Definicja i pochodzenie

Autoandrofilia (AAP) dosłownie oznacza „miłość do siebie jako mężczyzny“. Termin opisuje wzorzec, w którym osoba płci żeńskiej podnieca się seksualnie, wyobrażając sobie siebie jako mężczyznę — posiadanie męskiego ciała, bycie postrzeganą jako mężczyzna lub uprawianie seksu jako mężczyzna. Jest to teoretyzowany żeński odpowiednik autogynefilii (AGP).

Terminu nie ukował sam Ray Blanchard. Blanchard stworzył „autogynefilię“ w 1989 roku, aby opisać mężczyzn, a gdy grupa robocza ds. parafilii dla DSM‑5 (podręcznika diagnostycznego American Psychiatric Association), której przewodniczył, opracowała w 2010 roku specyfikator „z autoandrofilią“ dla zaburzenia transwestycyjnego, powiedział później, że zamieścił go tylko po to, by uniknąć oskarżeń o seksizm: „Zaproponowałem go po prostu po to, by nie zostać oskarżonym o seksizm [...] Nie sądzę nawet, żeby to zjawisko istniało“ (Blanchard, w wywiadzie Cameron 2013, Vice). Ostateczny DSM‑5 (2013) zachował jedynie specyfikatory „z fetyszyzmem“ i „z autogynefilią“ (American Psychiatric Association 2013); tymczasem grupa konsensusu ds. DSM‑5 Światowego Stowarzyszenia Zawodowego ds. Zdrowia Transpłciowego (WPATH) zaproponowała własną, węższą diagnozę transwestycyjną (WPATH work group 2010). Inni seksuolodzy, zwłaszcza Anne Lawrence, używali tego terminu już w 2009 roku.

Tak więc AAP istnieje jako pojęcie w dziwnej zawieszonej sytuacji: zostało zaproponowane, następnie wycofane przez swojego twórcę, następnie usunięte z podręcznika diagnostycznego — podczas gdy rosnąca liczba kobiet, które odwróciły tranzycję, opisuje dokładnie ten wzorzec, który ono nazywa.

Jak AAP wygląda w praktyce

Relacje osób, które odwróciły tranzycję, opisują kilka powtarzających się wzorców. Nie są to podtypy kliniczne — to motywy w doświadczeniu zgłaszanym samodzielnie:

• AAP anatomiczna: podniecenie na myśl o posiadaniu męskiego ciała, penisa lub męskiej muskulatury. Jeden z komentujących opisuje „poczucie cielesnej niezgodności, jakbym ‚powinien‘ masturbować się/uprawiać seks tymi genitaliami zamiast swoimi“ (drink-fast, kwestionujący własny status trans).
• AAP interpersonalna: podniecenie tym, że jest się postrzeganym i pożądanym jako mężczyzna, albo uprawianiem seksu w roli męskiej. „Podniecała mnie myśl o byciu kobiecym mężczyzną i uprawianiu seksu z mężczyznami jako mężczyzna“ (DraftCurrent4706, kobieta, która zrezygnowała z tranzycji).
• Autohomoerotyzm: pokrewny wzorzec, w którym osoba płci żeńskiej podnieca się myślą o byciu gejowskim mężczyzną — byciem w związku mężczyzna/mężczyzna. Sam Blanchard użył na to terminu „autohomoerotyzm“ (Blanchard, 2018, tweet). Jest to wzorzec najczęściej opisywany w relacjach na /r/detrans dotyczących yaoi i fikcji BL („boys' love“) — romantycznych historii o mężczyznach pisanych głównie przez kobiety i dla kobiet (zob. poniżej).
• AAP transwestycyjna: podniecenie noszeniem męskiego ubrania lub przebieraniem się za mężczyznę.

