Definicja

Metaatrakcja (nazywana też pseudobiseksualizmem) to pojęcie z seksuologii blanchardowskiej (praca opierająca się na typologii przejścia z mężczyzny w kobietę seksuologa Raya Blancharda), opisujące wzorzec, w którym osoba czuje pociąg do innych nie ze względu na nich samych, lecz dlatego, że bycie przez nich pożądanym potwierdza jej obraz siebie jako płci przeciwnej. To „pociąg przez kontrast" — płeć i orientacja partnera mają znaczenie, ponieważ sprawiają, że osoba czuje się jako płeć przeciwna.

Termin spopularyzował pisarz Phil Illy w książce Autoheterosexual: Attracted to Being the Other Sex (2023). Sam Blanchard używał „pseudobiseksualizmu" do opisania tego wzorca u autogynefilnych mężczyzn (tych, których podnieca wyobrażenie siebie jako kobiet), którzy zgłaszają pociąg do mężczyzn: pociąg nie dotyczy ciała mężczyzny, lecz fantazji bycia kobietą pożądaną przez mężczyznę.

Jak to działa

Metaatrakcja działa w obu kierunkach:

• U autogynefilnych mężczyzn: mężczyzna pociągany przede wszystkim przez kobiety może rozwinąć pozorny pociąg do mężczyzn, ponieważ bycie pożądanym przez mężczyznę potwierdza jego obraz siebie jako kobiety. Mężczyzna nie jest obiektem pożądania — obiektem pożądania jest fantazja bycia atrakcyjną kobietą.
• U autoandrofilnych kobiet (tych, które podnieca wyobrażenie siebie jako mężczyzn): kobieta pociągana przede wszystkim przez mężczyzn może rozwinąć pozorny pociąg do kobiet, ponieważ bycie pożądaną przez kobietę potwierdza jej obraz siebie jako mężczyzny. Albo może czuć pociąg do gejów, ponieważ bycie pożądaną przez geja potwierdza jej obraz siebie jako mężczyzny.

Illy, używający słowa autoheteroseksualny jako terminu zbiorczego dla obu wzorców, opisuje to jako metahomoseksualizm: „Z partnerem tej samej płci autoheteroseksualni mogą odgrywać rolę seksualną płci przeciwnej: autoandrofilne kobiety mogą być mężczyzną z kobietą, a autogynefilni mężczyźni mogą być kobietą z mężczyzną. Znaczna część zachowań homoseksualnych obserwowanych wśród autoheteroseksualnych ostatecznie wywodzi się z metahomoseksualizmu."

Twierdzenie blanchardowskie

Blanchard twierdził, że biseksualizm u autogynefilnych mężczyzn to „pseudobiseksualizm" — nie autentyczny pociąg do ciał mężczyzn, lecz pociąg do fantazji bycia kobietą z mężczyzną. Przewidywał, że autogynefilni „biseksualiści" nie będą pociągani przez męską budowę ciała.

To przewidywanie zostało poddane testom i zakwestionowane. Veale, Clarke i Lomax (2008) stwierdzili, że wśród transseksualnych uczestników sklasyfikowanych jako autogynefilni pociąg do męskiej budowy ciała korelował istotnie z pociągiem seksualnym do mężczyzn (ρ = .65) — porównywalnie z nieautogynefilnymi transseksualistami i biologicznymi kobietami. Jest to sprzeczne z przewidywaniem Blancharda.

Co mówią osoby po detranzycji

Osoby po detranzycji opisują wzorce meta-atrakcji na podstawie własnego doświadczenia, często rozpoznając je dopiero po detranzycji.

