Wat MVPFAFF+ is

MVPFAFF+ is een acroniem dat zeven Pacifische eilandtermen groepeert voor mannen die niet aan gendernormen voldoen. Het werd bedacht door de Niueaanse fakafifine-activiste Phylesha Brown-Acton en voor het eerst gepresenteerd op de Mensenrechtenconferentie van de Asia-Pacific Outgames 2011 (NCWNZ; Outright International). De letters staan voor:

Het acroniem wordt tegenwoordig breed gebruikt in documenten van de gezondheidszorg, het onderwijs en de overheid in Aotearoa Nieuw-Zeeland, vaak naast LGBTQIA+ geschreven als MVPFAFF+/LGBTQIA+. Het is geen traditionele term uit enige Pacifische taal — het is een moderne belangenbehartigingsparaplu die in een diasporacontext is ontstaan.

Phylesha bedacht het ezelsbruggetje MVPFAFF+ / Māhū – Hawaï, Vakasalewalewa – Fiji, Palopa – Papoea-Nieuw-Guinea, Fa’afafine / Fa’atama – Amerikaans-Sāmoa en Sāmoa, Akava’ine – Cookeilanden, Fakafifine – Niue, Fakaleiti of Leiti – Tonga, dat termen erkent die veel ruimer zijn in het begrip van gender. — (Te Papa, n.d.)

Waarom het werd gecreëerd

Brown-Acton is duidelijk geweest over het doel: Pacifische genderidentiteiten zichtbaarheid geven los van het westerse LGBTQ+-acroniem, waarvan zij en anderen stellen dat het cultureel onderscheiden categorieën platmaakt tot geïmporteerde. Zoals de Hawai'i LGBT Legacy Foundation het formuleert, verwijst MVPFAFF "naar degenen in de Pacifische eilandengemeenschap die zich al dan niet identificeren met het letterwoord LGBT" (Hawai'i LGBT Legacy Foundation, n.d.).

Het acroniem ontstond in een specifiek historisch moment. Tegen het einde van de jaren 2000 navigeerden Pacifische diasporagemeenschappen in Nieuw-Zeeland — met name in Auckland, dat de grootste Polynesische bevolking ter wereld heeft — tegelijkertijd door twee druk: christelijk conservatisme dat tijdens de kolonisatie werd geïmporteerd, en een westers LGBTQ+-rechtenkader dat juridische bescherming bood maar ten koste van culturele specificiteit. MVPFAFF+ was een poging ruimte op te eisen binnen het tweede zonder zich eraan over te geven.

De organisatie van Brown-Acton, F'ine Pasifika Aotearoa, opgericht in 2015, gebruikt het acroniem in haar missie om MVPFAFF+-mensen en hun families te ondersteunen. Ze werd in 2019 benoemd tot Member of the New Zealand Order of Merit voor dit werk.

Wat de termen feitelijk beschrijven

Elke term in MVPFAFF+ verwijst naar mannen die in een vrouwelijke rol leven. Dit is consistent in alle zeven culturen. De categorieën zijn:

• Sekse-specifiek — ze zijn van toepassing op mannen. Er bestaat geen gelijkwaardige categorie voor masculiene vrouwen in een van deze culturen. (Samoa heeft fa'afatama, Tonga heeft fakatangata, maar deze zijn veel minder zichtbaar en minder maatschappelijk geaccepteerd.)
• Gedefinieerd door presentatie en sociale rol — kinderopvang, huishoudelijk werk, gemeenschapsdienst, esthetische beroepen — niet door een interne "genderidentiteit".
• Geen claims vrouw te zijn — fa'afafine, fakaleiti en māhū erkennen dat ze man zijn. Zoals psycholoog Paul Vasey opmerkt, zien fa'afafine "zichzelf niet als vrouwen" en weigeren ze zo te worden bestempeld.
• Niet gedefinieerd door medische transitie — de meesten nemen geen hormonen of ondergaan geen operatie. Degenen die dat wel doen, worden lokaal niet begrepen als "vrouw geworden".

Onderzoek van Vasey en collega's aan de University of Lethbridge, over twee decennia, vindt consistent dat fa'afafine bijna uitsluitend tot mannen aangetrokken zijn. In een retrospectief onderzoek uit 2023 onder 358 fa'afafine rapporteerden allen een uitsluitende of bijna uitsluitende aantrekking tot mannen (Semenyna et al. 2023). Dit is een seksuele-rolcategorie, geen genderidentiteit in de moderne westerse zin.

Fa'afafine worden in de kindertijd geïdentificeerd op basis van hun genderpresentatie, niet op basis van hun seksuele oriëntatie; desalniettemin zijn ze bijna altijd uitsluitend tot mannen aangetrokken. — (Bartlett & Vasey 2006; zie ook Vasey et al. 2007)

De spanning binnen het acroniem

MVPFAFF+ bevat een tegenstrijdigheid. Het werd gemaakt om westerse gelijkschakeling te weerstaan — en toch doet het precies wat het westerse acroniem LGBTQ+ doet: het groepeert zeven verschillende culturele categorieën tot één reeks letters, voor gebruik in westers georiënteerde belangenbehartiging, beleid en gezondheidszorg.

