Wat het is

Hysterectomie is het chirurgisch verwijderen van de baarmoeder. In de gendergeneeskunde wordt het uitgevoerd bij vrouwen die zich als trans identificeren ("transmannen") om de menstruatie te stoppen, het zwangerschapsrisico weg te nemen en dysforie over de voortplantingsorganen te verlichten. Het is een van de meest gevraagde operaties in de transmasculiene zorg — in de Amerikaanse Transgender Survey van 2015 rapporteerde 14% van de transmasculiene respondenten er een te hebben ondergaan, wat minder dan 1% van alle in de Verenigde Staten uitgevoerde hysterectomieën vertegenwoordigt.

Het woord omvat verschillende operaties, en de verschillen zijn enorm belangrijk voor wat er met je hormonen, je vruchtbaarheid en je gezondheid voor de rest van je leven gebeurt. De beslissende variabele is wat er nog meer samen met de baarmoeder wordt verwijderd.

Soorten hysterectomie

De chirurgische benadering is meestal laparoscopisch (kleine buikincisies, soms robotgeassisteerd) of vaginaal. De vaginale route heeft vaak de voorkeur wanneer de baarmoederhals wordt verwijderd, omdat het weefsel via het kanaal kan worden verwijderd zonder buiklitteken.

Waarom trans-geïdentificeerde mensen het ondergaan

De opgegeven redenen vallen in vier groepen uiteen, en ze zijn niet even sterk:

• Dysforie over de organen zelf — de baarmoeder/eierstokken als zodanig weg willen hebben.
• Lijden aan de menstruatie — menstruatie als bron van dysforie of van louter lichamelijk lijden.
• Angst voor zwangerschap — de mogelijkheid om ooit zwanger te worden wegnemen.
• Praktische/medische redenen — familiegeschiedenis van voortplantingskanker, endometriose, chronische bekkenpijn, of als verplichte voorwaarde voor vaginoplastiek of falloplastiek met vaginectomie.

Merk op dat drie van deze vier eigenlijk niet over genderidentiteit gaan. Iemand kan menstruatie haten, bang zijn voor zwangerschap, of een familiegeschiedenis van eierstokkanker hebben zonder enig geloof dat hij een man is. Dit onderscheid is belangrijk wanneer je probeert te bepalen of een operatie het probleem oplost dat je werkelijk hebt.

Wat het onderzoek laat zien

Complicaties

Grote studies vinden over het algemeen dat postoperatieve complicatiecijfers na hysterectomie bij transmasculiene patiënten vergelijkbaar zijn met die bij niet-trans vrouwen die dezelfde operatie om goedaardige redenen ondergaan. Twee grote studies vonden geen verhoogd percentage postoperatieve complicaties in transgender-cohorten vergeleken met cisgender vrouwen die een hysterectomie ondergaan.

Maar testosteron vóór de operatie veroorzaakt specifieke technische problemen. Een casusreeks uit 2026 van vier laparoscopische hysterectomieën bij transmannen op langdurige testosteron documenteerde in elk geval intraoperatief letsel: perforatie van de achterste cul-de-sac (een scheur in de zak achter de baarmoeder), cervicale avulsie (het losraken van de baarmoederhals) die conversie naar open chirurgie vereiste, letsel aan de blaaskoepel en diepe vaginale laceraties. De oorzaak was door testosteron veroorzaakte cervicale stenose (vernauwing), vaginale atrofie en weefselfragiliteit — het weefsel gedraagt zich als dat van een ernstig oestrogeendepriveerde postmenopausale vrouw. Een groter retrospectief cohort van 333 patiënten vond significant meer vaginale laceraties die intraoperatieve reparatie vereisten in het transgender-cohort, zij het zonder verschil in heropname, heroperatie of infectie.

Spijt en tevredenheid

Gepubliceerde spijtcijfers voor hysterectomie in deze populatie zijn laag — maar lees ze zorgvuldig.

De bevinding van Johnson 2023 verdient aandacht omdat ze iets isoleert wat de tevredenheidsenquêtes missen. Als je vraagt "ben je blij dat je de operatie hebt ondergaan", zeggen de meeste mensen ja. Als je vraagt "ben je voor de operatie voldoende voorgelicht over vruchtbaarheid, en heb je spijt van hoe daarmee is omgegaan", zegt 38,6% spijt te hebben — en de spijt concentreert zich bij degenen die ontoereikende preoperatieve voorlichting meldden. In dat onderzoek werden bij 79% de eierstokken verwijderd, en niet één respondent die een verwijzing voor vruchtbaarheidsbehoud accepteerde, onderging daadwerkelijk een vruchtbaarheidsbehandeling.