Dowody naukowe

Co istnieje

Uczciwa odpowiedź brzmi: prawie nic. Jak zauważa pewien badacz: „tak naprawdę nie przeprowadzono badań naukowych nad autoandrofilią, więc nie ma właściwie zbyt wiele nauki, do której mógłbym się odwołać“ (tailcalled, moderator r/Blanchardianism). Opublikowana literatura na temat AAP ogranicza się do:

• Szacunków rozpowszechnienia z użyciem fetyszyzmu transwestycyjnego jako wskaźnika zastępczego. Badania na populacji ogólnej wykazały wskaźniki autoandrofilii 0,4 % (wobec 2,8 % dla AGP u mężczyzn), 5,5 % (wobec 7,2 %) i 6,7 % (wobec 10 %) — co sugeruje, że AAP istnieje, ale jest rzadsza niż AGP (cytowane w tailcalled).
• Danych ankietowych od seksuologa Justina Lehmillera: „11 procent kobiet, które objąłem ankietą, zgłosiło fantazje seksualne o staniu się mężczyznami, a 20 procent fantazjowało o przebieraniu się za mężczyzn“ (Lehmiller, cytowany u trans pisarki Julii Serano).
• Veale, Clarke & Lomax (2008) stwierdzili, że 52 % ich żeńskiej próby uzyskało 6 lub więcej punktów na Podstawowej Skali Autogynefilii — choć jest to to samo badanie krytykowane za błąd kategorii opisany na stronie AGP.
• Ankiety prowadzone na Reddicie przez badaczy nieklinicznych wykazują wzorce podniecenia podobne do AAP u około 50 % respondentek — jednak Reddit jest „o wiele, wiele, wiele bardziej parafiliczny niż populacja bazowa“ (tailcalled).

Co nie istnieje

Nie istnieją zakrojone na szeroką skalę badania kliniczne AAP u kobiet z dysforią płciową. Nie istnieje odpowiednik danych klinicznych Blancharda z 1989 roku. Nie istnieje odpowiednik pletyzmografii prącia (urządzenia mierzącego przepływ krwi w narządach płciowych jako miarę pobudzenia) (pobudzenie u kobiet jest trudniejsze do zmierzenia fizjologicznie). Nie istnieją badania longitudinalne śledzące AAP od początku do wyniku. Koncepcja opiera się niemal wyłącznie na samoopisach, nieformalnych ankietach i świadectwach osób, które odeszły od tranzycji.

Problem Blancharda

Stanowisko Blancharda jest wewnętrznie niespójne. Zaproponował specyfikator DSM-5, a następnie stwierdził, że AAP nie istnieje. Podany przez niego powód — że kobiety nie mają parafilii w taki sam sposób jak mężczyźni — jest sam w sobie sporny. Jak zauważa jeden z komentatorów: „badania nad seksualnością człowieka i nauka w ogóle (zwłaszcza medyczna i psychologiczna) mają tendencję do pomijania kobiet. Zwłaszcza w okresie, gdy zaproponowano AGP. To, że czegoś nie zbadano wystarczająco, nie oznacza, że to nie istnieje" (tanoren, osoba, która odstąpiła od tranzycji).

Psycholog J. Michael Bailey jest sceptyczny wobec AAP, ponieważ jest sceptyczny wobec parafilii u kobiet w ogóle, oraz dlatego, że AAP „nie jest zbyt często widoczna klinicznie" — ale brak prezentacji klinicznej może odzwierciedlać fakt, że klinicyści jej nie szukali, albo że kobiety wyrażają ją inaczej (zob. poniżej).

Problem asymetrii

AAP może nie być całkowicie symetryczna wobec AGP. Jeden z badaczy zauważa: „AAP u kobiet wydaje się nie być związana z pociągiem do mężczyzn, podczas gdy AGP jest na ogół związana z pociągiem do kobiet... Niektóre części, takie jak AAP transwestycyjna, wydają się nawet częstsze u lesbijek niż u kobiet heteroseksualnych" (tailcalled). Sugeruje to, że AAP może działać inaczej niż AGP — albo że seksualność kobiet jest słabo mierzona narzędziami zaprojektowanymi dla mężczyzn.

Związek z yaoi/BL

Uderzającym i powracającym motywem w relacjach kobiet, które odeszły od tranzycji, jest rola mangi yaoi (boys' love), literatury BL, fanfiction slash i erotyki gejowskiej w kształtowaniu fantazji typu AAP. To nie jest drobny szczegół — pojawia się w dużej części relacji na /r/detrans od kobiet, które poddały się tranzycji, a następnie od niej odeszły.

