Wat de onderzoeken laten zien

Het grootste deel van de literatuur in deze categorie is betoog in plaats van data. De centrale ethische vraag is wat behandelingen voor minderjarigen rechtvaardigt die onomkeerbaar kunnen zijn. Gorin (2024) merkt op dat het oorspronkelijke Nederlandse protocol gericht was op het verbeteren van de geestelijke en lichamelijke gezondheid, en dat systematische reviews in Engeland, Zweden en Finland zwak bewijs voor die voordelen vonden. Gorin betoogt dat een nieuwere rechtvaardiging, gebaseerd op de lichaamsdoelen en autonomie van patiënten in plaats van gezondheidswinst, in strijd is met de plicht van de geneeskunde om schade te voorkomen. In deze visie betekent autonomie kiezen uit opties die clinici kunnen rechtvaardigen. Commentaren van Jorgensen (2023) en Entwistle (2021) breiden deze zorg uit naar detransitie. Jorgensen betoogt dat de stijgende detransitie onder jongeren als iatrogene schade moet worden behandeld, en dat de 8e editie van WPATH geen toegewijd hoofdstuk over detransitie heeft. Entwistle, een voormalige clinicus bij de Engelse jeugdgenderdienst, betoogt dat de verslagen van detransitioners wijzen op beslissingen die zijn genomen op basis van misleidende informatie over voordeel en noodzaak.

Het empirische bewijs over toestemming is dun maar consistent met deze zorgen. In één Amerikaanse kliniek hadden 72 van 73 adolescenten (99%) een gedocumenteerd gesprek over vruchtbaarheid vóór puberteitsblokkers of hormonen, toch probeerden slechts 2 (3%) vruchtbaarheid te behouden (Nahata et al., 2017). Het onderzoek beoordeelde niet of tieners het risico van blijvende onvruchtbaarheid begrepen of hoe hun wensen zouden kunnen veranderen. In interviews met 28 Canadezen die de transitie stopten of ongedaan maakten, uitte ongeveer één op de drie spijt of gemengde gevoelens. Spijt werd vaak beschreven samen met het gevoel onvoldoende geïnformeerd te zijn over risico's en alternatieven. Sommige deelnemers vonden dat aantrekking tot hetzelfde geslacht, trauma, autisme of psychische aandoening niet waren onderzocht, en één had ingestemd met testosteron tijdens een dagverlof uit een psychiatrische opname (MacKinnon et al., 2023). De meeste deelnemers hechtten desondanks nog steeds waarde aan het zelf nemen van hun beslissingen.

Beperkingen van het bewijs

Drie van de vijf items zijn mening- of filosofische stukken zonder nieuwe data, en sommige kregen gepubliceerde weerleggingen. De twee empirische onderzoeken zijn klein. Eén berust op notities van clinici en het andere op zelfgeselecteerde, retrospectieve interviews, en geen van beide mat begrip of besluitvormingsvermogen direct. Geen enkel onderzoek hier testte hoe toestemmingsprocessen uitkomsten, spijt of latere tevredenheid beïnvloeden, wat de belangrijkste leemte blijft.