Literatura na temat terapii eksploracyjnej składa się niemal w całości z esejów klinicznych, opisów pojedynczych przypadków i jednej małej serii przypadków, napisanych głównie przez terapeutów, którzy ją stosują. Jedyne dane liczbowe pochodzą z przeglądu 128 nastolatków ocenianych w dawnej angielskiej krajowej usłudze płci dla młodzieży: 12 (9,4%), których cierpienie zaczęło się w okresie dojrzewania, zaprzestało zabiegania o leczenie medyczne w trakcie wydłużonej oceny obejmującej średnio 6,6 sesji w ciągu 9,6 miesiąca (Churcher Clarke & Spiliadis, 2019). Dziewięć z 12 było dziewczętami, a siedmioro miało diagnozę autyzmu; siedmioro oswoiło się ze swoją płcią urodzeniową, podczas gdy pięcioro nadal identyfikowało się jako trans, ale nie chciało już hormonów. Pojedyncze przypadki opisują, jak cierpienie związane z płcią zaczęto rozumieć wraz z żałobą, konfliktem rodzinnym lub wykorzystaniem, takie jak historia wykorzystania ze strony matki ujawniona dopiero po 18 miesiącach terapii (D'Angelo, 2025), albo 17-latek, który zdecydował się nie dokonywać tranzycji po pięciu latach terapii (Lemma, 2018). Wyniki nie są jednorodne: pacjent D'Angelo i tak zaczął przyjmować estrogen w wieku 18 lat, a 15-latek, który zaczął identyfikować się jako gej i osoba niebinarna płciowo, wstrzymał skierowanie na hormony, zamiast je zakończyć (Spiliadis, 2019).

Zwolennicy opisują to podejście jako otwarte i niedyrektywne. Lemma wyraźnie odrzuca terapię mającą na celu zmianę tożsamości, a Spiliadis przedstawia je jako drogę pośrednią między prostą afirmacją a działaniami konwersyjnymi. Krytycy argumentują przeciwnie: esej stawiający 16 samookreślonych pytań wiodących porównuje język tego podejścia z dawnymi programami „ex-gay” i wnioskuje, że „może być nieetyczne”, choć nie przedstawia żadnych danych i sam opiera się na dowodach opieki afirmującej, później ocenionych jako niskiej jakości (Ashley, 2023).

Ograniczenia dowodów

Żadne badanie nie porównuje terapii eksploracyjnej z innymi podejściami, nie stosuje zwalidowanych miar cierpienia związanego z płcią ani zdrowia psychicznego, ani nie obserwuje pacjentów długoterminowo. Seria przypadków podaje tylko 12 przypadków o interesującym wyniku, nie mówi nic o pozostałych 116 i śledziła wyniki przez około 9 do 10 miesięcy. Opisy przypadków są wybierane, anonimizowane i interpretowane przez leczącego klinicystę, często autora o deklarowanym stanowisku wobec medycyny płci u młodzieży, a pacjenci w długoterminowej prywatnej psychoanalizie to nietypowa grupa. Dowody pokazują, że prośby niektórych młodych ludzi o leczenie medyczne zmieniają się w trakcie wydłużonej eksploracji, ale nie jak często, dla kogo ani czy sama terapia powoduje tę zmianę.