• „Fetyszyzowałam gejowskie relacje i seks po tym, jak skonsumowałam mnóstwo romantycznej mangi yaoi, gejowskiego YouTube, gejowskiej pornografii, gejowskiego Tumblra. Mówiąc wprost, miałam wypaczone wyobrażenie, że geje mogą kochać się nawzajem głębiej, niż mężczyzna mógłby kochać kobietę" (fryurt, kobieta, która odeszła od tranzycji).
• „To, że jako 13-latka byłam obsesyjnie zajęta yaoi, sprawiło, że tak bardzo chciałam być słodkim gejowskim chłopcem z anime... Myślę, że używałam tej ‚postaci' chłopca, by uciec od mojej rzeczywistości zatraumatyzowanej młodej dziewczyny" (cinder_garden, kobieta, która odeszła od tranzycji).
• „Miałam wiele fantazji seksualnych o byciu mężczyzną albo po prostu o posiadaniu penisa... Naprawdę lubiłam yaoi i BL i tego typu rzeczy (tak jak wiele transpłciowych kobiet lubi anime i hentai)" (kanalisieren, kobieta, która odeszła od tranzycji).
• „To yaoi. Dziewczyny (zwłaszcza nieprzestrzegające norm płciowych i/lub gejowskie) trafiają do rurociągu yaoi -> tranzycja. Yaoi daje tym dziewczynom sposób na odkrywanie pociągu i seksu BEZ zetknięcia się z brutalnym seksizmem pornografii heteroseksualnej" (beanndog, kobieta, która odeszła od tranzycji).

Jeden z komentatorów zauważa różnicę między yaoi (tworzonym przez kobiety i dla kobiet) a bara (skierowanym do gejów): „Yaoi jest zazwyczaj pisane przez kobiety dla kobiet — to właśnie bara jest w rzeczywistości skierowane do prawdziwych gejów, a te ftm ‚trans chłopcy' mają znikome lub zerowe zainteresowanie barą" (DraftCurrent4706, kobieta, która odstąpiła od tranzycji). Sugeruje to, że fantazja nie dotyczy prawdziwych gejów, lecz stworzonym przez kobiety idealizowaniem romansu mężczyzna/mężczyzna — co jest zgodne z ujęciem AAP jako fantazji skierowanej do wewnątrz, a nie autentycznej orientacji homoseksualnej.

Perspektywy osób trans

Osoby o tożsamości trans na ogół odrzucają teorię AAP, choć poświęca się jej znacznie mniej uwagi niż AGP. Główne argumenty:

• To tożsamość, nie fetysz. Trans mężczyźni opisują swoją atrakcję do mężczyzn po prostu jako gejowską: „Zanim zaakceptowałem, że jestem trans, obsesja na punkcie mężczyzn wydawała się nawet gejowska... Czułem, że pociągają mnie mężczyźni z perspektywy mężczyzny" (Migitri, FTM). Poczucie bycia „mężczyzną, który lubi mężczyzn" jest interpretowane jako dowód męskiej tożsamości, a nie jako autoandrofilia.
• Dysforia to nie podniecenie. Wielu trans mężczyzn opisuje wstręt do bycia „tą kobietą" w związkach z mężczyznami oraz ulgę po tranzycji: „Odkryłem, że naprawdę byłem przeciwny byciu z mężczyznami, bo nienawidziłem być ich 'dziewczyną'" (IUsedAFarcaster, FTM). Jest to ujmowane jako dysforia społeczna, a nie jako parafilia seksualna.
• Uczucia seksualne nie unieważniają tożsamości. Argument, że postrzeganie siebie jako atrakcyjnego mężczyzny to „euforia płciowa" lub po prostu pewność siebie, a nie fetysz: „Jako trans mężczyzna uważałem się za seksownego i atrakcyjnego... Po prostu uważałem się za atrakcyjnego jako mężczyzna" (relacja osoby po detranzycji, Chelstrawberrymuffin, detrans kobieta — zauważ, że jest to osoba po detranzycji, która opisuje ten wzorzec retrospektywnie).
• Ta koncepcja to obelga. Niektóre społeczności trans traktują AAP jako broń używaną do delegitymizacji trans mężczyzn, podobnie jak AGP jest używane przeciwko trans kobietom. Wiki LGBTQIA+ opisuje to jako „pseudonaukę... używaną we współczesnych transfobicznych argumentach."