Er is ook een timingprobleem. Spijt over vruchtbaarheidsbeslissingen na hysterectomie is in de algemene literatuur waargenomen tussen 1 en 3 jaar na de operatie, en na kankergerelateerde vruchtbaarheidsbehandeling tussen 1 en 10 jaar. De meeste chirurgische tevredenheidsenquêtes sluiten hun venster veel eerder.

Perspectieven van detrans personen

Hysterectomie is een van de operaties die detrans personen op /r/detrans het vaakst bespreken, en de verhalen zijn opvallend consistent over waar de spijt zit: niet bij het chirurgisch herstel, maar bij vruchtbaarheid en hormonale afhankelijkheid.

Ik onderging mijn hysterectomie op mijn 20e omdat ik "geen zin had om met menstruatie om te gaan" en "wist dat ik nooit kinderen wilde". Waar ik nu, op mijn 24e, diep spijt van heb.

—totallyacrow, detrans vrouw

Ik was jarenlang echt blij met mijn beslissing, maar ongeveer een jaar na het begin van mijn detransitie volgde ik wat biologielessen en leerde ik meer over zwangerschap dan ik ooit eerder had geleerd... Ik worstel nog steeds met het verdriet van de wetenschap dat ik nooit zwanger kan worden of op de manier waarop ik zou willen ouder kan worden. Schrijven en praten met een therapeut heeft een beetje geholpen, maar ik denk dat ik altijd op zijn minst een beetje boos op mezelf zal blijven omdat ik een hysto heb gehad.

—MangoProud3126, detrans vrouw

ja, enorm. de grootste fout. ik heb er meer spijt van dan van mijn mastectomie. (beide zijn overigens vreselijk). de rest van mijn leven aan deze pillen zitten, uitgeput en me de hele tijd als afval voelen, geen menstruatie meer hebben, geen kinderen kunnen krijgen en mijn eigen gezin kunnen stichten. behoorlijk waardeloos!

—starberrles, detrans vrouw

Ik heb volledig spijt van de hysterectomie. Het was een electieve operatie die ik niet nodig had, en ik moet nu voor de rest van mijn leven synthetische hormonen kopen en gebruiken, omdat mijn eierstokken tijdens de ingreep ook werden verwijderd. Ik was ongeveer 20; tegenwoordig kijk ik terug en was ik beslist niet volwassen genoeg om zo'n grote beslissing te nemen.

—riprovevole, detrans vrouw

Soms. Ik weet niet zeker of ik echt kinderen wil, maar soms word ik jaloers als ik een zwangere vrouw zie. Ik heb ook terugkerende dromen waarin ik een baby heb en word elke keer heel verdrietig wakker. Ik onderging een hysterectomie op mijn 16e. Ik denk niet dat iemand zo jong een hysterectomie zou moeten ondergaan, zelfs niet als diegene er 100% zeker van is geen kinderen te willen en/of trans te zijn.

—notaplant999, zich bevragend

Een terugkerend thema is dat het spijtgevoel vaak na een periode van tevredenheid komt — soms jaren later, wanneer de levensomstandigheden of het begrip veranderen:

Hallo! Ik onderging vorig jaar een totale hysterectomie als mijn eerste (en enige) operatie. Mijn eigen ervaring ermee was behoorlijk bruut – ik moest op één dag twee keer geopereerd worden en werd daarna in de volgende weken nog twee keer opgenomen. Ik besefte dat het het niet waard was geweest, en begon toen mijn hele transitie in twijfel te trekken en de dingen liepen van daaruit een beetje uit de hand... Persoonlijk zou ik ook willen dat ik meer had nagedacht over wat ik precies zou winnen met een hysterectomie voordat ik ervoor ging, en mezelf had uitgedaagd om in specifiekere termen te denken dan alleen „dysforie verlichten"... Wat houdt de dysforie precies in? Welke situaties maken je dysforisch, en welke zouden door een operatie verbeterd worden? Op welke manier?

