Τι δείχνουν οι μελέτες

Τα τεκμήρια είναι πιο ισχυρά για τις βραχυπρόθεσμες επιπλοκές. Μια συστηματική ανασκόπηση 39 μελετών μαστεκτομής σε άτομα κάτω των 26 αξιολόγησε μόνο τα αποτελέσματα επιπλοκών ως υψηλής βεβαιότητας: κανένας θάνατος, περίπου 20 ανά 1000 έχασαν τη θηλή ή το μόσχευμα, και περίπου 50 ανά 1000 είχαν σημαντική ουλοποίηση (Miroshnychenko et al., 2024). Σε 209 εφήβους στην Kaiser Permanente, το 7,3% όσων παρακολουθήθηκαν ένα χρόνο είχαν χειρουργική επιπλοκή και το 10,9% χρειάστηκαν αναθεώρηση, ενώ το ποσοστό επεμβάσεων αυξήθηκε περίπου 13 φορές (Tang et al., 2022). Στη κολποπλαστική, ανασκόπηση 26 κυρίως χαμηλής ποιότητας σειρών βρήκε ότι η στένωση είναι η συχνότερη επιπλοκή, και μόνο μία μελέτη μέτρησε την ποιότητα ζωής (Horbach et al., 2015). Τα τεκμήρια για δυσφορία φύλου, ψυχική υγεία, αυτοκτονία και ποιότητα ζωής χαρακτηρίστηκαν αδύναμα ή πολύ αδύναμα, αν και μια μελέτη ανέφερε ότι ο μη αυτοκτονικός αυτοτραυματισμός μειώθηκε σχεδόν στο μισό μετά τη μαστεκτομή (Miroshnychenko et al., 2024).

Τα μακροπρόθεσμα δεδομένα ψυχικής υγείας είναι ισχνά και αμφιλεγόμενα. Μια σουηδική μελέτη μητρώου συνέδεσε αρχικά κάθε χρόνο μετά την επέμβαση με μείωση 8% στην πιθανότητα ψυχιατρικής θεραπείας, αλλά διόρθωση του 2020 δεν βρήκε όφελος σε σύγκριση με διαγνωσμένα άτομα που δεν υποβλήθηκαν σε επέμβαση (Bränström & Pachankis, 2020; Society for Evidence-Based Gender Medicine, 2020). Παλαιότερη σουηδική κοόρτη 324 ατόμων βρήκε ότι οι αυτοκτονίες ήταν περίπου 19 φορές υψηλότερες από τον γενικό πληθυσμό, με βάση 10 θανάτους, αλλά χωρίς μη θεραπευμένη ομάδα σύγκρισης (Dhejne et al., 2011). Η αναφερόμενη μεταμέλεια είναι γενικά χαμηλή: περίπου 1% συγκεντρωτικά σε 27 μελέτες (Bustos et al., 2021), 2,2% επίσημες νομικές αναστροφές στη Σουηδία, συνήθως μετά από περίπου 8 χρόνια μετάβασης (Dhejne et al., 2014), και 0,95% καταγεγραμμένες σε σημειώσεις εφήβων (Tang et al., 2022). Η μεταμέλεια για επιλογές γονιμότητας μετά από επέμβαση γεννητικών οργάνων ήταν πολύ συχνότερη, 39% (Johnson et al., 2024).

Όρια των τεκμηρίων

Σχεδόν καμία μελέτη δεν συγκρίνει χειρουργημένους ασθενείς με παρόμοιους μη χειρουργημένους, οπότε το όφελος δεν μπορεί να εκτιμηθεί. Οι εκτιμήσεις μεταμέλειας στηρίζονται σε σύντομη παρακολούθηση και μεγάλη απώλεια (36% στη μεγαλύτερη μελέτη που συνέλεξε ο Bustos et al., 2021), στενούς ορισμούς και έρευνες που διευθύνουν χειρουργοί με χαμηλή ανταπόκριση (Narayan et al., 2021; Bruce et al., 2023). Τα περισσότερα δεδομένα προέρχονται από ενήλικες που θεραπεύτηκαν υπό παλαιότερα, αυστηρότερα πρωτόκολλα. Η απώλεια της ικανότητας θηλασμού μετά από μαστεκτομή τεκμηριώνεται σε μία μόνο αναφορά περιστατικού (Gribble et al., 2023). Πολλές μελέτες προέρχονται από ομάδες που εκτελούν αυτές τις επεμβάσεις.