" online op exploratieve therapie wordt toegepast
• Geïnternaliseerde homofobie: wanneer seksualiteit voor gender wordt aangezien

Referenties

• American Psychological Association (2009). Report of the APA Task Force on Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation. PDF.
• UN Independent Expert on sexual orientation and gender identity (2020). Practices of so-called "conversion therapy", A/HRC/44/53. UN Digital Library.
• Cass (2024). Independent review of gender identity services for children and young people: Final report. studiepagina, bron.
• US Department of Health and Human Services (2025). Treatment for Pediatric Gender Dysphoria: Review of Evidence and Best Practices. studiepagina, bron.
• Ashley (2023). Interrogating Gender-Exploratory Therapy. Perspectives on Psychological Science. studiepagina, bron.
• Rackliff et al. (2025). "Providers had no idea what to do with me". International Journal of Transgender Health. studiepagina, bron.
• Singh, Bradley & Zucker (2021). A Follow-Up Study of Boys With Gender Identity Disorder. Frontiers in Psychiatry. studiepagina, bron.
• Wright, Rochussen & Stagg (2026). Flawed methods and overstated conclusions regarding 'Brain Sex': a peer review of Kurth et al. (2022). Theory and Society. studiepagina, bron.
• Clarke & Spiliadis (2019). 'Taking the lid off the box': The value of extended clinical assessment for adolescents presenting with gender identity difficulties. studiepagina, bron.
• Jenkins & Panozzo (2024). "Ethical Care in Secret": Qualitative Data from an International Survey of Exploratory Therapists Working with Gender-Questioning Clients. Journal of Sex & Marital Therapy. bron.
• Sinai & Sim (2024). Psychodynamic psychotherapy for gender dysphoria is not conversion therapy. J Can Acad Child Adolesc Psychiatry. bron.
• Therapy First (belangenbehartiging). FAQ. bron.
• Canada: Criminal Code ss. 320.101-320.104, bron; Library of Congress (2022), bron; Global News (2023), bron; Ontario Bill 77, bron; Nova Scotia S.N.S. 2018 c. 28, bron; Quebec S.Q. 2020 c. 28, bron.
• Verenigde Staten: Chiles v. Salazar, No. 24-539 (2026), uitspraak; Movement Advancement Project (belangenbehartiging), bron; Ferguson v. JONAH, bron.
• Verenigd Koninkrijk: Draft Conversion Practices Bill (CP 1604), bron, memorie van toelichting, persbericht; analyse van de consultatie, bron; schriftelijke verklaring 17 jan. 2023, bron; debat in het Lagerhuis 9 sept. 2026, bron; brief van de Schotse regering 4 sept. 2026, bron; pagina over het wetsvoorstel van de NI Assembly, bron; MoU (juli 2024), bron; terugtrekking UKCP (2024), bron; richtlijnen UKCP (2023), bron.
• Australië: ACT A2020-49, bron; Queensland Public Health Act 2005, bron; Victoria Act 3/2021, bron; NSW Conversion Practices Ban Act 2024, bron, Anti-Discrimination NSW; South Australia Act 2024 No 39, bron; Victorian Law Reform Commission consultation paper (2026), bron; SBS (2021), bron.
• Nieuw-Zeeland: Conversion Practices Prohibition Legislation Act 2022, bron; The Spinoff (2023), bron.
• Europa: Malta Cap. 567, bron; Duitsland KonvBehSchG, bron, BT-Drs. 19/17278, bron; Spanje Ley 4/2023, bron; Portugal Lei 15/2024, bron; België wet van 31 juli 2023, bron; Griekenland Law 4931/2022, bron; Cyprus Law 39(I)/2023, bron; IJsland Penal Code art. 227b, bron; Noorwegen Penal Code ss. 270-270b, bron; Nederland Stb. 2026, 294, bron; Ierland wetgevingsprogramma (2026), bron; Denemarken wetgevingsprogramma 2026/27, bron; Zwitserland Federaal Departement van Binnenlandse Zaken (2026), bron; Europese Commissie C(2026) 3333, bron; Provedor de Justiça (Portugal), bron.
• Latijns-Amerika, Azië: Brazilië CFP-resoluties 001/1999 en 01/2018, bron; Mexico DOF 7 juni 2024, bron; Ecuador COIP, bron; Argentinië Ley 26.657, bron; Uruguay Ley 19.529, bron; Chili Ley 21.331, bron; Israël, Times of Israel (2022), bron; Vietnam Official Letter 4132/BYT-PC, bron.