—Nevrotiker, detrans vrouw

Anderen wijzen op gezondheidsgevolgen waarvoor ze niet waren gewaarschuwd:

Ik onderging in 2018 een hysterectomie en behield mijn eierstokken... De hysterectomie zelf brengt ook risico's met zich mee. Het brengt je in een risico op vroeg optredende dementie. Het brengt je ook in een risico op het optreden van een verzakking. De baarmoeder is een belangrijk orgaan, en het houdt de overige inwendige organen op hun plaats. Niemand vertelde me dit vóór mijn hysterectomie. Ik heb persoonlijk spijt van mijn hysterectomie en wou dat ik hem nooit had gehad... Het is mijn grootste spijt van alle transitiestappen die ik heb gezet.

—somenuanceplease, detrans vrouw

Ik onderging ook een eierstoksparende hysterectomie en merkte hetzelfde op. Ik had gelezen dat het vooral de verwijdering van de baarmoederhals is die een vermindering van het gevoel veroorzaakt, omdat dat het gebied is dat kan verkrampen.

—ViscountVixen, sociaal trans — betreurt de hele transitie

Niet alle detrans-personen hebben er spijt van. Sommigen maken een scherp onderscheid tussen een hysterectomie uitgevoerd uit echte medische noodzaak en een hysterectomie uitgevoerd om identiteitsredenen:

Natuurlijk kan de hysterectomie geen fout zijn geweest voor iemand in jouw positie, je was heel erg ziek... De grote zorg voor mensen is wanneer GEZONDE organen zonder reden worden verwijderd. Voor vrouwen neemt het uiteraard ons vermogen weg om kinderen te krijgen. En hoewel veel vrouwen in hun twintiger jaren zweren dat ze nooit kinderen zullen willen... Er zijn echt vrouwen die van gedachten veranderen, en hun die optie ontnemen kan wreed zijn.

—TheDorkyDane, vrouw die van de transitie afzag

Trans-perspectieven

Mensen die zich als trans identificeren en tevreden zijn met de hysterectomie beschrijven echte voordelen, en hun redenering is vaak praktisch in plaats van puur op identiteit gericht:

Ik heb een hysto met oöforectomie gehad omdat ik die verdomde dingen haatte, en omdat ik niet van plan was mezelf aan „onderzoeken“ te onderwerpen om te controleren of die levensverwoestende stukken stront „gezond“ waren... Het grootste voordeel en potentiële nadeel van het behouden van een of beide eierstokken is dat ze oestrogeen produceren. Als je ooit langdurig stopt met T, levert dat oestrogeen een reservehormoon dat je kan beschermen tegen de gevolgen van helemaal geen geslachtshormonen hebben. Een van de medisch meest significante gevolgen van het hebben van geen enkel geslachtshormoon is verlies van botmineraaldichtheid, wat kan leiden tot osteoporose.

—tgjer, ftm

Ik heb een hysto gehad met verwijdering van de baarmoederhals, maar heb de eierstokken intact gelaten. Ze bezorgen me geen dysforie en mijn ADHD maakt mijn T-gebruik soms onregelmatig. Uiteindelijk was ik dankbaar, omdat ik naar een nieuw land ben verhuisd en het lang duurt om in het zorgsysteem te komen en verwijzingen voor T te krijgen. Als ik geen eierstokken had, zou dat veel problemen kunnen veroorzaken, want volwassen lichamen hebben een geslachtshormoon nodig om goed te functioneren.

—enigmaticsurrender, ftm

Ik had op mijn 18e een hysterectomie om medische redenen, waarbij beide eierstokken werden verwijderd. Het probleem met het verwijderen van de eierstokken is dat je de rest van je leven een of andere vorm van HRT nodig hebt, ofwel testosteron ofwel oestrogeen. Anders eindig je met pijn, vermoeidheid en menopauzesymptomen. Als je om wat voor reden dan ook geen toegang hebt tot die HRT, wordt het ellende.

—tomgrouch, ftm

Die laatste opmerking komt van iemand die de operatie steunt en waarschuwt voor de voorwaarden ervan. Zelfs binnen de trans gemeenschap is de consensus dat het verwijderen van de eierstokken een levenslange afhankelijkheid creëert waarop moet worden gepland.

