Wat zijn "derde geslacht"-culturen?

Wereldwijd hebben verschillende culturen categorieën voor mensen die niet netjes in "man" of "vrouw" passen. Deze worden vaak aangehaald als bewijs dat "trans mensen altijd hebben bestaan" en dat "gender een spectrum is". Maar wanneer we deze categorieën van dichtbij bekijken, ontstaat een heel ander beeld.

Deze pagina linkt naar gedetailleerde analyses van vier grote "derde geslacht"-tradities:

• Pacifische culturen — fa'afafine, fakaleiti, māhū, vakasalewalewa, whakawahine (lokale termen voor vrouwelijke mannen in Samoa, Tonga, Hawaï en Tahiti, Fiji en Māori Nieuw-Zeeland)
• Het acroniem MVPFAFF+ — het moderne overkoepelende acroniem opgebouwd uit die Pacifische termen, wie het bedacht en waarom Pacifische gemeenschappen zich verzetten tegen westerse gelijkschakeling van LGBTQ+
• India's hijra's — het goeroe-chela-systeem (leraar-leerling), rituele castratie en de NALSA-uitspraak (het arrest van het Indiase Hooggerechtshof uit 2014 dat een derde geslacht erkent)
• Iran — geslachtsverandering als homofobe dwang
• Thailand — kathoey (vrouwelijke mannen), boeddhistische tolerantie en patriarchale asymmetrie

Vijf belangrijke patronen

1. Elk "derde geslacht" is sekse-specifiek

In elke onderzochte cultuur geldt de categorie "derde geslacht" alleen voor mannen. Er is geen equivalent voor vrouwen.

• Samoa: fa'afafine (vrouwelijke mannen) — geen categorie voor mannelijke vrouwen
• India: hijra's (vrouwelijke mannen) — geen categorie voor mannelijke vrouwen
• Thailand: kathoey (vrouwelijke mannen) — geen categorie voor mannelijke vrouwen
• Iran: chirurgie wordt bevorderd voor homoseksuele mannen — lesbiennes staan onder dezelfde druk maar zijn minder zichtbaar

Als deze categorieën werkelijk over een "genderspectrum" voorbij het binaire gingen, zouden we parallelle categorieën voor vrouwen verwachten. Die zijn er niet. De categorieën bestaan omdat deze culturen vrouwelijk gedrag niet konden verzoenen met de categorie "man" — dus creëerden ze een apart hokje.

De meeste voorbeelden van genderverschil in andere culturen zijn slechts de vrouwelijke mannen die ze hebben gecastreerd en "officieel geen mannen" of "een derde geslacht" hebben genoemd, maar in werkelijkheid zijn het mannen die gewoon niet zo worden genoemd. De meeste culturen kennen alleen mannen en vrouwen, maar mensen die dit argument aanvoeren negeren dat dit verreweg de meest voorkomende culturele opvatting van gender ter wereld is. —Lumpy_Atmosphere_924, detrans man.

2. Geen enkele komt overeen met de moderne "non-binaire" identiteit

De moderne "non-binaire" identiteit beweert noch man noch vrouw te zijn — een totale afwijzing van seksecategorieën. Traditionele derdegeslachtscategorieën doen iets heel anders:

Traditionele categorieën worden gedefinieerd door wat ze doen (seksuele rol, beroep, presentatie). Modern non-binair wordt gedefinieerd door wat ze voelen (interne identiteit). Dit zijn fundamenteel verschillende begrippen.

Ik denk dat het op sommige manieren bestaat, maar onder een andere taal. Je ziet "derde geslachten" opduiken in verschillende culturen en in de geschiedenis (meestal door natuurlijke gendernon-conformiteit van homoseksuele mannen/lesbiennes), maar het verschil met het huidige discours is dat zij biologisch geslacht nog steeds als een aspect van die ervaring zien. —saintsleep, gedesisteerde vrouw.

3. Het westerse label "two-spirit" is een uitvinding uit de jaren 90

De term two-spirit wordt vaak naast deze culturen genoemd als bewijs van eeuwenoude genderverscheidenheid. Maar two-spirit werd in 1990 bedacht op een conferentie in Winnipeg, Manitoba — het is een moderne pan-Indiase parapluterm, geen traditionele term.

Veel traditionele inheemse volkeren verwerpen de term. Stammen hebben hun eigen woorden — winkte (Lakota), nádleehí (Navajo), lhamana (Zuni) — elk met eigen culturele betekenissen die niet tot één label kunnen worden platgeslagen.

Echt!! Ik ben geboren en getogen in de VS maar heb Polynesische en Belgische roots... Ik HAAT het wanneer mensen inheemse oudsten aanhalen in gesprekken over trans mensen als deze eeuwenoude transcendente wezens die al duizenden jaren bestaan en hebben standgehouden. Two-spirit, Malu en Māhū vallen NIET onder het transgenderisme. ZIJ HEBBEN DIE TITELS ECHT VERDIEND. —Typical-Cicada7783, detrans vrouw.