Warto zauważyć, że opisy trans mężczyzn — „Czułem, że pociągają mnie mężczyźni z perspektywy mężczyzny" — nie różnią się w sposób oczywisty od tego, co opisuje AAP. Różnica tkwi w interpretacji: jeden nazywa to tożsamością, drugi parafilią. To samo subiektywne doświadczenie można ująć na oba sposoby.

Perspektywy osób po detranzycji

Kobiety po detranzycji to grupa najczęściej opisująca AAP z własnego doświadczenia. Powracającym motywem jest rozpoznanie po detranzycji:

• Przyznanie się do motywacji seksualnej. „Całkowicie przyznaję, że jestem autoandrofilna i jestem taka od trzynastego roku życia... Tranzycja nie pomogła mi poczuć się z tym swobodniej; sprawiła, że poczułam się gorzej, bo całkowicie odłączyłam się od swojego ciała. Czuję dużo wstydu i myślę, że częściowo postrzegałam tranzycję jako sposób na 'naprawienie' siebie. To nie pomogło. To, co ostatecznie pomogło mi przezwyciężyć wstyd, to po prostu zaakceptowanie, że moja płeć jest żeńska, że mam AAP, i że to naprawdę nie jest nic złego" (wetfart41968, kwestionująca własną tranzycję płciową).
• AAP jako mechanizm radzenia sobie, a nie tylko popęd seksualny. „Fetysz prawie zawsze dotyczy czegoś głębszego i nieseksualnego. To nie zboczenie, ale nietypowy sposób zaspokajania podstawowej potrzeby, którą ma każdy... Bardzo luźna analogia mogłaby być taka, jakby nigdy nie nauczono cię robić zakupów w sklepie spożywczym i zacząłbyś zamiast tego kraść całe swoje jedzenie" (cranberry_snacks, desisted).
• Ścieżka yaoi. Jak opisano powyżej, wiele kobiet po detranzycji wiąże swoje AAP z konsumpcją yaoi/BL i opisuje je jako fantazję pomyloną z tożsamością: „Nie jestem mężczyzną urodzonym w złym ciele. Jestem kobietą, która lubi wyobrażać sobie siebie jako mężczyznę w sensie seksualnym. To w porządku" (wetfart41968, kwestionująca własną tranzycję płciową).
• O AAP mówi się znacznie mniej niż o AGP. „Nie znoszę tego, jak wszyscy lubią rozwodzić się nad AGP, a nigdy nad AAP. To gówno dotyczy obu płci i chciałabym, żeby mówiono o tym więcej" (drink-fast, detrans kobieta). Cisza wynika częściowo stąd, że kobieca seksualność wyraża to mniej ordynarnie, a częściowo stąd, że koncepcja została wyparła się, zanim można ją było zbadać.
• Nie wszyscy zgadzają się, że AAP to cała historia. Niektóre kobiety po detranzycji postrzegają AAP jako jeden z czynników obok traumy, zinternalizowanej mizoginii, autyzmu i zarażenia społecznego. „Myślę, że AGP/AAP pojawia się, gdy nie potrafimy uznać siebie za atrakcyjne/godne jako nasza [płeć przy urodzeniu]. Zwykle z powodu wstrętu do siebie wynikającego z traumy lub nierealistycznych/nieosiągalnych celów dotyczących ciała" (Luck_Unlucky2, kobieta, która desisted).
• Tranzycja tego nie rozwiązuje. „Jeśli przejdziesz tranzycję, nie uzyskasz takiego ciała, o jakim fantazjujesz, ani nie będziesz mogła uprawiać takiego seksu, o jakim fantazjujesz... Napotkasz jednak problemy zdrowotne, zależność od przemysłu farmaceutycznego, bezpłodność, dyskryminację" (DetransLaura, detrans kobieta).

Analiza: co można logicznie wywnioskować

1. Zjawisko istnieje. Kobiety, które podniecają się seksualnie, wyobrażając sobie siebie jako mężczyzn, opisują siebie jasno i konsekwentnie. Zaprzeczanie temu wymaga odrzucenia zarówno danych z nieformalnych ankiet, jak i świadectw osób, które przerwały tranzycję. Twierdzenie Blancharda, że AAP „nie istnieje", nie jest poparte dowodami — jest poparte brakiem badań, których postanowił nie przeprowadzić.

