Co pokazują badania
Najbardziej spójnym ustaleniem jest duże obciążenie psychiatryczne, w znacznej mierze poprzedzające jakiekolwiek leczenie. W Finlandii 45,7% młodzieży kierowanej z powodu płci potrzebowało specjalistycznej opieki zdrowia psychicznego przed skierowaniem, wobec 15,0% dopasowanych rówieśników (Ruuska et al., 2026); w angielskiej opiece podstawowej 52,7% miało w dokumentacji lęk, depresję lub samookaleczenie (Jarvis et al., 2025). Krajowe rejestry są zgodne, że wskaźniki samobójstw i zgonów są podwyższone: około 3,5 razy wyższy wskaźnik samobójstw i 7,7 razy wyższy wskaźnik prób leczonych szpitalnie w Danii (Erlangsen et al., 2023), około dwukrotnie wyższy wskaźnik zgonów z jakiejkolwiek przyczyny w Szwecji (Clark et al., 2026) oraz około 4 razy wyższy wskaźnik samobójstw na Tajwanie, spadający do 2,6 razy wobec rodzeństwa niebędącego trans (Hsu et al., 2025). Samobójstwo pozostaje jednak rzadkie w ujęciu absolutnym (0,03% pacjentów angielskiej kliniki płci dla młodzieży; Biggs, 2022). W Finlandii nadwyżkowe ryzyko samobójstwa zmalało i mogło wynikać z przypadku, gdy uwzględniono historię leczenia psychiatrycznego (Ruuska et al., 2024).
Dowody, że medyczna tranzycja zmniejsza to obciążenie, są słabe. Przeglądy systematyczne oceniają wyniki zdrowia psychicznego blokerów dojrzewania i hormonów przeciwnej płci jako o bardzo niskiej pewności (Miroshnychenko et al., 2025) lub niskiej pewności, bez możliwości wyciągnięcia wniosku o samobójstwie (Baker et al., 2021). Kohorty przyjmujące blokery w Anglii i USA nie znalazły mierzalnej zmiany w cierpieniu lub depresji (Carmichael et al., 2021; Olson-Kennedy et al., 2025). Szeroko cytowane szwedzkie badanie chirurgiczne zostało poprawione po porównaniu operacji z brakiem operacji u 1018 osób w każdej grupie, które nie wykazało korzyści (Bränström & Pachankis, 2020). W Finlandii specjalistyczna opieka psychiatryczna wśród młodzieży, która dokonała tranzycji, wzrosła z 9,8% do 60,7% (kierunek feminizujący) i z 21,6% do 54,5% (kierunek maskulinizujący) po skierowaniu (Ruuska et al., 2026), a w Amsterdamie samobójstwa występowały na każdym etapie, w tym 16 po zakończonej operacji (Wiepjes et al., 2020). Związki między używaniem wybranego imienia lub akceptacją rodzinną a lepszym zdrowiem psychicznym pochodzą z małych ankiet przekrojowych (Russell et al., 2018; Ryan et al., 2010), a przegląd uznał, że ani korzyść, ani szkoda społecznej tranzycji nie zostały ustalone (Hall et al., 2024).
Ograniczenia dowodów
Badania rejestrowe są duże, ale korygują niewiele poza wiekiem i płcią, rzadko rejestrują ekspozycję na hormony lub operację i często opierają się na nielicznych samobójstwach (12 w Danii; 10 u Dhejne et al., 2011). Wyjaśnienia autorów, czy to stres mniejszościowy, czy istniejąca wcześniej choroba psychiczna, pozostają nieprzetestowane. Badaniom nad leczeniem brakuje grup porównawczych bez leczenia i tracą wielu uczestników, więc efekty przyczynowe w obu kierunkach pozostają nierozstrzygnięte.