4. Iran bewijst dat medische transitie dwingend kan zijn

Iran voert meer geslachtsveranderingen uit dan enig ander land behalve Thailand — niet vanwege een grote transgenderpopulatie, maar omdat homoseksualiteit met de dood wordt bestraft terwijl de operatie legaal en gesubsidieerd is.

De Iraanse regering beschouwt homoseksualiteit als een ziekte die door operatie kan worden "genezen". Homo's en lesbiennes worden door families, artsen en autoriteiten onder druk gezet om een geslachtsverandering te ondergaan als enige ontsnapping aan vervolging. Zoals activiste Shadi Amin uitlegt: "De regering gelooft dat als je een homoseksuele man bent, je ziel die van een vrouw is en je je lichaam zou moeten veranderen."

Iran is het sterkste bewijs dat medische transitie een instrument van homofobe dwang kan zijn, niet van bevrijding. Zie Iran: geslachtsverandering als homofobe dwang.

5. Thailand bewijst dat acceptatie geen medische ingreep vereist

Thailand kent kathoey (vrouwelijke mannen) die zichtbaar en getolereerd zijn in de samenleving — zonder operatie. De meeste kathoey ondergaan geen medische ingreep; zij leven in een vrouwelijke rol via kleding, manieren en sociale presentatie.

Thailand toont aan dat sociale acceptatie van gendernon-conformiteit geen medische transitie vereist. De categorie kathoey biedt ruimte aan vrouwelijke mannen zonder te eisen dat zij vrouwen worden of een operatie ondergaan. Zie Thailand: Kathoey, boeddhistische tolerantie en patriarchale asymmetrie.

De moderne herschrijving

De moderne transbeweging herschrijft de geschiedenis door:

1. Te beweren dat deze categorieën bewijzen dat "trans mensen altijd hebben bestaan" — maar het zijn categorieën van sekserollen, geen genderidentiteiten
2. Diverse tradities tot één verhaal platslaan — fa'afafine, hijra, kathoey en two-spirit zijn volstrekt verschillende dingen
3. Het sekse-specifieke karakter te negeren — deze categorieën gelden alleen voor mannen
4. De rol van het patriarchaat uit te wissen — deze categorieën bestaan omdat samenlevingen vrouwelijke mannen niet als mannen konden accepteren
5. Dwang te romantiseren — het Iraanse systeem is geen "genderbevestigende zorg"; het is door de staat opgelegde chirurgie

Ja... veel culturen en samenlevingen zijn veel te seksistisch/patriarchaal/vrouwonvriendelijk om zich een gender-non-conforme man of een gender-non-conforme vrouw te kunnen voorstellen. Daarom hebben ze die genders verzonnen. —PM-me-darksecrets, vrouw die van transitie afzag.

Wat deze culturen ons werkelijk leren

In plaats van te bewijzen dat "gender een spectrum is", leren deze culturen ons iets genuanceerders:

• Gender-non-conformiteit is universeel — in elke cultuur zijn sommige mannen vrouwelijk en sommige vrouwen mannelijk
• Samenlevingen creëren categorieën om dit te beheren — maar die categorieën weerspiegelen lokale machtsstructuren, niet universele waarheden
• De meeste culturen versterken het binaire denken — "derde gender"-categorieën bestaan omdat samenlevingen vrouwelijke mannen niet als mannen konden accepteren
• Medische ingreep is niet vereist — Thailand en de Stille Oceaan tonen dat gender-non-conformiteit zonder chirurgie kan worden opgevangen
• Dwang is geen bevrijding — Iran toont dat dezelfde medische procedures onderdrukkend kunnen zijn wanneer de staat ze oplegt

De les is niet dat "trans mensen altijd hebben bestaan". De les is dat gender-non-conformiteit altijd heeft bestaan — en samenlevingen erop hebben gereageerd op manieren die hun eigen waarden, machtsstructuren en blinde vlekken weerspiegelen.

Bronnen

• Vasey, P.L., Pocock, D.S., & VanderLaan, D.P. (2007). Kin selection and male androphilia in Samoan fa'afafine. Evolution and Human Behavior, 28(3), 159–167.
• National Legal Services Authority (NALSA) v. Union of India, (2014) 5 SCC 438 (Supreme Court of India).
• Nanda, S. (1999). Neither Man nor Woman: The Hijras of India, 2nd ed. Wadsworth.
• Eshaghian, T. (Director). (2008). Be Like Others [Documentary]. ITVS International.
• Jackson, P. (1998). Male homosexuality in Thailand. In G. Herdt (Ed.), Third Sex, Third Gender.
• Canadian Institutes of Health Research (2020). Meet the Methods series: "What and who is Two-Spirit?" in Health Research. bron
• Human Rights Watch (2010). "We Are a Buried Generation": Discrimination and Violence against Sexual Minorities in Iran. bron
• Winter, S. (2006). Thai transgenders in focus: demographics, transitions and identities. International Journal of Transgenderism, 9(1), 15–27. bron