2. Dowody naukowe niemal nie istnieją. W przeciwieństwie do AGP, dla której istnieją dane kliniczne Blancharda (jakkolwiek kontrowersyjne), AAP nie ma zakrojonych na szeroką skalę badań klinicznych. To luka w literaturze, a nie odkrycie. Koncepcję zaproponowano, wyparło się jej i usunięto ją z DSM, zanim ktokolwiek porządnie ją zbadał.

3. AAP może nie być symetryczna wobec AGP. Wzorce powiązań się różnią — AAP u kobiet nie podąża wyraźnie za pociągiem do mężczyzn tak, jak AGP podąża za pociągiem do kobiet. Może to oznaczać, że AAP jest innym zjawiskiem, albo że kobieca seksualność jest źle mierzona narzędziami zaprojektowanymi przez mężczyzn. Potrzeba więcej badań.

4. Związek z yaoi/BL jest realny, ale to nie cała historia. Duża część kobiet, które przerwały tranzycję, opisuje yaoi jako bramę do fantazji typu AAP. Ale niektóre opisują AAP bez żadnego kontaktu z yaoi, a wielu fanów yaoi nigdy nie rozwija AAP. Fikcja jest katalizatorem, nie przyczyną.

5. Interpretacje trans i detrans nie dają się łatwo odróżnić. To samo subiektywne doświadczenie — „czuję się jak mężczyzna pociągany przez mężczyzn" — jedna grupa nazywa tożsamością, a druga parafilią. Żadnej z tych interpretacji nie da się dowieść od wewnątrz. Klinicznie istotne jest to, czy osoba podejmuje nieodwracalne decyzje na podstawie fantazji, której tranzycja nie może spełnić.

6. AAP zasługuje na uczciwe badania, a nie na odrzucenie. Temat jest politycznie toksyczny: przestrzenie trans odrzucają go jako obelgę, a niektóre przestrzenie krytyczne wobec gender wykorzystują go jako broń. Ani jedno, ani drugie nie pomaga kobietom, które z tym żyją. Potrzebne są badania, które pytają kobiety o fantazje seksualne wobec płci przeciwnej bez ich zawstydzania, śledzą je długoterminowo i oddzielają AAP od traumy, autyzmu i zarażenia społecznego.

Bibliografia

• Cameron, L. (11 kwietnia 2013). Jak psychiatra, współautor podręcznika o seksie, mówi o seksie [wywiad z Rayem Blanchardem]. Vice. Oświadczenie o autoandrofilii: „Zaproponowałem ją po prostu po to, by nie zostać oskarżonym o seksizm [...] nie sądzę, by to zjawisko w ogóle istniało.” źródło.
• Blanchard, R. (2018). Tweet o autohomoerotyzmie. źródło.
• Lawrence, A. A. (2009). Ukuto termin „autoandrophilia” jako żeński odpowiednik autogynefilii. Cytowane w transgendermap.com.
• Lehmiller, J. Dane ankietowe dotyczące żeńskich fantazji o przeciwnej płci: 11% fantazjowało o staniu się mężczyzną, 20% o ubieraniu się jak mężczyzna. Cytowane w Serano (2010).
• Veale, J. F., Clarke, D. E., & Lomax, T. C. (2008). Seksualność transseksualistów z mężczyzny na kobietę. Archives of Sexual Behavior. Cytowane w Serano (2010).
• Serano, J. (2010). Autogynephilia, Ad Hoc Hypotheses, and Handwaving. źródło.
• Szacunki rozpowszechnienia autoandrofilii (0,4%, 5,5%, 6,7%) z badań ogólnopopulacyjnych wykorzystujących fetyszyzm transwestycyjny jako wskaźnik zastępczy. Cytowane w podsumowaniu ankiety tailcalled.
• Genspect (2023). Typologia, klasyfikacja i diagnoza dystresu płciowego. źródło.
• Grupa robocza WPATH ds. fetyszyzmu transwestycyjnego (2010). Czy fetyszyzm transwestycyjny powinien być klasyfikowany w DSM 5? Zalecenia z procesu konsensusu WPATH dotyczące rewizji diagnozy fetyszyzmu transwestycyjnego. International Journal of Transgenderism, 12(4). źródło.
• American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5): Zaburzenie transwestycyjne (302.3). źródło.