• Pociąg do mężczyzn jako kobieta, nie pociąg do mężczyzn. „Jeśli jestem całkowicie szczery ze sobą, ja też chciałbym być z mężczyzną (jako kobieta). To może być zinternalizowana homofobia, ale po prostu nie potrafię wyobrazić sobie siebie z mężczyzną jako mężczyzna. Aby czerpać z tego przyjemność, musiałbym być mocno osadzony w roli 'kobiety', jeśli chodzi o postrzeganie i prezentację" (cytowane u Hedera_Thorn, mężczyzna po detranzycji). Hedera_Thorn odpowiada: „To nie jest zinternalizowana homofobia, to dlatego, że nie pociąga cię ten mężczyzna — pociąga cię ty sam jako kobieta z mężczyzną. I to znowu jest bardzo typowa rzecz w autogynefilii."
• Pragnienie heteroseksualnych mężczyzn, nie gejów. „Chcą heteroseksualnego związku z heteroseksualnym mężczyzną, nawet jeśli heteroseksualni mężczyźni w większości chcieliby tylko biologicznej kobiety... To przez cały czas zinternalizowana homofobia" (Entire-Construction1, kwestionujący własną tożsamość płciową).
• Fantazja jest sednem, nie partner. „Właściwie interesowało mnie tylko porno z facetami, których postrzegałem jako pod jakimś względem lepszych ode mnie... Podniecało mnie wyobrażanie sobie siebie w roli kobiety, co najpierw interpretowałem jako homoseksualizm, a później jako transpłciowość, ale teraz widzę w tym po prostu poważne problemy z samooceną" (Lumpy_Atmosphere_924, mężczyzna po detranzycji).
• U kobiet: pociąg do gejów jako mężczyzna. „Fetyszyzowałem gejowskie związki i seks po tym, jak przeczytałem dużo romantycznej mangi yaoi... Miałem wypaczone wyobrażenie, że geje mogą kochać się nawzajem głębiej, niż mężczyzna mógłby kochać kobietę. Tęskniłem za tą 'głęboką więzią miłosną', więc chciałem być gejowskim chłopcem" (fryurt, kobieta po detranzycji).
• Partner to rekwizyt. Pisząc o HSTS („homoseksualni transseksualiści" według Blancharda, mężczyźni pociągani przez mężczyzn, którzy przechodzą tranzycję), jedna osoba po detranzycji mówi: „Nie chodzi o to, że HSTS są obsesyjnie zajęci heteroseksualnymi mężczyznami, ale o to, że postrzegają heteroseksualnych mężczyzn jako bardziej akceptowalnych w porównaniu z gejami... Wielu HSTS czuje, że ich jedyną szansą na doświadczenie romansu i miłości jest ucieczka od ograniczeń męskiego homoseksualizmu i zamiast tego próba asymilacji w heteroseksualną dynamikę" (Hedera_Thorn, mężczyzna po detranzycji).

Związek z GAMP

Niektóre osoby po detranzycji zauważają, że mężczyźni pociągani przez kobiety trans często nie są gejami, lecz mają ginandromorfofilię (GAMP) — pociąg do sfeminizowanych mężczyzn. „Mężczyźni, których pociągają mtf, drag queens i crossdresserzy, NIE są gejami... oni są GAMP. To parafilia, która jest wystarczająco pojemna, by być całkowicie odrębną orientacją seksualną" (cagedbunny83, mężczyzna po detranzycji). To komplikuje obraz meta-atrakcji: jeśli sami partnerzy są parafiliowi, „heteroseksualna" dynamika nie jest tym, na co wygląda.

Krytyka

• Może być niefalsyfikowalna. Jeśli ktoś zgłasza pociąg do mężczyzn, to „meta-atrakcja". Jeśli zgłasza pociąg do kobiet, to „autogynefilia". Każdy wynik potwierdza teorię.
• Patologizuje prawdziwą biseksualność. Niektórzy ludzie są autentycznie pociągani przez obie płcie. Nazywanie całego pociągu do tej samej płci u osób trans „meta-atrakcją" wymazuje prawdziwe doświadczenie biseksualne.
• Nie uwzględnia zmiany orientacji. Niektóre osoby po detranzycji zgłaszają, że ich pociąg zmienił się w czasie — od mężczyzn do kobiet lub odwrotnie — w sposób, który nie pasuje do stałego modelu meta-atrakcji.
• Dowody są skąpe. Meta-atrakcja jest udokumentowana głównie w samoopisach i syntezie Illy'ego, a nie w kontrolowanych badaniach klinicznych.

Analiza

1. Wzorzec istnieje. Osoby pociągane przez innych, ponieważ bycie pożądanym potwierdza ich obraz siebie jako płci przeciwnej, opisują siebie w sposób spójny. Nie jest to poważnie kwestionowane.

2. Etykieta jest interpretacyjna. To samo subiektywne doświadczenie — „Chcę być z mężczyzną jako kobieta” — można nazwać meta-pociągiem, zinternalizowaną homofobią lub po prostu fantazją seksualną. Żadnej z tych interpretacji nie da się udowodnić od wewnątrz.

3. Ma to znaczenie kliniczne. Niezależnie od tego, czy nazwiemy to meta-pociągiem, czy czymś innym, osoba, której pociąg jest splątany z obrazem siebie jako płci przeciwnej, zasługuje na uczciwe zbadanie tego przed nieodwracalnymi interwencjami. Pytanie „czy pociąga cię ta osoba, czy fantazja bycia z nią jako płeć przeciwna?” jest warte zadania.

4. Nie przewiduje wyników. Meta-pociąg nie przewiduje w sposób wiarygodny, kto będzie zadowolony z tranzycji ani kto dokona detranzycji. Opisuje motywację, a nie wyniki.

Źródła

• Illy, P. (2023). Autoheterosexual: Attracted to Being the Other Sex. Houndstooth Press.
• Illy, P. (2025). Female Autoandrophilia. Archives of Sexual Behavior, 54(8), 3005–3021. źródło
• Blanchard, R. (1989). The concept of autogynephilia and the typology of male gender dysphoria. Journal of Nervous and Mental Disease, 177, 616–623.
• Veale, J. F., Clarke, D. E., & Lomax, T. C. (2008). Sexuality of male-to-female transsexuals. Archives of Sexual Behavior.