Dat ontgaat de mensen die het beschrijft niet. De Samoa Fa'afafine Association heeft publiekelijk verklaard:

De termen Fa'afafine en Fa'afatama zijn cultureel uniek en specifiek voor Samoa's derde geslacht. Het is een sociale en gemeenschappelijke genderfluïde status die wordt toegekend aan verwijfde mannen en mannelijke vrouwen binnen de Samoaanse culturele context. Wij laten officieel vastleggen dat wij, Fa'afafines en Fa'afatamas, NIET allemaal transgender zijn. Sommigen van ons wel, maar zij zijn uitzonderingen op de regel. Onze kwesties samen met transgenderkwesties onder het LGBTIQ-kader proppen negeert onze culturele verbinding of "fa'asinomaga", die de essentie en het hart van elke Samoaan is. — (Samoa Fa'afafine Association, geciteerd in Silly Ol You 2018)

Antropoloog Johanna Schmidt betoogt in Redefining Fa'afafine dat de westerse herinterpretatie van fa'afafine de categorie zelf actief verandert — door haar "homoseksueler" en "transgenderder" te maken dan ze was, terwijl Samoanen geïmporteerde kaders opnemen via hiv/aids-voorlichting, christelijke morele paniek en wereldwijde media (Schmidt 2001).

Wanneer vermeend geïnformeerde academici westerse termen gebruiken in de context van de Samoaanse cultuur, schrijft dat de eerste een zekere 'werkelijke betekenis' toe als vertaling van de laatste, en draagt het het gewicht van een discursieve seksuele pathologisering die niet van toepassing is op fa'afafine. — (Schmidt 2001)

"Gendercolonialisme"

De sterkste kritiek op hoe MVPFAFF+ en vergelijkbare termen worden gebruikt, komt van Paul Vasey zelf, schrijvend in Newsweek. Hij betoogt dat westerlingen "zich vergissen wanneer zij deze individuen 'transvrouwen' noemen, omdat de overgrote meerderheid van fa'afafine en muxes er actief op tegen is als vrouw te worden bestempeld" (muxes zijn een vergelijkbare categorie van verwijfde mannen in Oaxaca, Mexico):

Anders dan veel trans mensen in het Westen die zich identificeren als man-naar-vrouw, erkennen fa'afafine en muxes dat zij mannelijke lichamen hebben en dat deze onveranderlijk zijn. Een zeer klein aantal feminiseert misschien zijn lichaam met hormonen of, nog zeldzamer, met chirurgie, maar niemand in hun lokale gemeenschappen, en al helemaal niet de fa'afafine en muxes zelf, gelooft dat dergelijke ingrepen hen in vrouwen veranderen.

In dienst gedwongen van de westerse genderideologie kan het unieke culturele karakter van fa'afafine en muxes vervormd raken als in een spiegelpaleis, en in dat proces belanden we ver van de werkelijkheid. ... Laten we dit bij zijn ware naam noemen: gendercolonialisme. — (Vasey 2019)

Vasey merkt ook op dat fa'afafine en muxes niet "als meisjes worden opgevoed" (een gangbare westerse mythe), dat gezinnen hen niet "creëren" als vervangende dochters, en dat genderdysforie historisch zeldzaam was in deze culturen — juist omdat de categorieën niet vereisen dat men beweert vrouw te zijn.

Wat detransitioners zeggen

Detransitioners komen vaak MVPFAFF+ en soortgelijk bewijs van een "derde geslacht" tegen in argumenten dat "trans personen altijd al hebben bestaan". Hun reacties richten zich doorgaans op drie punten.

1. Deze categorieën bestaan omdat samenlevingen vrouwelijke mannen niet als mannen konden accepteren.

Ze wijzen ook op oudere culturen met een derde geslacht als manier om trans-zijn te legitimeren, zonder te beseffen dat die culturen deze derde categorie alleen hebben omdat sommige mensen zo gender-nonconform waren dat ze in die cultuur niet als vrouwen of mannen "telden". In plaats van hen te buitensluiten, werd een derde geslacht gecreëerd. Ze beseffen niet hoe regressief dit is. Beweren dat een mens om wat voor reden dan ook geen lid kan zijn van zijn eigen geslachtsclassificatie vanwege zijn persoonlijkheid, sociale rol of levensstijl is zo triest. —AbsentFuck, vrouw die van de transitie afzag.

De meeste "derde geslachten" die ze beschrijven zijn sowieso meestal wat we in de moderne tijd homoseksuele mannen zouden noemen; het is allemaal een gevolg van seksisme. Mannen die de rol van een vrouw moeten aannemen op plekken waar vrouwen niet mogen zijn, of homoseksuele mannen die als niet-man-genoeg worden beschouwd en naar een tussenpositie worden verbannen. —vsapieldepapel, vrouw die van de transitie afzag.