Waar je over na moet denken voordat je beslist

Als je deze operatie overweegt, zijn de volgende vragen degene waarvan de spijtliteratuur suggereert dat ze daadwerkelijk voorspellen of je er later vrede mee zult hebben:

• Behoud of verwijder je de eierstokken? Dit is de grootste beslissing. Ze behouden bewaart een natuurlijke hormonale reserve en de mogelijkheid van een of andere toekomstige vruchtbaarheidstechnologie. Ze verwijderen betekent dat je levenslang hormonen op recept nodig hebt — door hiaten in de verzekering, verhuizingen, kostenstijgingen of een verandering van gedachten.
• Heb je onderzocht wat er specifiek aan jouw situatie je dit doet willen? „Dysforie verlichten“ is te vaag om te toetsen. Is het de menstruatie? Angst voor zwangerschap? De organen zelf? Uitstrijkjes? Elk heeft verschillende oplossingen, sommige omkeerbaar.
• Hoe oud ben je, en hoe zeker ben je over toekomstig ouderschap? De gegevens van de algemene bevolking tonen dramatisch hogere spijt onder de 30. Op 18–20-jarige leeftijd is „ik wil nooit kinderen“ een gangbare positie die velen oprecht innemen en toch veranderen.
• Heb je een echt gesprek over vruchtbaarheid gehad? In Johnson 2023 meldde 56% helemaal geen vruchtbaarheidsbegeleiding te hebben ontvangen voor de operatie, en degenen met matige tot ernstige spijt zeiden veel vaker dat de begeleiding ontoereikend was.
• Wat gebeurt er als je stopt met testosteron? Als je de eierstokken behoudt, kan je lichaam weer zijn eigen hormonen aanmaken. Zo niet, dan kom je in een chirurgische menopauze, tenzij je onbeperkt hormonen slikt.
• Is er een medische indicatie die onafhankelijk is van gender? Endometriose, kankerrisico, chronische pijn — dat zijn legitieme redenen die bestaan of je nu trans bent of niet, en ze dragen een andere risico-batenafweging dan electieve verwijdering van organen.

Gerelateerde pagina's

• Orchiëctomie: Methoden, resultaten en detransitieperspectieven — de overeenkomstige ingreep bij mannen
• Vaginoplastiek (genitale chirurgie bij mannen)
• Falloplastiek — de hysterectomie is vaak een voorbereidende stap
• Detransitie: betekenis, redenen en het leven daarna
• Studiearchief · Ondersteuningsgids

Bronnen

• Rokhgireh et al. (2026). Intraoperatieve complicaties tijdens genderbevestigende laparoscopische hysterectomie bij transmannen die testosteron gebruiken: een casusreeks. BMC Surgery. bron.
• Pando et al. (2024). Operatieve complicaties, vaginaal bloedverlies en praktische overwegingen voor patiënten die testosteron gebruiken en een genderbevestigende hysterectomie ondergaan. J Minim Invasive Gynecol 31(10):836–42. (geciteerd in Rokhgireh et al. 2026)
• Alder et al. (2025). Chirurgische uitkomsten na genderbevestigende hysterectomieën: een opeenvolgende casusreeks van 72 patiënten. J Obstet Gynaecol 45(1). (geciteerd in Rokhgireh et al. 2026)
• Bijwerkingen en praktische overwegingen voor transpatiënten die een hysterectomie ondergaan. American Journal of Obstetrics & Gynecology (2024). bron.
• Retrospectief overzicht van veranderingen in testosterondosering en fysiologische parameters bij trans- en genderdiverse personen na hysterectomie met en zonder oöforectomie (2023). PubMed 36987750.
• Histopathologie van baarmoeder en eierstokken na testosteron voor genderbevestiging: een systematische review (2024). PMC11456762.
• Drempels in de zorg en reproductieve overwegingen bij transmannelijke genderbevestigende chirurgie (2022). PMC8903873.
• Johnson et al. (2023). Keuzes rond vruchtbaarheidsbehoud en beslissingsspijt na genderbevestigende chirurgie bij transmannen of non-binaire personen. F&S Reports 5(1):87–94. PubMed 38524213.
• Bustos et al. (2021). Spijt na genderbevestigende chirurgie: een systematische review en meta-analyse van prevalentie. Plastic and Reconstructive Surgery. PMC8099405.
• Cohn, J. (2023). Het detransitiecijfer is onbekend. Archives of Sexual Behavior. studiepagina, bron.
• Nathan et al. Jongere patiënten hebben vaker spijt van een hysterectomie. Obstetrics & Gynecology. berichtgeving van MedPage Today.
• Gribble, Bewley & Dahlen (2023). Borstvoedingsverdriet na mastectomie voor masculinisatie van de borstkas en detransitie: een casusbeschrijving. Frontiers in Global Women's Health. studiepagina.
• Littman, L. (2021). Personen die voor genderdysforie werden behandeld met een medische en/of chirurgische transitie en daarna detransitioneerden: een enquête onder 100 detransitioners. Archives of Sexual Behavior. studiepagina.