2. De categorieën zijn niet "trans" en moeten niet als zodanig worden opgeëist.

Echt!! Ik ben geboren en opgegroeid in de VS, maar ik heb Polynesische en Belgische wortels... Ik HAAT het wanneer mensen inheemse oudsten aanhalen in gesprekken over trans personen als deze oude transcendente wezens die al duizenden jaren bestaan en standhielden. Two-spirit, Malu en Māhū vallen NIET onder het domein van het transgenderisme. ZIJ HEBBEN DIE TITELS ECHT VERDIEND. —Typical-Cicada7783, detrans vrouw.

3. Gender-nonconformiteit is universeel; medische transitie is dat niet.

Ze hebben dat voor 100% overgenomen uit het gezegde "homoseksuelen bestaan al duizenden jaren", waarbij ze uit het gesprek weglaten dat aantrekking tot hetzelfde geslacht geen enkele "hulp" van anderen nodig heeft om te bestaan. ... Medische transitie bestaat niet al duizenden jaren. Sterker nog, zich identificeren als het andere geslacht — niet uit overleving in seksistische omstandigheden — was in de geschiedenis zeer zeldzaam. Wat bestaat er dan wel al duizenden jaren? Gender-nonconforme mensen. —FineBalance44, vrouw die van de transitie afzag.

Wat MVPFAFF+ werkelijk laat zien

Zorgvuldig gelezen ondersteunen het acroniem en de culturen erachter een specifiekere bewering dan degene die er gewoonlijk mee wordt gemaakt:

• Gendernon-conformiteit is universeel. In elke cultuur zijn sommige mannen vrouwelijk en sommige vrouwen mannelijk. Dit is een stabiel kenmerk van menselijke variatie.
• Samenlevingen creëren categorieën om ermee om te gaan. Die categorieën weerspiegelen lokale verwantschapssystemen, arbeidsverdelingen en machtsstructuren — niet een universeel “genderspectrum”.
• De categorieën zijn sekse-specifiek en rolgebaseerd. Ze beschrijven wat iemand doet, niet wat iemand in metafysische zin is. Ze erkennen biologische sekse in plaats van die te overstijgen.
• Acceptatie vereist geen medische ingreep. Pacifische culturen herbergden eeuwenlang vrouwelijke mannen zonder hormonen of chirurgie. De medicalisering van gendernon-conformiteit is een moderne westerse ontwikkeling.
• Paraplu-acroniemen vervlakken. MVPFAFF+ is gemaakt om westerse vervlakking te weerstaan, maar reproduceert dezelfde beweging op een andere schaal. Het bezwaar van de Samoa Fa'afafine Association — dat het op één hoop gooien van fa'afafine met transgenderkwesties “onze culturele verbinding negeert” — geldt voor het acroniem zelf.

De les is niet dat “trans mensen altijd hebben bestaan”. De les is dat vrouwelijke mannen altijd hebben bestaan, en dat verschillende samenlevingen hun verschillende namen, verschillende rollen en verschillende mate van waardigheid hebben gegeven — waarvan geen enkele van geslacht veranderen vereist.

Bronnen

• Brown-Acton, P. (2011). Introductie van MVPFAFF op de Mensenrechtenconferentie van de Asia-Pacific Outgames. Vastgelegd in: National Council of Women of New Zealand, Milestones: Legal Status and Sexual Orientation/Identity, bron; Outright International, landpagina Niue, bron.
• Hawai'i LGBT Legacy Foundation. (n.d.). MVPFAFF/2SLGBTQIA+. bron.
• Te Papa Tongarewa. (n.d.). Phylesha Brown-Acton MNZM over het cliché van de donkere maagden. bron.
• Schmidt, J. (2001). Fa'afafine herdefiniëren: westerse discoursen en de constructie van transgenderisme in Samoa. Intersections, 6. bron.
• Vasey, P.L. (2019). Stop met het opdringen van westerse LGBTQ+-identiteiten aan niet-westerse culturen. Het is gendercolonialisme. Newsweek. bron.
• Vasey, P.L., Pocock, D.S., & VanderLaan, D.P. (2007). Verwantschapsselectie en mannelijke androfilie bij Samoaanse fa'afafine. Evolution and Human Behavior, 28(3), 159–167. bron.
• Bartlett, N.H., & Vasey, P.L. (2006). Een retrospectieve studie van genderatypisch gedrag in de kindertijd bij Samoaanse fa'afafine. Archives of Sexual Behavior, 35(6), 659–666. bron.
• Semenyna, S.W., Petterson, L.J., VanderLaan, D.P., & Vasey, P.L. (2023). Mannelijke androfilie, broederlijke geboorterang en vrouwelijke vruchtbaarheid in Samoa: een retrospectief onderzoek over 10 jaar. PNAS. bron.
• Verklaring van de Samoa Fa'afafine Association, geciteerd in: Silly Ol You (2018). Het witwassen van kolonialisme: Fa'afafine in Samoa. bron.
• ABC News (2019). Fa'afafine, fakaleitī, fakafifine — de alternatieve genderexpressies van de Pacific begrijpen. bron.
• Out on the Shelves (2025). Pacific-boekenlijst (MVPFAFF+). bron.
• Rainbow Directory NZ. Woordenlijst: MVPFAFF. bron.